The long road to“woman, life, freedom”women, everyday resistance, and cultural change in post- revolutionary Iran (1979–2022)
“Kadın, yaşam, özgürlük”e giden uzun yol: Devrim sonrası İran'da kadınlar, günlük direniş ve kültürel değişim (1979–2022)
- Tez No: 1025228
- Danışmanlar: PROF. DR. SÜHA ATATÜRE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Siyasal Bilimler, Political Science
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İstanbul Gedik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Eylül 2022'de Mahsa (Jina) Amini'nin ölümünün ardından İran'da Kadın, Yaşam, Özgürlük hareketinin ortaya çıkışıyla sonuçlanan tarihsel kökleri, toplumsal dinamikleri ve kültürel dönüşümleri incelemektedir. Çalışma, hareketi tek bir olaya verilen ani bir tepki olarak yorumlamak yerine, devrim sonrası İran'da kadınların cinsiyete dayalı ayrımcılığa, zorunlu örtünme politikalarına ve devletin kadın bedenlerini sistematik biçimde düzenlemesine karşı kırk yılı aşkın süredir yürüttüğü direnişin bir sonucu olduğunu savunmaktadır. Araştırma; toplumsal hareketler, çerçeveleme süreçleri, ahlaki şok, kolektif kimlik, duygusal seferberlik ve görünürlük siyaseti teorilerinden yararlanarak, gündelik direniş eylemlerinin İslam Cumhuriyeti'nin ideolojik temellerine meydan okuyabilecek kapsamlı bir harekete nasıl dönüştüğünü çözümlemektedir. Çalışma, kadınların siyasi özneler olarak rolüne özellikle vurgu yapmakta ve yapısal ayrımcılık, bedensel denetim ile simgesel dışlanma deneyimlerinin özgürlük, onur ve toplumsal değişime yönelik daha kapsamlı taleplerin merkezine nasıl yerleştiğini incelemektedir. Yöntemsel açıdan tez, eleştirel otnoetnografiden beslenen nitel, yorumlayıcı ve genealojik bir yaklaşım benimsemektedir. İslam Cumhuriyeti'nin ilk yıllarından itibaren sivil itaatsizlik, kültürel direniş, dijital aktivizm ve ahlaki şok anlarını kapsayan ardışık dalgalar aracılığıyla kadın direnişinin tarihsel evrimini izlemektedir; bu bağlamda Homa Darabi, Neda Ağa.Sultan, İsfahan asit saldırılarının kurbanları, Sahar Hudayari ve nihayet Mahsa Amini vakaları ele alınmaktadır. Çalışma, söz konusu olayların devletin ahlaki meşruiyetini aşamalı olarak sarstırken kolektif muhalefeti güçlendiren birikimli simgesel ve duygusal kaynaklar işlevi gördüğünü savunmaktadır. Bulgular, İslam Cumhuriyeti'nin kadın bedenlerini denetlemeye yönelik ısrarcı çabalarının, istemeden kendi otoritesine karşı en güçlü direniş kaynaklarından birini ürettiğine işaret etmektedir. Kadınlar; gündelik direniş, kolektif bellek, duygusal dayanışma ve dijital görünürlüğün birikimi aracılığıyla cinsiyete özgü şikayetleri, otoriter yönetimin kendisine meydan okuyan daha geniş bir demokratik söyleme dönüştürmüştür. Dolayısıyla Kadın, Yaşam, Özgürlük hareketi, ani bir kopuş olarak değil; kadınların çağdaş İran'da yeni siyasi özne biçimlerini, toplumsal seferberliği ve kültürel dönüşümü şekillendirmede merkezi bir rol üstlendiği uzun tarihsel bir sürecin doruk noktası olarak kavranmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the historical roots, social dynamics, and cultural transformations that culminated in the emergence of the Woman, Life, and Freedom movement in Iran following the death of Mahsa (Zhina) Amini in September 2022. Rather than interpreting the movement as an immediate reaction to a single event, the study argues that it represents the outcome of more than four decades of women's resistance against gender.based discrimination, compulsory hijab policies, and the state's systematic regulation of female bodies in post.revolutionary Iran. Drawing upon theories of social movements, framing processes, moral shock, collective identity, emotional mobilization, and the politics of visibility, the research analyzes how everyday acts of resistance gradually evolved into a broad movement capable of challenging the ideological foundations of the Islamic Republic. The study places particular emphasis on the role of women as political subjects and examines how their experiences of structural discrimination, bodily control, and symbolic exclusion became central to wider demands for freedom, dignity, and social change. Methodologically, the thesis employs a qualitative, interpretive, and genealogical approach informed by critical autoethnography. It traces the historical evolution of women's resistance from the early years of the Islamic Republic through successive waves of civil disobedience, cultural resistance, digital activism, and moments of moral shock, including the cases of Homa Darabi, Neda Agha.Soltan, the victims of the Isfahan acid attacks, Sahar Khodayari, and ultimately Mahsa Amini. The study argues that these events functioned as cumulative symbolic and emotional resources that progressively undermined the state's moral legitimacy while strengthening collective opposition. The findings suggest that the Islamic Republic's persistent efforts to control women's bodies unintentionally generated one of the most powerful sources of resistance against its own authority. Through the accumulation of everyday resistance, collective memory, emotional solidarity, and digital visibility, women transformed gender.specific grievances into a broader democratic discourse that challenged authoritarian rule itself. Consequently, the Woman, Life, Freedom movement is understood not as a sudden rupture but as the culmination of a long historical process in which women played a central role in shaping new forms of political agency, social mobilization, and cultural transformation in contemporary Iran.
Benzer Tezler
- Ovulasyon indüksiyonu tedavisinde folliküler gelişimin ultrasonografik takibi
Başlık çevirisi yok
MERİH BAYRAM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Kadın Hastalıkları ve DoğumGazi ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜLAZIM YILDIRIM
- Çimentonun sertleşmesi üzerinde kimyasal komponentlerin etkisi
Başlık çevirisi yok
NACİYE TÜRKEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Kimya MühendisliğiUludağ ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA CEBE
- Bazı esterlerin kinetik incelenmesi ve termodinamik parametrelerin belirlenmesi
Kinetic study and detesmination of thermodnamic parameters of some esters
İBRAHİM TAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Kimya MühendisliğiUludağ ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA CEBE
- İzmir'de bazı yolların kapatılarak yaya bölgeleri oluşturma da kent peyzajını geliştirme açısından yeniden planlanması üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
BAHAR TÜRKYILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Şehircilik ve Bölge PlanlamaEge ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Atherosklerotik kalp hastalıklarında risk faktörleri
Risk factors in the coronary artery disease
MURAT SUHER