Antenatal dönemdeki kadınların sağlık okuryazarlık düzeyi ve emzirme öz-yeterlilik düzeyinin emzirme davranışı üzerindeki etkisi
The effect of health literacy level and breastfeeding self-efficacy level of women in the antenatal period on breastfeeding behavior
- Tez No: 1025058
- Danışmanlar: PROF. DR. NAZLI ŞENSOY
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, antenatal dönemdeki kadınların emzirme öz-yeterliliği ile maternal sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikte olan araştırma, Afyonkarahisar Merkez'den 3 ve beldelerinden 7 Aile Sağlığı Merkezi'nde, 01.11.2024–01.05.2025 tarihleri arasında prenatal kontrol için başvuran ve araştırma kriterlerini karşılayan 400 gebe üzerinde yürütülmüştür. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Emzirme Öz-Yeterlilik Ölçeği–Kısa Formu (BSES-SF) ve Gebelikte Anne Sağlığı Okuryazarlığı Envanteri (MHELIP) kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde non-parametrik testler kullanılmış ve analizler IBM® SPSS® Statistics 25.0 paket programında yapılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 28,6±6 yıl olup, %37,8'i lise mezunudur. Katılım-cıların GMSOÖ toplam puan ortalaması 72,34±17,61, BSES-SF puan ortalaması ise 57,42±12,21 olarak saptanmıştır. Gebelerin %37,3'ünün (n=149) yeterli düzeyde maternal sağlık okuryazarlık düzeyine sahip oldukları bulundu. Gebelerin %35,3'ü (n=141) yeterli maternal sağlık bilgisi düzeyinde, %31,5'i (n=126) yeterli maternal sağlık bilgisi için araş-tırma yapma düzeyinde, %31'i (n=124) yeterli maternal sağlık bilgisini değerlendirme dü-zeyinde, %40'ı (n=160) mükemmel maternal sağlık ile ilgili karar verme ve maternal sağlık davranışı düzeyinde bulundu. Sağlık okuryazarlığı düzeyi; yaş, eğitim durumu, eşin eğitim durumu, ekonomik durum ve çocuk sayısına göre anlamlı farklılık göstermiştir (p<0,05). Benzer şekilde, emzirme özyeterlilik puan ortalamaları da yaş, eğitim düzeyi ve eşin eğitim durumuna göre anlamlı farklılık göstermektedir (p<0,05). Ayrıca, gebelerin sağlık okurya-zarlığına ilişkin toplam puanları ve alt boyutları ile prenatal emzirme özyeterlilik düzeyleri arasında pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). Gebelerin emzirme özyeterliliğini etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Kurulan model istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (F=41.07, p<0.001) ve emzirme öz yeterliliğindeki varyansın %34,3'ünü açıklamaktadır (R²=0.343). Analiz sonucunda gebelerin sağlık okuryazarlığı düzeyinin (B=0.2006, t=12.84, p<0.001) emzirme özyeterliliğinin en güçlü ve anlamlı öngörücüsü olduğu saptanmıştır. Araştırma bulgularına göre, sağlık okuryazarlığı düzeyi ile emzirme öz-yeterliliği arasında pozitif yönlü bir ilişki mevcuttur. Sağlık okuryazarlığı arttıkça, gebelerin emzirme konusundaki öz-yeterlilik algılarında da anlamlı bir artış gözlemlenmiştir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to evaluate the relationship between breastfeeding self-efficacy and maternal health literacy among women in the antenatal period. This descriptive and cross-sectional study was carried out with 400 pregnant women who attended prenatal follow-up visits at three Family Health Centers in Afyonkarahisar city center and seven in its districts between November 1, 2024 and May 1, 2025, and who met the inclusion criteria. Data were collected using the Personal Information Form, the Bre-astfeeding Self-Efficacy Scale–Short Form (BSES-SF), and the Maternal Health Literacy in Pregnancy Inventory (MHELIP). Since the data did not show a normal distribution, non-parametric tests were used for analysis. All statistical analyses were performed using IBM® SPSS® Statistics 25.0. The mean age of the participants was 28.6±6 years, and 37.8% were high school graduates. The mean total score of the MHELIP was 72.34±17.61, while the mean score of the BSES-SF was 57.42±12.21. It was found that 37.3% (n = 149) of the participants had an adequate level of maternal health literacy. Furthermore, 35.3% (n = 141) had an adequate level of maternal health knowledge, 31.5% (n = 126) had an adequate level of seeking information on maternal health, 31% (n = 124) had an adequate level of evaluating maternal health information, and 40% (n = 160) had an excellent level of decision-making and maternal health behavior.Maternal health literacy levels differed significantly according to age, edu-cational status, spouse's educational status, economic status, and number of children (p < 0.05). Similarly, breastfeeding self-efficacy scores differed significantly according to age, educational level, and spouse's educational level (p <0.05). In addition, a positive and sta-tistically significant relationship was found between total and subscale scores of maternal health literacy and prenatal breastfeeding self-efficacy levels (p<0.05). Multiple linear regression analysis was conducted to determine the factors affecting breastfeeding self-efficacy in pregnant women. The established model was found to be statistically significant (F=41.07, p<0.001) and explained 34.3% of the variance in breastfeeding self-efficacy (R²=0.343). The analysis revealed that the pregnant women's health literacy level (B=0.2006, t=12.84, p<0.001) was the strongest and most significant predictor of breastfee-ding self-efficacy. According to the research findings, there is a positive correlation between health literacy levels and breastfeeding self-efficacy. As health literacy increases, a significant increase in pregnant women's perceived breastfeeding self-efficacy was also observed.
Benzer Tezler
- Depremi yaşamış postpartum dönemdeki kadınların deneyim ve psikososyal gereksinimlerinin ıncelenmesi
Examining the experience and psychosocial needs of postpartum women who have experienced the earthquake
RABİA ALTAY ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Kadın Hastalıkları ve DoğumEge ÜniversitesiKadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RUŞEN ÖZTÜRK
- 37 hafta ve üstü gebeliklerde kategori 3 non stress test ile delta nötrofil indeks ilişkisi
Correlation between category 3 non stress test results and delta neutrophil index levels in pregnancies of 37 weeks and above
RAMAZAN BURAK TOLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Kadın Hastalıkları ve DoğumSağlık Bilimleri ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESENGÜL TÜRKYILMAZ ŞENER
- Gebelikte eşlerin cinsel yaşamı ve etkileyen etmenlerin incelenmesi
The sexual life of partners in pregnancy and examine of affecting factors
ZERRİN BİLEN SADİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
HemşirelikAdnan Menderes ÜniversitesiDoğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİLMİYE AKSU
- Primipar kadınların antenatal emzirme motivasyonu ve öz-yeterlilik düzeyleri ile postpartum emzirme motivasyonu ve öz-yeterlilik düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between antenatal breastfeeding motivation and self-efficacy levels and postpartum breastfeeding motivation and self-efficacy levels of primiparous women
ÇİĞDEM KAYAHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HemşirelikGazi ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÇİĞDEM SARI ÖZTÜRK
- Simülasyon temelli emzirme eğitiminin kadınların emzirme başarısına, emzirme özyeterliliğine, emzirmeye ilişkin tutum ve bilgi düzeyine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of simulation based breastfeeding training on women' breastfeeding success, breastfeeding self efficacy, breastfeeding attitude and knowledge
HAMİDE ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
HemşirelikSakarya ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖNÜL KURT