Şırnak-Hakkâri çevresi göçerlerinin Soran aşireti örneğinde kültürel coğrafya araştırması
A cultural geography research on the nomads of the ŞirnakHakkâri region: The case of the Soran tribe
- Tez No: 1025491
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HALİL HADİMLİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Coğrafya, Geography
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Coğrafya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Şırnak-Hakkâri bölgesinde konargöçer bir yaşam süren Soran Aşireti'nin kültürel coğrafyasını, sosyo-mekânsal devingenliğini ve mekânsal pratiklerini eleştirel, hümanistik ve politik-ekolojik perspektiflerden incelemektedir. Araştırmanın temel amacı; aşiretin döngüsel göç örüntülerini, kabilevi sosyal örgütlenmesini, maddi ve sembolik kültürel uygulamaları ile coğrafi çevre ve yerleşik topluluklarla olan çok boyutlu etkileşimlerini keşfetmektir. Nitel araştırma tasarımını benimseyen çalışmada etnografik saha araştırması, yarı yapılandırılmış mülakatlar, katılımcı gözlem ve içerik analizi; çok zamanlı uzaktan algılama (1975, 2000 ve 2025 yıllarına ait Landsat NDVI) çözümlemesiyle birlikte kullanılmıştır. Tezin kuramsal omurgası; Carl Sauer öncülüğündeki Berkeley Okulu'nun“kültürel peyzaj”yaklaşımı, Henri Lefebvre'in mekânın üretimi, Tim Ingold'un mesken tutma (dwelling) ve Yi Fu Tuan'ın topofili kavramsallaştırmaları harmanlanarak inşa edilmiştir. Çalışmada aşiretin göç yolları, zoma yerleşmeleri, kaynak kullanım pratikleri, giyim kuşam (şal-şapik) ve yeme-içme (otlu peynir) kültürleri ile örfi hukuk temelli uygulamaları bütüncül bir kültürel peyzaj sentezine kavuşturulmuştur. NDVI bulguları; yoğun bitki örtüsü gerilerken, yaylacılığın asıl dayandığı orta yoğunluktaki çayır-mera sınıfının (0,3–0,6) genişlediğini ve göç takviminin bitki örtüsünün en verimli olduğu döneme —“yeşil dalga”— denk geldiğini ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, küreselleşme, iklim değişikliği ve idari mülkiyet rejimleri karşısında göçer kimliğinin çözülme krizini deşifre ederek bölgeye özgü sürdürülebilir koruma politikalarının geliştirilmesine katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This research examines the cultural geography, socio-spatial mobility, and spatial practices of the Soran Tribe, which leads a nomadic life in the Şırnak-Hakkâri region, through critical, humanistic, and political-ecological perspectives. The primary objective is to explore the tribe's cyclical migration patterns, tribal social organization, material and symbolic cultural practices, and their multidimensional interactions with the geographical environment and sedentary communities. Adopting a qualitative research design, the study employs ethnographic fieldwork, semi-structured interviews, participant observation, and content analysis together with a multi temporal remote-sensing analysis (Landsat NDVI for 1975, 2000, and 2025). Its theoretical backbone harmonizes the Berkeley School's“cultural landscape”approach pioneered by Carl Sauer, Henri Lefebvre's production of space, Tim Ingold's dwelling perspective, and Yi-Fu Tuan's topophilia. The tribe's migration routes, zoma settlements, resource-use practices, clothing (shal shapik) and foodway (herbed cheese) cultures, and customary-law-based practices are brought into a holistic cultural-landscape synthesis. The NDVI findings reveal that, while dense vegetation declined, the mid-density meadow-pasture class (0.3–0.6) on which highland pastoralism actually depends expanded, and that the migration calendar coincides with the vegetation peak—the“green wave.”Deciphering the dissolution of nomadic identity in the face of globalization, climate change, and administrative property regimes, the findings contribute to the development of sustainable, region-specific conservation policies.
Benzer Tezler
- Sosyo ekonomik ve çevresel etkileri ile yabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişilerin Türkiye'de mülk edinmesi ?riskler ve fırsatlar?
Foreign national legal and natural entities` acquiring a property in Turkey for social and environmental factors ? risks and opportunities?
ÖZCAN ERDOĞAN
Doktora
Türkçe
2008
Kamu YönetimiAnkara ÜniversitesiSosyal Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. ÇELİK ARUOBA
- Gürpınar (Van) ilçesi'nde kırsal yerleşmeler
Rural settlements in Gürpınar (Van) district
BÜLENT ÖZTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
CoğrafyaAğrı İbrahim Çeçen ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FARUK KAYA
- Estimation of PM10 variations in the Southeastern and Eastern Anatolia regions of Türkiye using remote sensing and statistical models
Türkiye'nin Güneydoğu ve Doğu Anadolu bölgelerindeki PM10 değişimlerinin uzaktan algılama ve ı̇statistiksel modeller kullanılarak tahmini
SULTANAY MURZAEVA
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
İstatistikİstanbul Teknik Üniversitesiİklim ve Deniz Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALPER ÜNAL
- Akışkan yataklı bir reaktörde Şırnak ve Hakkari asfaltitlerinin katalizör ile pirolizi
Pyrolysis of Şırnak and Hakkari asphaltites with catalyst in a fluidized bed reactor
SAMAD MOGHANIRAHIMI
- Doğu Anadolu bölgesinin bazı lokasyonlarından (Van-Hakkari-Şırnak) alınan kuşburnu (Rosa canina L.) meyvelerinin pomolojik ve bazı biyokimyasal özelliklerinin belirlenmesi
Determination of pomologi̇cal and some biochemical properties of rosehip (Rosa canina L.) fruit taken from different locations (Van-Hakkari-Şırnak) of Eastern Anatolia Region
TARIK ENCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
ZiraatYüzüncü Yıl ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET KAZANKAYA