Melezleme yoluyla elde edilmiş bazı badem genotiplerinin döllenme biyolojileri üzerine araştırmalar
Studies on the fertilization biology of some almond genotypes obtained by crossing
- Tez No: 1025829
- Danışmanlar: PROF. DR. İZZET AÇAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Harran Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ülkemizde Akdeniz, Ege ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri badem yetiştiriciliği için oldukça uygun ekolojik koşullara sahip olmasına rağmen, üretim hala istenilen düzeye gelememiştir. Bademde görülen erken çiçeklenme ve kendine uyuşmazlık özellikleri, yüksek verim elde edilmesini sınırlandıran başlıca faktörlerdir. Son yıllarda yürütülen badem ıslah çalışmalarında bu sorunlara çözüm aranmaktadır. Bu çalışma, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü liderliğinde yürütülen kendine verimli ve geç çiçeklenen badem ıslah programının Seleksiyon 2 bahçesinde bulunan bazı melez badem genotiplerinin döllenme biyolojilerinin incelenmesi amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada 290 (Gülcan 2 × Lauranne), 5682 (Lauranne × Nurlu), GP-4 (Gülcan 2 × Penta) ve GP-8 (Gülcan 2 × Penta) kodlu melez genotipler ile Lauranne çeşidi materyal olarak kullanılmıştır. Genotiplerde fenolojik gözlemler yapılmış, serbest tozlanma, kendileme ve yabancı tozlanma uygulamalarının meyve tutumuna etkileri incelenmiş, ayrıca çiçek tozu canlılığı ve çimlenme özellikleri, çiçek tozu üretim miktarı ile meyve tutumu ve meyve kalite özellikleri incelenmiştir. Çiçeklenmenin 2025 yılında 13–16 Mart tarihleri arasında başladığı, 15–18 Mart arasında tam çiçeklenmenin görüldüğü ve 19–25 Mart arasında da çiçeklenmenin sona erdiği görülmüştür. En uzun çiçeklenme 10 gün ile GP-8 genotipinde, en kısa çiçeklenme ise 5 gün ile 5682 genotipinde saptanmıştır. GP-8 genotipinden tüm tozlanma uygulamalarında en yüksek meyve tutumu sağlanmış ve ortalama meyve tutumu %38,77 olarak belirlenmiştir. TTC testi ile çiçek tozu canlılığında en yüksek oran 5682 genotipinde (%89,73) görülmüştür. Çiçek tozu çimlendirme denemelerinde petride agar yönteminin asılı damla yöntemine göre daha iyi sonuç verdiği belirlenmiş, en yüksek çimlenme oranı petride agar yönteminde %15 sakkaroz ortamından %93,44 ile 5682 nolu genotipten elde edilmiştir. Melez genotiplerin ortalama çiçek tozu sayısı 131.250 ile 209.375 adet/çiçek arasında değişmiş ve en yüksek değer 5682 genotipinde belirlenmiştir. Meyve kalite özellikleri incelendiğinde; en yüksek kabuklu meyve ağırlığı (4,56 g) ve iç meyve ağırlığı (1,22 g) 5682 genotipinde, en yüksek randımanın %36,01 oranında elde edildiği GP-8 genotipinde aynı zamanda istenmeyen bir özellik olan çift iç oranı da en yüksek seviyede (%12,27) bulunmuştur. Sonuç olarak, melez genotiplerin döllenme biyolojileri bakımından birbirinden farklı özelliklere sahip oldukları belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
Although the Mediterranean, Aegean, and Southeastern Anatolia regions of Turkey have highly suitable ecological conditions for almond cultivation, production has not yet reached the desired level. Early flowering and self-incompatibility characteristics observed in almonds are the main factors limiting the achievement of high yields. In recent years, almond breeding studies have been focusing solutions to these problems. This study was conducted to examine the pollination biology of some crossed almond genotypes in the Selection 2 orchard of the self-compatible and late-flowering almond breeding program conducted by the Department of Horticulture, Faculty of Agriculture, Harran University. In the research, crossed genotypes coded 290 (Gülcan 2 × Lauranne), 5682 (Lauranne × Nurlu), GP-4 (Gülcan 2 × Penta), and GP-8 (Gülcan 2 × Penta), as well as the Lauranne cultivar, were used as material. Phenological observations were made on the genotypes, and the effects of open pollination, self-pollination, and cross-pollination applications on fruit set were investigated. Additionally, pollen viability and germination characteristics, pollen production quantity, fruit set, and fruit quality characteristics were examined. Flowering was observed to begin between March 13–16, 2025, reach full bloom between March 15–18, and end between March 19–25. The longest flowering period was 10 days in the GP-8 genotype, and the shortest was 5 days in the 5682 genotype. The highest fruit set was achieved in all pollination applications in the GP-8 genotype, with an average fruit set of 38,77%. The highest pollen viability rate was observed in the 5682 genotype (89,73%) using the TTC test. In pollen germination trials, the petri dish agar method was found to yield better results than the hanging drop method. The highest germination rate was obtained from genotype 5682 with 93,44% in a 15% sucrose medium using the petri dish agar method. The average pollen count of the crossed genotypes ranged from 131.250 to 209.375 pollen grains/flower, with the highest value observed in genotype 5682. When fruit quality characteristics were examined, the highest fruit weight (4,56 g) and kernel weight (1,22 g) were found in genotype 5682. The highest yield was obtained in genotype GP-8 (36,01%), and the undesirable double kernel ratio was also found to be highest in this genotype (12,27%). In conclusion, it was determined that the crossed genotypes have different characteristics in terms of their fertilization biology.
Benzer Tezler
- Ülkemizde bazı sert kabuklu meyvelerde ıslah çalışmaları
Breeding studies on some hard-shelled fruits in our country
ESRA BALIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
ZiraatŞırnak ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEYYİD IRMAK
- Melezleme yoluyla elde edilmiş bazı geç çiçeklenen badem tiplerinin morfolojik, fenolojik, biyolojik ve pomolojik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of morphological, phenological, biological and pomological features of some late blooming almond offsprings obtained by crossing
MUSTAFA BARAN YAĞMUR
- Yerli ve yabancı hibrit ebeveyn soylarının melezlenmesi yoluyla üretilen kahverengi yumurtacıların verim özellikleri bakımından karşılaştırılması
Comparison of the brown layers which are produced by crossbreeding of local and foreign parent lines for production characteristics
SEDAT AKTAN
- Tohumdan yetişme bazı Lycium barbarum L. ve Lycium ruthenicum M. goji berry genotiplerinde melezleme yoluyla ümitvar yeni genotiplerin geliştirilmesi
Development of new hopeful genotypes through hybridization in some Lycium barbarum L. and Lycium ruthenicum M. goji berry genotypes growing from seeds
ERDAL SÖNMEZ