Nazım Hikmet'in tiyatro eserleri üzerine bir inceleme
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 1025407
- Danışmanlar: PROF. DR. YUNUS AYATA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Nazım Hikmet tiyatrosunu metin, sahne ve toplumsal bağlam arasındaki ilişkiler temelinde işleyen bir dramaturjik sistem olarak incelemektedir. Çalışmada tiyatro, yazılı metnin ötesinde; temsil, sahneleme ve izleyiciyle kurulan etkileşim içinde anlam kazanan bir sanat alanı olarak değerlendirilmiş; bu doğrultuda Nazım Hikmet'in tiyatro anlayışı estetik, yapısal ve ideolojik yönleriyle birlikte ince-lenmiştir. İnceleme, yazarın farklı dönemlerde kaleme aldığı oyunlar üzerinden yürü-tülmüştür. İncelenen oyunlardaki dramatik yapı; olay, kişi, zaman ve mekân unsurla-rının kuruluşu temelinde çözümlenmiştir. Bu unsurların birbirleriyle kurduğu ilişkiler dil, üslup ve anlatım teknikleriyle birlikte ele alınmıştır. Özellikle diyalog, iç monolog, geriye dönüş, montaj ve leitmotiv gibi tekniklerin dramatik anlamın oluşumundaki rolü üzerinde durulmuştur. Elde edilen bulgular, Nazım Hikmet tiyatrosunun yüzeyde tematik bir çeşitlilik sergilemesine karşın derin düzeyde ortak bir kurucu mantık etrafında şekillendiğini göstermektedir. Bu yapı içinde çatışma bireysel bir sorundan çok toplumsal, ekonomik ve ideolojik ilişkiler ağının bir sonucu olarak ortaya çıkmakta; karakterler ise psikolojik derinliklerinden çok temsil ettikleri düşünsel ve toplumsal konumlar üzerinden anlam kazanmaktadır. Ayrıca incelenen oyunlarda iktidar ve tahakküm ilişkileri, ideolojik yönlendirme, etik değerlerin aşınması, savaş ve emek gibi meseleler dramatik yapının belirleyici eksenleri olarak öne çıkmaktadır. Bu bağlamda Nazım Hikmet tiyatrosunda anlatım teknikleri dramatik yapıyı süsleyen unsurların ötesinde, anlamın kurulmasını sağlayan temel araçlar olarak ortaya çıkmaktadır. Sonuç olarak Nazım Hikmet tiyatrosu; estetik arayış ile toplumsal sorumluluğun, bireysel yaratım ile ideolojik yönelimin birlikte işlediği, dramatik yapının değişken ve ilişkisel bir sistem içinde kurulduğu özgün bir dramaturjik model sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This dissertation examines Nazım Hikmet's theatre as a dramaturgical system operating through the relationships among text, performance, and social context. Theatre is approached not merely as a written text but as an art form whose meaning is produced through representation, staging, and interaction with the audience. Within this framework, Nazım Hikmet's conception of theatre is analysed in terms of its aesthetic, structural, and ideological dimensions. The analysis is based on the plays written during different periods of the playwright's career. The dramatic structure of these plays is examined through the construction of plot, character, time, and space. The interrelationships among these structural components are analysed together with language, style, and narrative techniques. Particular attention is paid to the role of techniques such as dialogue, interior monologue, flashback, montage, and leitmotif in the construction of dramatic meaning. The findings demonstrate that, despite the thematic diversity displayed on the surface, Nazım Hikmet's theatre is shaped at a deeper level by a common underlying dramaturgical logic. Within this structure, conflict emerges not primarily from individual problems but from the network of social, economic, and ideological relations, while characters derive their significance less from psychological depth than from the intellectual and social positions they represent. Furthermore, issues such as power and domination, ideological manipulation, the erosion of ethical values, war, and labour emerge as the principal axes structuring the dramatic action. In this context, the narrative techniques employed in Nazım Hikmet's theatre function not merely as stylistic embellishments but as fundamental devices through which dramatic meaning is constructed. In conclusion, Nazım Hikmet's theatre presents an original dramaturgical model in which aesthetic inquiry and social responsibility, as well as individual creativity and ideological orientation, operate simultaneously, while dramatic structure is constituted within a dynamic and relational system.
Benzer Tezler
- Refik Erduran'ın tiyatroları üzerine tematik bir inceleme
A thematic examination on Refik Erduran's theaters
UĞUR SEFA BİLGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıUşak ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ PULAT
- Nail Abbas Sayar: Hayatı, edebî kişiliği ve eserleri üzerine bir araştırma
Nail Abbas Sayar: Life, people and literary works on a research
RAMİS KARABULUT
Doktora
Türkçe
2011
Türk Dili ve EdebiyatıKırıkkale ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NÂZIM HİKMET POLAT
- Faik Ali Ozansoy`un hayatı ve şiiri üzerine bir inceleme
Faik Ali Ozansoy a study of his life and poems
HARBİYE ÇAĞLAYAN AKDAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Türk Dili ve EdebiyatıDokuz Eylül ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SABAHATTİN ÇAĞIN
- Azerbaycan edebiyatında tiyatro
Theater in Azerbaijan literature
ELİF KOÇ
Doktora
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDOĞAN UYGUR
- Konfeksiyon işletmelerinde performans ölçümleri ve işgücü planlanmasına katkıları
Başlık çevirisi yok
SEVİN BRAV
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
İşletmeEge ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. M. NAZMİ ERCAN