Karar vermede göz izleme uygulamaları
Eye-tracking applications in decision-making
- Tez No: 1025330
- Danışmanlar: PROF. DR. KAZIM BARIŞ ATICI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, göz izleme teknolojisinin işletmecilik alanındaki karar verme araştırmalarında nasıl konumlandırılabileceğini üç araştırma ekseni üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda göz izleme verileri, yalnızca görsel dikkat örüntülerini betimleyen deneysel çıktılar olarak değil; karar süreçlerinin anlaşılması, karar sonuçlarının tahminlenmesi ve dikkat bilgisinin karar modellerine entegre edilmesi bakımından süreç odaklı ve çok yönlü bir veri kaynağı olarak ele alınmaktadır. Birinci araştırma ekseninde, göz izleme teknolojisinin işletmecilik araştırmalarındaki kullanım alanları, temel çalışma prensipleri, deney tasarımı, veri kalitesi, ilgi alanı tanımlama, temel metrikler ve görsel analiz çıktıları yöntemsel bir çerçevede değerlendirilmiştir. Bu çerçeve, finansal grafiklere dayalı örnek bir uygulama aracılığıyla somutlaştırılmıştır. İkinci araştırma ekseninde, çevrim içi alışveriş bağlamında ürün yorumlarına yönelik görsel dikkat metriklerinin satın alma kararlarının tahminlenmesinde davranışsal bir girdi olarak kullanılabilirliği incelenmiştir. Bu doğrultuda göz izleme verileri, farklı makine öğrenmesi yöntemleriyle analiz edilerek tüketici kararlarının tahminlenmesine yönelik metodolojik bir yaklaşım önerilmiştir. Üçüncü araştırma ekseninde ise risk altında rota seçimi davranışı rasyonel, risk temelli, davranışsal ve dikkat temelli modeller çerçevesinde ele alınmış; görsel dikkat bilgisinin karar modelinin yapısına entegre edildiği özgün bir modelleme yaklaşımı geliştirilmiştir. Bulgular, göz izleme verilerinin işletmenin temel fonksiyonlarına yönelik karar desteği sağlama potansiyeline sahip olduğunu ve karar verme süreçlerinin sonuç odaklı değerlendirmelerin ötesinde süreç temelli ve dikkat odaklı bir yaklaşımla incelenmesine katkı sunduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine how eye-tracking technology can be positioned within decision-making research in business through three complementary research axes. In this regard, eye-tracking data are not treated merely as experimental outputs that describe visual attention patterns, but as process-oriented and multidimensional data that can support the understanding of decision processes, the prediction of decision outcomes, and the integration of attention information into decision models. The first research axis develops a methodological framework by addressing the use of eye-tracking technology in business research, its basic operating principles, experimental design, data quality, area of interest definition, core metrics, and visual analysis outputs. This framework is further illustrated through an example application based on financial charts. The second research axis examines whether visual attention metrics directed at product reviews in an online shopping context can serve as behavioral inputs for predicting purchase decisions. Accordingly, eye-tracking data are analyzed through different machine learning methods, and a methodological approach is proposed for consumer decision prediction. The third research axis investigates route choice behavior under risk through rational, risk-based, behavioral, and attention-based models. Within this scope, an original modeling approach is developed by integrating visual attention information into the structure of the decision model. The findings indicate that eye-tracking data have the potential to support decision-making across the core functions of business. Overall, this study contributes to examining decision-making processes beyond outcome-oriented evaluations by adopting a process-based and attention-oriented perspective.
Benzer Tezler
- Mekansal analiz teknikleri ile çok kriterli karar verme yaklaşımı kullanılarak raylı sistem güzergah analizi
Rail system route analysis using multi criteria decision making with spatial analysis techniques
BERNA ÇALIŞKAN
Doktora
Türkçe
2023
Ulaşımİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ OSMAN ATAHAN
- Yapı sağlığı izleme yoluyla restorasyon projelerinde karar verme mekanizmalarının geliştirilmesi
Development of desicion-making mechanisms in restoration projects through structural health monitoring methods
FIRAT AKTÜRK
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İnşaat MühendisliğiGebze Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERİT ÇAKIR
DOÇ. DR. ABDULLAH CAN ZÜLFİKAR
- Nöro pazarlama kapsamında web uygunluk: Bireysel bankacılık müşterilerinin göz takip analizi
Web compliance within the context of neuro marketing: Eye-tracking analysis of individual banking customers
TAYFUN TİMURAY
Doktora
Türkçe
2023
İşletmeİstanbul Gelişim Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMEL TOZLU ÖZTAY
- Elektrikli araçların kullanımına yönelik yük tahmini ve karar destek sistemi
Load forecasting and decision support system for electric vehicles use
HATİCE MENEKŞE KÖSEMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
EnerjiSakarya ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. ORHAN TORKUL