Temel eğitimde sosyal sürdürülebilirlik: Eğitim programlarındaki yeri ve buna ilişkin öğretmen görüşleri
Social sustainability in primary education: İts place in educational programs and teachers' views on it
- Tez No: 1025070
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞÜKRAN UÇUŞ GÜLDALI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Eğitim programları, iç içe geçmiş çoklu durum çalışması, öğretmen görüşleri, sosyal sürdürülebilirlik, temel eğitim, Educational programs, nested multiple case study, social sustainability, primary education, teacher opinions, Education programs, Basic education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sosyal sürdürülebilirlik, topluluklar arasında yaşam kalitesini artıran bir durumdur. Eğitim alanını kapsayıcı, adaletli ve nitelikli eğitim çıktılarına sahip olma süreci olarak ifade etmektedir. Bu araştırma, BM 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA) doğrultusunda ele alınan sürdürülebilirlik çeşitlerinin bir boyutu olan sosyal sürdürülebilirlik kapsamında, bütüncül bir anlayışla temel eğitim düzeyinde eğitim programlarının ve uygulamaya ilişkin öğretmen görüşlerinin incelemesini amaçlamıştır. Bu araştırmada nitel araştırma desenlerinden iç içe geçmiş çoklu durum deseni kullanılmıştır. Bu bağlamda, temel eğitimde Okul Öncesi Eğitim Programı, sosyal içerikli ders programlarından İlkokul Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programı ve İlkokul Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı değerlendirilerek alan yazına katkı sağlanması amaçlanmıştır. Bunun yanı sıra, Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı devlet okullarında görev yapan gönüllü 10 okul öncesi öğretmeni ve 20 sınıf öğretmeninin sosyal sürdürülebilirliğe ilişkin görüşleri incelenmiştir. Kademeli değişiklikte ve geçişte olan , 2013 ve 2024 Okul Öncesi Eğitim Programı, 2018 ve 2024 İlkokul Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programı, 2018 ve 2024 İlkokul 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı sosyal sürdürülebilirlik boyutu bağlamında incelenmiştir. İkinci aşamada, eğitim programlarının ve okul ortamlarının sosyal sürdürebilirliğe ilişkin durumuna dair okul öncesi ve sınıf öğretmeni görüşlerine başvurulmuştur. Elde edilen nitel veriler, MAXQDA 2024 programı aracılığıyla doküman, betimsel ve içeriksel analize tabi tutulmuştur. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, 2013 ve 2024 TYMM Okul Öncesi Eğitim Programları sosyal sürdürülebilirlik açısından karşılaştırıldığında, 2024 programının kapsam bakımından genişletildiği belirlenmiştir. 2013 programının özel amaçlarında yurttaşlık ve katılım alanına yer verilmezken kazanımlarında bu alan ön plana çıkmış, 2024 programı öğrenim çıktılarında ise çevre ile ilgili beşerî davranışlar, insan gelişimini destekleyici ortamlar ve refah ile sağlıklı yaşam ve sağlık hizmetlerine erişim alanlarında artış görülmüştür. Ayrıca 2024 programı öğrenim çıktılarında yurttaşlık ve katılım ile hak temelli yaklaşımlar çeşitlenmiş, fırsat eşitliği ile barış ve adalet gibi yeni alanlara yer verilmiştir. 2018 ve 2024 Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programları karşılaştırıldığında, özel amaçlar boyutunda 2024 programının daha görünür olduğu; ancak 2018 programında kazanım sayısının fazla olmasına bağlı olarak sosyal sürdürülebilirliğe ilişkin frekansın daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca alan çeşitliliği açısından 2024 programının mevcut yapıyı koruduğu; çocuk hakları, karar süreçleri uygulanması, proje tabanlı öğrenme ve doğru dil kullanımı gibi yeni alanlarla kapsamın genişlediği tespit edilmiştir. 2018 ve 2024 İlkokul (4.sınıf) Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programları, sosyal sürdürülebilirliğin genel dağılımı açısından niceliksel bir benzerlik sergilemekle birlikte alan çeşitliliği açısından karşılaştırıldığında, 2018 programının yoksunluğa son, çocuk hakları, düşünce özgürlüğü ve öz düzenleme alanlarıyla; 2024 programının ise aile, sosyal farkındalık ve toplumsal uyum alanlarıyla farklılaştığı görülmüştür. Bununla birlikte yurttaşlık ve katılım her iki programda da öne çıkmıştır. Programlar genel bir biçimde değerlendirildiğinde sosyal sürdürülebilirliğin yurttaşlık ve katılım, çevre ile ilgili beşerî davranışlar, sağlıklı yaşam ve sağlık hizmetlerine erişim boyutlarına daha fazla yer verdiği; ancak barış ve adalet, kapsayıcı eğitim, kültürel çeşitlilik, fırsat eşitliği, yoksunluğa son gibi alanları sınırlı bir biçimde ele aldığı belirlenmiştir. Öğretmenler, sosyal sürdürülebilirlik kavramına akademik anlamda hâkim olmadıklarını, programlarda ve ders kitaplarında sosyal sürdürebilirlikle ilişkili belirli kavramlara (yurttaşlık, çevre vb.) kısmen yer verildiğini söylemişlerdir. Programlarda yer verilmeyen sosyal sürdürülebilirlik alt boyutlarına dair ise öğretmenler hem yaşam hem de mesleki tecrübeleriyle öğrencilere bilgi, beceri ve değer aktarımını sağlamaya çalıştıklarını ifade etmişlerdir. Araştırma sonuçlarına göre önerilerin içeriği; adalet ve politika, öğretmen, öğrenme ve okul, toplum ve aile boyutunu kapsayacak şekilde oluşturulmuştur. Bu doğrultuda öneriler, gelecek araştırmalara ve uygulamaya ilişkin olmak üzere iki başlık altında sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
Social sustainability is a state that improves the quality of life for communities and is defined as the process of achieving inclusive, equitable, and high-quality educational outcomes. This research aims to examine teachers' opinions on educational programs and practices at the basic education level, with a holistic understanding of social sustainability, one dimension of the types of sustainability addressed in line with the UN 2030 Sustainable Development Goals (SDGs). This study used a nested multiple-case study design from qualitative research. In this context, the Preschool Education Program, the Elementary School Life Skills Course Teaching Program, and the Elementary School Social Studies Course Teaching Program, which are socially-oriented curricula, were evaluated to contribute to the literature. In addition, the views of 10 volunteer preschool teachers and 20 classroom teachers working in state schools affiliated with the Ministry of National Education on social sustainability were examined. The 2013 and 2024 Preschool Education Program, the 2018 and 2024 Primary School Life Skills Course Teaching Program, and the 2018 and 2024 Primary School 4th Grade Social Studies Course Teaching Program, which are undergoing gradual change and transition, were examined in the context of social sustainability. In the second stage, preschool and classroom teachers' views on the status of education programs and school environments in relation to social sustainability were sought. The qualitative data obtained were subjected to document, descriptive, and content analysis using the MAXQDA 2024 program. According to the findings of the study, when comparing the 2013 and 2024 Preschool Education Programs in terms of social sustainability, it was determined that the scope of the 2024 program has been expanded. While the 2013 program did not include citizenship and participation in its specific objectives, this area came to the forefront in its learning outcomes. In the 2024 program, there was an increase in human behaviors related to the environment, environments that support human development, and access to well-being, healthy living, and health services in the learning outcomes. In addition, citizenship and participation and rights-based approaches have been diversified in the learning outcomes of the 2024 program, and new areas such as equal opportunity, peace, and justice have been included. When comparing the 2018 and 2024 Life Skills Curriculum Programs, it was determined that the 2024 program was more visible in terms of specific objectives; however, due to the larger number of learning outcomes in the 2018 program, the frequency related to social sustainability was higher. In addition, it was determined that the 2024 program maintained the existing structure in terms of area diversity; It has been determined that the scope has expanded with new areas such as children's rights, decision-making processes, project-based learning, and correct language use. While the 2018 and 2024 Primary School (4th grade) Social Studies Curriculums show a quantitative similarity in terms of the general distribution of social sustainability, a comparison in terms of area diversity reveals that the 2018 program differs in the areas of ending deprivation, children's rights, freedom of thought, and self-regulation; while the 2024 program differs in the areas of family, social awareness, and social harmony. However, citizenship and participation stand out in both programs. When the programs are evaluated generally, it has been determined that they give more emphasis to the dimensions of citizenship and participation, human behavior related to the environment, healthy living, and access to health services; however, they address areas such as peace and justice, inclusive education, cultural diversity, equal opportunity, and ending deprivation in a limited way. Teachers stated that they do not have a strong academic understanding of the concept of social sustainability and that certain concepts related to social sustainability (citizenship, environment, etc.) are only partially included in the programs and textbooks. Regarding the sub-dimensions of social sustainability not included in the programs, teachers stated that they strive to transfer knowledge, skills, and values to students through both their life and professional experiences. According to the research results, the content of the recommendations was formulated to encompass the dimensions of justice and policy, teacher, learning and school, and community and family. Accordingly, the recommendations are presented under two headings: those related to future research and those related to application.
Benzer Tezler
- Türkiye ve farklı ülkelerin okul öncesi eğitim programlarındaki sürdürülebilirlik öğelerinin incelenmesi
An analysis of sustainability elements in the early childhood education curricula of turkey and different countries
DİLARA YANGIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜZİN ÖZYILMAZ
- Beyond the product: Expanding orders of design and its implications for industrial design education in Turkey
Ürünün ötesinde: Tasarımın genişleyen kapsamı ve Türkiye'deki endüstriyel tasarım eğitimindeki yansımaları
SEDA DUMAN
Doktora
İngilizce
2021
Endüstri Ürünleri Tasarımıİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Ürünleri Tasarımı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEBNEM TİMUR ÖĞÜT
- Vatandaşlık yeterlikleri bağlamında ortaokul ekonomi okuryazarlığı standartlarının belirlenmesi ve öğretim programlarındaki yerinin incelenmesi
Determination of the middle school economic literacy standards in the context of citizenship competencies and investigation of the place of these standards in curricula
GÜLTEN YILDIRIM
- Türkiye'de okul öncesi eğitim programlarının (1952-2024) afet dirençliliği bakımından incelenmesi, oyun tabanlı afet farkındalık etkinlikleri
Analysis of preschool education programs in Türkiye (1952-2024) in terms of disaster resilience, play-based disaster awareness
ESEN AYANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Kamu Yönetimiİstanbul Teknik ÜniversitesiAfet ve Acil Durum Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. NİLGÜN OKAY
- Eğitimde kalite güvence sistemi bağlamında yükseköğretime yönelik yeterlik temelli program tasarımı: Özgün bir model önerisi
Competency-based curriculum design for higher education in the context of the quality assurance in education: A novel model proposal
DİLDAR ÖZASLAN
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN ŞİMŞEK
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERSOY KARABAY