Paradoksal liderlik modeline dair bir araştırma: Liderin çalışan üzerinde etkisi
A research on the paradoxical leadership model: The effect of the leader on the employee
- Tez No: 1025389
- Danışmanlar: PROF. DR. HATİCE AZİZE ERGENELİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Paradoksal liderlik, Yapıcı liderlik, Yıkıcı liderlik, Paradoxical leadership, Constructive leadership, Destructive leadership
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yönetim Organizasyon ve Örgütsel Davranış Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüz örgütleri, karmaşık ve belirsiz çevre koşullarında birbirine zıt talepleri eşzamanlı yönetmek zorunda kalmaktadır. Bu gereklilik, liderlik araştırmalarında paradoksal liderlik davranışına duyulan ilgiyi giderek artırmaktadır. Paradoksal liderlik, liderlerin bireysellik ile kolektivizmi, esneklik ile kontrolü, mesafe ile yakınlığı aynı anda dengeleyebilme kapasitesini ifade etmektedir. Bu araştırma, paradoksal liderlik davranışının çalışan sesi üzerindeki etkisini ve bu etkinin aktarım mekanizmalarını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, paradoksal liderlik davranışının çalışan sesi üzerindeki etkisinin lider-üye etkileşimi, psikolojik güçlendirme ve rol belirliliği aracılığıyla sıralı biçimde aktarıldığı öngörüsüne dayanan seri aracılık modeli çerçevesinde tasarlanmıştır. Türkiye'deki kamu kurumlarında görev yapan 403 kişilik bir örneklem üzerinde nicel veri toplama yöntemi uygulanmış; hipotezler PROCESS Makro Model 6 ile 10.000 bootstrap yinelemesi kullanılarak test edilmiştir. Bulgular, paradoksal liderlik davranışının lider-üye etkileşimini güçlü biçimde etkilediğini, lider-üye etkileşiminin (psikolojik) güçlendirmeyi, güçlendirmenin rol belirliliğini ve rol belirliliğinin çalışan sesini anlamlı biçimde etkilediğini ortaya koymaktadır. Araştırmanın temel hipotezi olan tam seri aracılık zinciri desteklenmiştir. Öte yandan, araştırmanın en özgün bulgusu, paradoksal liderliğin ilişkisel ve motivasyonel mekanizmalar kontrol edildiğinde rol belirliliği üzerinde negatif bir etki ürettiğidir. Bu baskılama etkisi örüntüsü, paradoksal liderliğin hem yapıcı hem yıkıcı bir potansiyele sahip olduğunu göstermekte; söz konusu potansiyelin yönünü belirleyen kritik değişkenin lider-üye etkileşiminin kalitesi olduğunu ampirik olarak kanıtlamaktadır. Bu araştırmanın; paradoksal liderlik davranışının çalışan sesine ulaşması, kısmi aracılık örüntüsü, paradoksal liderliğin çift yanlı davranış sergilemesi ve lider-üye etkileşiminin“geçit değişkeni”rolüne dair bulgularıyla paradoksal liderlik literatürüne özgün katkılar sunduğu değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
In today's organizations, leaders are increasingly required to manage competing and contradictory demands simultaneously under complex and uncertain environmental conditions. This necessity has generated growing scholarly interest in paradoxical leadership behavior. Paradoxical leadership refers to leaders' capacity to balance individualism and collectivism, flexibility and control, as well as distance and closeness concurrently. The present study aims to examine the effect of paradoxical leadership behavior on employee voice and to explore the mechanisms through which this effect is transmitted. The study was designed within the framework of a serial mediation model, proposing that the effect of paradoxical leadership behavior on employee voice is sequentially transmitted through leader–member exchange, psychological empowerment, and role clarity. Quantitative data were collected from a sample of 403 employees working in public institutions in Türkiye. The hypotheses were tested using PROCESS Macro Model 6 with 10,000 bootstrap resamples. The findings reveal that paradoxical leadership behavior exerts a strong positive influence on leader–member exchange; leader–member exchange significantly enhances psychological empowerment; psychological empowerment positively affects role clarity; and role clarity, in turn, significantly promotes employee voice. The study's primary hypothesis concerning the full serial mediation chain was supported. Moreover, the most distinctive finding of the study indicates that paradoxical leadership has a negative effect on role clarity when relational and motivational mechanisms are controlled for. This suppression effect pattern suggests that paradoxical leadership possesses both constructive and destructive potential. More importantly, the findings empirically demonstrate that the quality of leader–member exchange serves as the critical factor determining the direction of this potential. The study contributes to the paradoxical leadership literature by providing novel evidence regarding the transmission of paradoxical leadership behavior to employee voice, the pattern of partial mediation, the dual-sided nature of paradoxical leadership, and the proximal mediator(gateway mechanism) role of leader–member exchange in shaping its outcomes.
Benzer Tezler
- Kolektif örgütsel adanmanın iş tatminine etkisinde paradoksal liderlik davranışının rolü
The role of paradoxical leadership behavior in the relationship of collective organizational engagement and job satisfaction
İBRAHİM AKÇA
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
TurizmGazi ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHARREM TUNA
- Paradoksal lider davranışı ve farklı proaktif davranışların role dayalı performans üzerindeki etkileri: Algılanan motivasyon ikliminin aracı rolü
The effects of paradoxical leader behavior and different forms of proactive behavior on the role-based performance: The mediating role of perceived motivational climate
BURCU MARAŞLIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İşletmeNevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEVKİ ÖZGENER
- Takım düzeyindeki paradoksal liderlik tarzının takımın stres seviyesine etkisinde yöneticinin politik desteği ve politik isteğinin düzenleyici rolü
The regulatory role of manager's political support and political will in the effect of paradoxical leadership style at team level on team stress level
MUHAMMED ÖMER KILIVAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
İstatistikGümüşhane Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ORKUN DEMİRBAĞ
- Paradoksal liderliğin yenilik performansına etkisinde stratejik çevikliğin aracı rolü: Iğdır OSB'de bir karma yöntem araştırması
The mediator role of strategic agility in the effect of paradoxical leadership on innovation performance: A mixed method research in Iğdır organized industrial zone
HAKAN ÇAYALAN
- Mutabakatta saklı çatışmanın otantik liderlik ekseninde tahlili: Bursa ilinde çalışan ilaç mümessilleri üzerine bir saha araştırması
The research of the otantic leadership from abilene paradox: A side research on pharmaceutical representatives who in Bursa city
MURAT YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
İşletmeIşık Üniversitesiİşletme Yönetimi Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET HAKAN YÜKSEL