Mekkî b. Ebî Tâlib'in er-Ri'âye li-Tecvîdi'l-Kırâ'e ve Saçaklızâde Mehmed Efendi'nin Cühdü'l-Mukill adlı eserlerinin mukayesesi
A comparıson of the works titled er-Ri'âye li-Tecvîdi'l-Kirâ'e by Mekkî b. Ebî Tâlib and Saçaklızâde Mehmed Efendi's Juhd al-Mukill
- Tez No: 1025523
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ALİ BİNOL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yozgat Bozok Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mekkî b. Ebî Tâlib (ö. 437/1045) ile Muhammed b. Ebî Bekr el-Marʿaşî (ö. 1145/1732), tecvîd ve kıraat ilminin farklı dönemlerinde yaşamış ancak bu alanın gelişiminde belirleyici rol üstlenmiş iki mühim İslâm âlimidir. Mekkî, hicrî dördüncü asrın ortalarında Kayrevan'da dünyaya gelmiş, ilim yolculuklarına erken yaşta başlayarak Mısır ve pek çok ilim merkezinde uzun yıllar tahsil görmüş ve nihayetinde Endülüs kıraat geleneğinin önde gelen temsilcileri arasında yer almıştır. Mekkî'nin er-Riʿâye adlı eseri, sistematik bir tecvîd anlayışını yansıtan ve günümüze kadar ulaşabilmiş en erken eserlerden biri olarak değerlendirilmektedir. Müellif, selef âlimlerin görüşlerine yer vermekle birlikte çoğunlukla kendi değerlendirmelerini ön plana çıkarmış ve bu yaklaşımı, eserin sonraki asırlarda yazılan birçok tecvîd kitabı için başvuru kaynağı olmasını sağlamıştır. Saçaklızâde Mehmed Efendi ise Osmanlı ilim dünyasının olgunluk döneminde yetişmiş, çok yönlü ilmî kişiliğiyle temayüz etmiş maraşlı bir âlimdir. Saçaklızâde'nin tecvîd alanındaki en önemli eseri olan Cühdü'l-Mukill, kaleme alındığı tarihten itibaren bu disiplinin temel kaynakları arasında yer almıştır. Müellif, eserinde klasik kaynaklardaki bilgileri aktarmakla yetinmemiş, bunları eleştirel bir bakışla değerlendirerek kendi görüşlerini de ortaya koymuştur. Sonuç olarak, Mekkî b. Ebî Tâlib tecvîd ilminin erken döneminde sistematik ve kurucu bir rol üstlenirken, Saçaklızâde Mehmed Efendi bu mirası Osmanlı ilmî geleneği içerisinde yorumlayan bir âlim olarak öne çıkmaktadır. Her iki müellifin eserleri, tecvîd ilminin tarihsel sürekliliğini ve ilmî derinliğini yansıtan temel kaynaklar arasında yer almakla beraber Kur'ân tilâvetinin sahih biçimde korunmasına yönelik ortak bir ilmî hassasiyetin güçlü örneklerini teşkil etmektedir.
Özet (Çeviri)
Mekkî b. Ebî Tâlib (d. 437/1045) and Muhammed b. Ebî Bekr al-Marʿashī (d. 1145/1732) are two significant Islamic scholars who lived during different periods of the science of tajwid and qira'at, yet both played decisive roles in the development of this field. Mekkî was born in Kairouan in the mid-fourth century AH and began his intellectual journey at an early age, studying for many years in Egypt and various other centers of learning before becoming a leading representative of the Andalusian qira'at tradition. Mekkî's work titled al-Riʿāya is considered one of the earliest extant texts reflecting a systematic understanding of tajwid. While including the views of predecessor scholars, the author primarily brought his own evaluations to the forefront, an approach that established his work as a primary reference for many tajwid books written in subsequent centuries. Saçaklızâde Mehmed Efendi, on the other hand, was a scholar from Marash who emerged during the mature period of Ottoman scholarship and was distinguished by his multifaceted academic personality. His most important work in the field of tajwid, Juhd al-Muqill, has been among the fundamental sources of the discipline since its composition. In this work, the author did not merely transmit information from classical sources but also evaluated them with a critical perspective and presented his own original views. Consequently, while Mekkî b. Ebî Tâlib undertook a systematic and foundational role in the early period of tajwid, Saçaklızâde Mehmed Efendi stands out as a scholar who interpreted this heritage within the Ottoman scholarly tradition. The works of both authors rank among the core sources reflecting the historical continuity and scholarly depth of the science of tajwid, constituting powerful examples of a shared academic sensitivity toward the authentic preservation of Quranic recitation.
Benzer Tezler
- Mekkî b. Ebî Tâlib'in er-Ri'âye li Tecvîdi'l- Kırâ'e ve Tahkîki Lafzi't-Tilâve isimli eseri ile İbnü'l-Cezerî'nin et-Temhîd fî 'İlmi't-Tecvîd isimli eserinin mukâyeseli analizi
Comparative Analysis of the Work of Makki b. Abi Talib, er-Ri'aye li Tecvîdi'l-Kırâ'e ve Tahkîki Lafzi't-Tilâve, and the work of Ibn al-Jazari, et-Temhîd fî 'İlmi't-Tecwid
YAVUZ SELİM ÖZARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinArdahan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİT BOZ
- Mekki b. Ebi Talib ve er-Ri'aye li-Tecvidi'l-Kıra'e ve tahkiki Lafzi't-Tilave adlı eseri
Mekki b. Ebi Talib and his two books those named er-Ri'aye li-Tecvidi'l-Kıra'e and Tahkiki Lafzi't-Tilave Titled Work
HASAN HÜSEYİN ÇABUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinBatman ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. OSMAN BAYRAKTUTAN
- İbn Cinnî'de Kur'an fonetiği ve kurucu tecvid ulemasına etkileri
Quran phonetics in Ibn Jinnī and its effects on the founding tajweed scholars
MERVE TAŞKIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSHAK KIZILASLAN
- Mekkî b. Ebî Tâlib'in“er-Ri'âye”adlı eserinin tecvîd ilmindeki yeri
The place of Mekkî b. Ebî Tâlib's“er-Ri'âye”in the science of tajweed
BEKİR SITKI KUDU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinAtatürk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM TETİK
- Tecvid konularının zaman içerisindeki değişimi ve bunların günümüze etkisi (er-Ri´âye ve Cühdü'l-mukîll isimli eserlerin özelinde)
The change in tajweed topics over time and their effect on the present (In the context of the works al-Ri´âyah and Juhd al-Muqill)
MERYEM AKÇADIRCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinYalova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ATİLLA AKDEMİR