Okul öncesi dönemdeki çocukların özel gereksinimli akranlarına karşı kabul ve zorbalık durumları
Preschool children's acceptance and bullying behaviors toward peers with special needs
- Tez No: 1025890
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ALPER YUSUF KÖROĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Okul öncesi dönem, Preschool period
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye'de akran zorbalığına ilişkin çalışmaların çoğunlukla ilkokul ve ortaokul düzeyinde yoğunlaştığı, okul öncesi döneme yönelik araştırmaların ise sınırlı kaldığı görülmektedir. Bu doğrultuda yapılan bu çalışma, okul öncesi çocukların özel gereksinimli akranlarına yönelik kabul düzeyleri ile zorbalık davranışları arasındaki ilişkiyi çeşitli değişkenler açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Bu araştırmada, okul öncesi çocukların özel gereksinimli akranlarına yönelik kabul düzeyleri ile zorbalık davranışları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Verilerin analizine geçmeden önce normallik varsayımı, çarpıklık ve basıklık değerleri incelenerek kontrol edilmiş ve sonuçların kabul edilebilir sınırlar içinde olduğu belirlenmiştir. Bu doğrultuda analizlerde parametrik testler tercih edilmiş; iki grup karşılaştırmalarında Bağımsız Örneklem t-Testi, üç ve daha fazla grup için Tek Yönlü Varyans Analizi uygulanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler ise Pearson korelasyon analizi ile incelenmiştir. Ayrıca elde edilen puanlar, sınıf aralığı katsayısı formüllerine göre hesaplanarak düşük, orta ve yüksek düzeylerde sınıflandırılmıştır. Bulgular sonucunda, okul öncesi dönemdeki çocukların özel gereksinimli akranlarını kabul düzeylerinin yüksek olduğu; bu düzeyin cinsiyet, aile türü, sosyoekonomik durum ve anne-baba eğitim düzeyine göre değişmediği, ancak yaşa göre anlamlı bir farklılık gösterdiği saptanmıştır. 5 yaşındaki çocukların akran kabul düzeylerinin, hem 4 hem de 6 yaş grubundaki çocuklara göre anlamlı derecede daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Öğretmen bildirimlerine göre çocukların akran zorbalığı davranışlarının oldukça düşük seviyede olduğu görülmüştür. Yapılan korelasyon analizi sonucunda ise çocukların özel gereksinimli akranlarını kabul düzeyleri ile akran zorbalığı düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Elde edilen bulguların, kaynaştırma eğitiminde sosyal kabulü artırmaya ve zorbalığı önlemeye katkı sunması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
In Türkiye, studies on peer bullying are predominantly concentrated at the primary and middle school levels, while research focusing on the preschool period remains limited. Accordingly, this study aims to examine the relationship between preschool children's levels of acceptance toward peers with special needs and their bullying behaviors in terms of various variables. To investigate this relationship, the relational survey model, one of the quantitative research methods, was employed. Prior to data analysis, the assumption of normality was verified by examining skewness and kurtosis values, which were found to be within acceptable limits. Consequently, parametric tests were preferred for the analysis; the Independent Samples t-Test was used for two-group comparisons, and One-Way Analysis of Variance (ANOVA) was applied for comparisons involving three or more groups. The relationships between variables were examined using Pearson correlation analysis. Furthermore, the obtained scores were classified into low, medium, and high levels based on class interval coefficient formulas. As a result of the findings, it was determined that preschool children's level of acceptance of peers with disabilities was high, and this level did not vary by gender, family type, socioeconomic status, or parental education level, but showed a significant difference according to age. It was found that the peer acceptance levels of 5-year-old children were significantly higher than those of both the 4- and 6-year-old age groups. According to teacher reports, the children's peer bullying behaviors were at a very low level. As a result of the correlation analysis, no statistically significant relationship was found between the children's level of acceptance of peers with disabilities and their level of peer bullying. It is expected that these findings will contribute to increasing social acceptance and preventing bullying in inclusive education settings.
Benzer Tezler
- Okul öncesi dönem kaynaştırma ve bütünleştirme öğrencilerinin sosyal kabulüne“Arkadaş Edinme”programının etkisi
Effect of“Making Friends”program on social acceptance of preschool children in mainstreaming and inclusion
TRİNGA SHPENDI ŞİRİN
Doktora
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimTrakya ÜniversitesiEngelli Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE AHMETOĞLU
- Özel gereksinimli bireyleri konu alan çocuk kitaplarıyla yapılan etkileşimli okuma temelli programın sosyal kabule etkisi
The effect of interactive reading-based program with children's books about individuals with special needs on social acceptance
SÜMEYRA BAŞEKEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURAN TUNCER
- Okul öncesi kaynaştırma sınıfında akran ilişkilerinin geliştirilmesine yönelik durum çalışması: Akran aracılı eğitim
Developi̇ng peer relati̇onshi̇p in an inclusive classroom at preschools: A case study, peer medi̇ated educati̇on
BURCU SULTAN ABBAK KAÇAR
Doktora
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiOkul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU DERETARLA GÜL
- Ana okuluna giden 4-6 yaş çocuklarının kitapla ilişkileri ve anne-babalarının bu konudaki tutumu
Başlık çevirisi yok
AYSEL FUNDA BORA
- Okul öncesi dönemdeki özel gereksinimli çocuklarla uygulanan sanat etkinliklerinin çocukların bütünsel gelişimine yansımaları
Reflections of art activities applied with children with special needs in preschool period on the holistic development of children
EMEL ERGİN
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLEK ACER ÇAKAR