İş tatmininin gönüllü katılım, özgecilik ve kriz yönetimi becerileri ile ilişkisi: Sağlık çalışanları üzerine bir çalışma
The relationship between job satisfaction and voluntary participation, altruism, and crisis management skills: A study on healthcare workers
- Tez No: 1025124
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHVEŞ TARIM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sağlık Yönetimi, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Kriz yönetimi, Kurumsal gönüllülük, Özgecilik, İş doyumu, Crisis management, Corporate volunteering, Altruism, Job satisfaction
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, sağlık çalışanlarının iş tatmini, gönüllü katılım, özgecilik ve kriz yönetimi becerilerinin karşılıklı ilişkileri ve etkileri ile özgeciliğin iş tatmini üzerindeki etkisinin, aracılık mekanizmasının olup olmadığı ve nasıl işlediğini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Gereç ve Yöntem: Çalışmada açımlayıcı sıralı karma desen tasarımı kullanılmıştır. Nicel aşamada orantısız tabakalı belirlenen örneklemde 544 sağlık çalışanı çalışmaya dahil edilmiş; hatalı veya eksik formlar elendikten sonra 535 katılımcının anketlerinden elde edilen veriler IBM SPSS 23.0 ve AMOS 23 istatistik paket programları aracılığıyla analiz edilmiştir. Nitel aşamada ise ön saf/art saf ve gönüllü olan/olmayan kategorilerinde 4 odak grup görüşmesi ile 16 yarı yapılandırılmış bireysel görüşme gerçekleştirilmiş ve MAXQDA 24 programı yardımıyla analizler yapılmıştır. Bulgular: Nicel bulgularda, özgecilik, gönüllü katılım ve kriz yönetimi becerilerinin birbiriyle pozitif ilişkili olduğu bulunmuştur. Özgeciliğin gönüllü katılım ve kriz yönetimi becerileri aracılığıyla tam aracılık mekanizması gösterdiği ve iş tatminini olumlu yönde ve anlamlı düzeyde yordadığı ortaya çıkmıştır. Nitel veriler, bu modelin varoluşsal anlam arayışı, etik motivasyon ve risk alma yatkınlığı gibi içsel kaynaklarla birlikte, gönüllü deneyimle edinilen doğaçlama liderlik, esneklik kazanımı, dayanışma ve reflektif gelişim gibi faktörlerle işlediğini göstermektedir. Özellikle gönüllü deneyimi olanlarda bu etkileşimlerin, daha belirgin olduğu saptanmıştır. Sonuç: Bu çalışmada, farklı disiplinlerde öne sürülen birçok kuram ve model arasında köprü işlevi gören bütünleşik bir model ortaya konmuştur. Bu modele göre sağlık çalışanlarının iş tatminini artırma stratejilerinde, bireysel değer ve eğilimlerin gözetilmesi ile bu değer ve eğilimlerin örgütsel yaklaşımlarla beslenmesi gerektiği teorik olarak öne sürülmektedir. Gönüllülüğün iş tatmini üzerindeki olumlu etkisiyle, kurumsal bir stratejik kaynak olarak değerlendirildiği, kriz yönetimi becerilerinin ise değer yönelimli sosyo-psikolojik bir yapı olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca katılımcılar tarafından üretilen 'özgecilik triyajı' kavramı, özgecilik gibi bireysel değerlerin sürdürülebilir olması için sezgisel kaynak yönetimi gelişiminin desteklenmesi gerektiğini ortaya koymuştur.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to examine the interrelationships and effects of job satisfaction, voluntary participation, altruism, and crisis management skills among healthcare professionals, and to investigate whether altruism mediates the relationship between job satisfaction and voluntary participation. Materials and Methods: An exploratory sequential mixed-methods design was used in the study. In the quantitative phase, a disproportionately stratified sample of 544 healthcare professionals was included. After eliminating erroneous or incomplete forms, data from the questionnaires of 535 participants were analyzed using IBM SPSS version 23.0. In the qualitative phase, 4 focus group interviews and 16 semi-structured individual interviews were conducted across the foreground/background and voluntary/non-voluntary categories, and analyses were performed using MAXQDA 24. Results: Quantitative findings revealed positive correlations among altruism, voluntary participation, and crisis management skills. Altruism was found to predict job satisfaction positively and significantly through voluntary participation and crisis management skills, via a full mediation mechanism. Qualitative data show that this model operates through intrinsic resources such as existential meaning-seeking, ethical motivation, and risk-taking, as well as factors acquired through volunteer experience, including improvisational leadership, flexibility, solidarity, and reflective development. These interactions were found to be more pronounced, particularly in those with volunteer experience. Conclusion: This study presents an integrated model that bridges numerous theories and models proposed across different disciplines. According to this model, strategies for increasing job satisfaction among healthcare workers theoretically require consideration of individual values and tendencies, as well asll as the nurturing of these values and tendencies through organizational approaches. Volunteering is considered a strategic organizational resource with a positive impact on job satisfaction, and crisis management skills are understood to be a value-oriented socio-psychological construct. Furthermore, the concept of 'altruism triage' generated by the participants reveals that supporting the development of intuitive resource management is necessary for the sustainability of individual values such as altruism.
Benzer Tezler
- İşyeri rekreasyon aktivitelerinin işgörenlerin iş tatmini, psikolojik iyi oluş ve iş performansına etkisi: Sivil havacılık sektöründe bir araştırma
The impact of workplace satisfaction with recreational activities on employees' job satisfaction, psychological wellbeing, and job performance: A study in the civil aviation sector
LÜTFİYE UYGUNSOY YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sivil HavacılıkAkdeniz ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEKİ AKINCI
- İş tatminin işe adanmışlık üzerindeki etkisinde kuşak farklılıklarının moderatör rolü
Research called the moderator role of generation differences in the effect of job satisfaction on work commitment
AYŞE RUMEYSA SÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İşletmeAlanya Alaaddin Keykubat Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENGİN ÜNGÜREN
- Yönetici iletişim becerilerinin çalışan motivasyonu ve iş tatmini üzerine etkileri (Kırklareli Üniversitesi örneği)
Effects of communication skills of managers on mativation employees and job satisfaction (The case of Kirklareli university)
HACER YERLİKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
İşletmeBeykent Üniversitesiİşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ALİ SAYGILI
- Tekstil bölümü olan kız teknik ve endüstri meslek liselerinde görev yapan alan öğretmenlerinde iş tatmininin farklı değişkenler açısından incelenmesi
The analyses of job satisfaction in different variables of teachers working in the textile departments of technical and industrial girls high schools
ÇİĞDEM GÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Teknik EğitimMarmara ÜniversitesiTekstil Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. M. HÜLYA KARAGÜVEN
- Beden eğitimi öğretmenlerinin rekreatif aktivitelere katılım durumları, psikolojik iyilik halleri ve yaşam tatminlerinin incelenmesi: Antalya merkez örneği
Study of physical education teacher's participation status of recreational activites, status of pyschologial well-being and life satisfaction:Central city Antalya sample
HAKAN ERAVŞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz ÜniversitesiSpor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. EVREN TERCAN AĞYAR