Tasarım Stüdyolarında Aydınlatma Koşullarının Sanal Gerçeklik Teknolojileriyle Analizi
Analysis of Lighting Conditions in Design Studios Using Virtual Reality Technologies
- Tez No: 1025439
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MENŞURE KÜBRA MÜEZZİNOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İç Mimari ve Dekorasyon, Mimarlık, Interior Design and Decoration, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fırat Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimari Koruma Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, tasarım stüdyolarında kullanılan farklı aydınlatma koşullarının kullanıcıların mekânsal algıları, görsel konfor düzeyleri ve fizyolojik tepkileri üzerindeki etkilerinin sanal gerçeklik (VR) ortamında incelenmesi amaçlanmıştır. Eğitim mekânlarında önemli bir çevresel parametre olan aydınlatma; görsel performansın yanı sıra kullanıcı deneyimi, mekânsal algı ve çevresel konfor üzerinde de belirleyici rol oynamaktadır. Ancak farklı aydınlatma senaryolarının gerçek ortam koşullarında değerlendirilmesi; maliyet, zaman ve çevresel değişkenlerin kontrolü açısından çeşitli sınırlılıklar içermektedir. Bu doğrultuda araştırmada, kontrollü deney koşullarının oluşturulabilmesi amacıyla VR teknolojilerinden yararlanılmıştır. Çalışma kapsamında, Fırat Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Tasarım Stüdyosu 1'in dijital modeli oluşturularak sanal gerçeklik ortamına aktarılmıştır. Araştırmada; 100, 300 ve 500 lux aydınlık düzeyleri ile 3000 K, 5000 K ve 6500 K renk sıcaklığı değerlerinin kombinasyonlarından oluşan dokuz farklı aydınlatma senaryosu geliştirilmiştir. Araştırma, tek gruplu tekrarlı ölçümler deneysel desenine göre yapılandırılmıştır. Deneysel uygulama, Mimarlık Fakültesi'nde öğrenim gören 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların öznel değerlendirmeleri anketler aracılığıyla elde edilirken, fizyolojik tepkileri kalp atım hızı (HR) verileri üzerinden değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, ışık renk sıcaklığının kullanıcıların mekânsal algıları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Buna karşın ışık şiddetinin mekânsal algı, görsel konfor ve kalp atım hızı değerleri üzerinde anlamlı bir farklılık oluşturmadığı belirlenmiştir. Ayrıca fizyolojik ölçümlerde anlamlı farklılıklar elde edilmemesine rağmen, bazı aydınlatma senaryolarının katılımcılar tarafından daha olumlu değerlendirildiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak çalışma, VR teknolojilerinin mimarlık eğitiminde aydınlatma tasarım kararlarının kullanıcı üzerindeki etkilerinin kontrollü ve deneysel koşullarda değerlendirilmesinde, geleneksel yöntemleri destekleyebilecek alternatif ve tamamlayıcı bir araştırma aracı olarak değerlendirilebileceğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte araştırmanın, kullanıcı odaklı ve kanıta dayalı aydınlatma tasarım yaklaşımlarının geliştirilmesine yönelik gelecekteki çalışmalara metodolojik bir altyapı sunacağı öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to investigate the effects of different lighting conditions used in design studios on users' spatial perception, visual comfort levels, and physiological responses within a Virtual Reality (VR) environment. As an important environmental parameter in educational spaces, lighting plays a significant role not only in visual performance but also in user experience, spatial perception, and environmental comfort. However, evaluating different lighting scenarios under real environmental conditions involves various limitations related to cost, time, and the control of environmental variables. Therefore, VR technologies were utilized in this study to establish controlled experimental conditions. Within the scope of the study, a digital model of Design Studio 1 at the Faculty of Architecture, Fırat University, was created and transferred into a virtual reality environment. Nine different lighting scenarios were developed by combining illuminance levels of 100, 300, and 500 lux with correlated color temperature values of 3000 K, 5000 K, and 6500 K. The research was structured according to a single-group repeated measures experimental design. The experimental application was conducted with the participation of third- and fourth-year students from the Faculty of Architecture. Participants' subjective evaluations were collected through questionnaires, while their physiological responses were assessed using heart rate (HR) data. The findings revealed that color temperature had a statistically significant effect on users' spatial perceptions. In contrast, illuminance level did not produce a statistically significant difference in spatial perception, visual comfort, or heart rate values. Although no significant differences were observed in the physiological measurements, certain lighting scenarios were evaluated more positively by the participants. In conclusion, this study suggests that VR technologies can be considered an alternative and complementary research tool for evaluating the effects of lighting design decisions on users under controlled and experimental conditions in architectural education, rather than as a replacement for conventional methods. Furthermore, the study is expected to provide a methodological foundation for future user-centered and evidence-based lighting design research.
Benzer Tezler
- İzmir'de bazı yolların kapatılarak yaya bölgeleri oluşturma da kent peyzajını geliştirme açısından yeniden planlanması üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
BAHAR TÜRKYILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Şehircilik ve Bölge PlanlamaEge ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Ağızlık açma mekanizmalarının tasarımı
Başlık çevirisi yok
RECEP EREN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiUludağ ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL R. ALPAY
- Küçük Yamanlar tepesi örneğinde kent yakın çevresinde rekreasyon alanı düzenleme projesi
Başlık çevirisi yok
NİHAN BULGUN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Şehircilik ve Bölge PlanlamaEge ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLÇİN ASLANBOĞA
- Çukurova bölgesinde biyoklimatik veriler kullanılarak açık ve yeşil alan sistemlerinin belirlenmesi ilkeleri üzerinde bir araştırma
A research on the determination of the principles in open and green spaces systems by using the bioclimatic data in Çukurova region
MEHMET FARUK ALTUNKASA
Doktora
Türkçe
1987
Çevre MühendisliğiÇukurova ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDOĞAN GÜLTEKİN
- Konut bölgelerinde parsel düzeni uygulamasının kent topraklarının rasyonel kullanımı çerçevesinde mimari açıdan değerlendirilmesi
An Architeet's Criticism of the Currently Practised method of plot formation in residential areas from the point of View of rational utilization of urban deatories
SUZAN ESİRGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUR ERKMAN