Mahmud b. Halil el-Mostârî'nin hayatı, eserleri ve Fehmu'l-Elma'î fî Îzâhi'l-Endelüsî adlı eserininin tahkik ve tahlili
The life and works of Mahmud b. Halil al-Mostari and the critical edition and analysis of his work Fehmu'l-Elma'i fi Izahi'l-Endelusi
- Tez No: 1025842
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF AKÇAKOCA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arap Dili ve Belagatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Mahmud b. Halîl el-Mostarîye (ö. 1099/1688) ait“FEHMU'L-ELMA'Î FÎ ÎZÂHİ'L-ENDELÜSΔadlı yazma eserin tahkikini konu edinmektedir. Eser, şiir vezinlerini işleyen arûz ilmiyle ilgilidir ve Ebu'l-Ceyş el-Ensârî (ö. 549/1154) nin kaleme aldığı“Metnu 'Arûzi'l-Endelüsî”veya“Metnu 'ileli'l-E'ârîz”adlı eserin şerhidir. Bu kitap, arûz ilminin tüm konularını içeren özlü bir çalışmadır. Eserin tahkikinde müellif hattıyla yazılmış bir nüshaya ulaşılamadığı için müellifin vefatına en yakın tarihte yazılmış üç farklı nüsha esas alınmıştır. Bu üç nüsha arasında karşılaştırma yapılarak çalışma ortaya çıkarılmıştır. Çalışmanın birinci kısmında metnin müellifi olan Ebu'l-Ceyş el-Ensârî'nin ve şarihi olan Mahmud b. Halîl el-Mostarî'nin biyografilerine yer verilmiştir. Ayrıca o dönemde Bosnada ilme verilen önem ele alınmış özellikle Arapça eserlerle ilgili çalışmalara değinilmiştir. Metni şerheden Mahmud b. Halîl el-Mostarî, İslam ve Arap ilimlerinde temayüz etmiş Bosnalı âlimlerden biridir. Bu çalışma sırasında fark edildi ki, Bosnalı âlimlerin Arapça kaleme aldığı birçok kıymetli eser hâlâ yazma kütüphanelerinde sessiz bir şekilde beklemektedir. Çalışmamız, kıymetli bir eseri gün yüzüne çıkarmakla beraber çok kıymetli bazı eserleri de araştırmacıların dikkatine sunacaktır.
Özet (Çeviri)
This study focuses on the critical edition (taḥqīq) of the manuscript work“Fehmu'l elma'ī fī īḍāḥi'l-Endelüsī”, authored by Maḥmūd b. Khalīl al-Mostārī (d. 1099/1688). The work deals with ʿarūḍ, the science of Arabic poetic meters, and is a commentary on“Matnu ʿArūḍi'l-Endelüsī”(also known as“Matnu ʿIlali'l-Aʿārīḍ”) written by Abū'l Jaysh al-Anṣārī (d. 549/1154). The book is a concise yet comprehensive study that covers all the topics of the science of ʿarūḍ. Since no copy written in the author's own hand was found, three different manuscripts composed closest in time to the author's death—were used as the basis for the edition. The final version was produced through a comparative study of these three manuscripts. The first part of the study presents the biographies of Abū'l-Jaysh al-Anṣārī, the author of the base text, and Maḥmūd b. Khalīl al-Mostārī, its commentator. It also discusses the significance attributed to knowledge in Bosnia during that period, with particular attention to works written in Arabic. Maḥmūd b. Khalīl al-Mostārī, who wrote the commentary, was one of the distinguished Bosnian scholars renowned for his expertise in Islamic and Arabic sciences. During the course of this research, it became evident that many valuable works written in Arabic by Bosnian scholars still lie silently in manuscript libraries. This study not only brings to light an important scholarly work but also draws researchers' attention to several other valuable manuscripts that deserve further study.
Benzer Tezler
- İshak b. Ali b. el-Hasen'in Hulâsatü't-tefâsîr isimli eserinin Kur'an ilimleri açısından incelenmesi
The Examination of İshak b. Ali b. el-Hasen's Work Named Hulaasatu't Tefaaseer in Terms of Quran Sciences
MUHAMMED KÜLAHLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinKütahya Dumlupınar ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLHAMİ GÜNAY
- Ali b. Mecduddin Musannifak ve er-Reşad fi şerhi İrşadi`l-Hadi adlı eserinin edisyon kritiği
Editioncritique of er-Reşad fi şerhi irşadi`l-Hadi by Ali b. Macduddin Musannifak
HALİL ÖZCAN
Doktora
Türkçe
2003
Doğu Dilleri ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. M. SADİ ÇÖGENLİ
- Son dönem Osmanlı ilmihalleri Ve Necatü'l-Mü'minin, Usûl-ü Akâidi İslâmiyyede İlm-i Hâl-i Kebîr ve Amelî İlmihal adlı eserlerin değerlendirilmesi
The Evaluation of the catechism books in the last Ottoman Period and Necatü'l-Mü'min's Usûl-ü Akâidi İslâmiyyede İlm-i Hâl-i Kebîr and Amelî İlmihal
ÖMER GÜVEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HUZEYFE ÇEKER
- El Veledü'ş-Şefik ve Hafidü'l Halik adlı kaynağa göre Anadolu Selçukluları
Anatolian Seljuks according to el Veledü'ş Şefik ve Hafidü'l Halik
KUBİLAY KOÇ
- Muhammed B. Eyyüb Et-Tazifi 'nin tefsirindeki metodu
Muhammed B. Eyyüb At-Tazifi his methots in commentary
İSMAİL DURSUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
DinOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. İSHAK YAZICI