Disiplinlerarası olarak çeviribilim: Sorunlar ve açılımlar
Übersetzungswissenschaft als interdisziplinaritat: Probleme und lösungstendenzen
- Tez No: 189133
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İSMAİL İŞCEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mütercim-Tercümanlık, Translation and Interpretation
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2006
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: 89
Özet
Çeviri alanının bilimsel boyutundaki bugünkü ve yakın tarihindeki tartışmada?disiplinlerarasılık? konusu ve bununla yakın ilişkili konular tartışmaların merkezinioluşturmaktadır. Tartışmalar bir boyutuyla disiplinlerarasılığın işleyişini SnellHornby'nin bu bağlamdaki ilk tanımsal çıkışına (?çeviribilim tanımı gereğidisiplinlerarası bir alandır? 1984) dayandırarak sürdürülürken, disiplinlerarasılığın tanımıgereği kapsamı ve işleyişi ?yabancı? ( şcen, Zybatow) bilimlere (dilbilim, metindilbilim,iletişimbilim, kültürbilim gibi) bağlı, özellikle 80'li yılların ortasından 2000'li yıllarakadar geçen süre içinde ?çeviribilimsel? yaklaşımlar ve modeller oluşturulmayabaşlanmıştır. Disiplinlerarasılık ile ilgili bu gelişime karşın, alanın gitgidekarmaşıklaşması, disiplinlerarasılığı yadsıyan ve yerine ?özerk? bir disiplin olmataleplerini koyan bir yeni tartışma boyutu da, özellikle 2000 yılından itibarenbelirginleşmektedir. Böyle bir karşıtlaştırma ve yadsıma ilişkisi özellikle Stolze (1994 ve2003), Snell-Hornby (2000), şcen (2002) ve Zybatow'da (2004) kurulmaktadır.Çalışma içeriği, genel olarak disiplinlerarasılığın çeviribilimdeki işlevi ve bubilimdeki araştırmalar üzerindeki etkisi bağlamında somutlaşmaktadır; buna bağlı olarakulaşılan bulgu ve saptamalar doğrultusunda ortaya çıkan çeviribilimin genel görünümüiçindeki disiplinlerarasılık sorunsalının çeviribilime ne derece etki ettiği ve başka hangisorun kümeleriyle ne gibi ilişkisi olduğu bulgulanarak, disiplinlerarasılığın bir sorunsalolarak çeviribilimde hangi öneme sahip olduğu belirlenecektir.Bu tezin amacı bu tartışmalarda bir tutum ya da bir pozisyon almak değildir. Dahaçok çeviribilimle ve onun bilimler arasında konumlandırması ve tanımlanmasıyla ilgilitartışma verilerini mümkün olduğunca mesafeli ve tarafsız bir anlayışla, somut birdeyişle, konuyla ilgili doğrudan ilişkili sav, önerme ve tanımlamaları bir bütün halinde vetarihsel akış içerisinde sunmaktır. Bu bakımdan öncelikle disiplinlerarasılığınçeviribilimdeki tartışma boyutunun tarihsel gelişimi ile birlikte disiplinlerarasılık odaklıdiye adlandırılabilecek modeller betimlenmiştir. Burada alanın içindeki ?kuramenflasyonu? (Snell-Hornby 2000) nedeniyle, söz konusu modeller temsili örnekler olarakele alınmıştır.Modellerin betiminin dışında özellikle 2000 yılından sonra çeviribiliminde?özerklik? taleplerinin çıkış nedeni ve bu yöndeki tanımlamalardaki git gide belirginleşenseyri izlenmiştir. Sonuç olarak denilebilir ki, çeviribilimin yerleşik ve kabul görenbilimler arasına katılabilmesinin koşulları, ancak disiplinlerarasılık kavramının veboyutunun çeviribilimsel araştırma içinde net ve belirgin tanımının yapılmasıylasağlanabilir.
Özet (Çeviri)
Im Zusammenhang mit der Übersetzungswissenschaft bilden das Problem derâInterdisziplinarität? und die damit zusammenhängenden Themenbereiche denMittelpunkt der hier geführten Diskussionen. In Anlehnung auf Snell-Hornbys Definition(âÜbersetzungswissenschaft ist per definitionem ein interdisziplinäres Feld?) versuchtdiese Arbeit, den Werdeprozess der Übersetzungswissenschaft im Rahmen und unter demAspekt der Interdisziplinarität zu bestimmen und zu beschreiben. Dabei werdenGesichtspunkte herausgearbeitet, die es erlauben, âübersetzungswissenschaftliche?Modelle in einem anderen Definitionsfeld aufzufassen. Konkret bedeutet das, dassetablierte ?Theorien? und ?Modelle?, die im Fahrtwind der interdisziplinär orientiertenÜbersetzungswissenschaft Ausdruck finden, auch als ?fremddisziplinäre? oder?importierte Konzepte? (Işcen 2002, Zybatow 2004) aufgefasst werden können. Hierbeihandelt es sich haupsächlich um ?Übernahmen und Weiterentwicklungen? aus demDisziplinen Linguistik, Textwissenschaft, Kommunikationswissenschaft undKulturwissenschaft.Als Reaktion auf diese zunehmend sich ins Uferlose ausweitende Entwicklung derübersetzungswissenschaftlichen Interdisziplinarität, wird vor allem ab dem Jahr 2000, dieForderung nach einer Eigenständigkeit der Übersetzungswissenchaft laut. Die Diskussionum die Begründung dieser Forderung nach der disziplinären Eigenständigkeit derÜbersetzungswissenschaft orientiert sich vor allem an den Argumentpunkten der ?reinpassiv aufnehmenden Rolle? der Übersetzungswissenschaft und der Unüberschaubarkeitdes übersetzungsorientierten Forschungfeldes.Die vorliegende Arbeit versucht, die Funktion der Interdisziplinarität in derÜbersetzungswissenschaft und deren Auswirkungen auf dieübersetzungswissenschaftlichen Forschungen darzulegen. In der Folge dieser Darlegungwerden dann Folgerungen und die daraus resultierenden Festlegungen, die in Hinsichteiner begründeten und klaren disziplinarität der Übersetzungswissenschaft aktuellwerden, verarbeitet und interpretiert. In diesem Zusammenhang taucht die Frage auf,inwieweit und in welcher Hinsicht das Problem ?Interdisziplinarität? dieÜbersetzungswissenschaft hemmt und in ihrer Eigenständigkeit beeinflusst.Bei der Darlegung der Modelle, die im Fahrtwind der Interdisziplinaritätinnerhalb der Übersetzungswissenschaft Gestaltung finden, lassen sich bestimmtegemeinsame Merkmale und Kennzeichen der Interdisziplinär orientiertenForschungsrichtung herauslesen. Diese Gesichtspunkte zwingen das Augenmerk erneutauf die kritische Durchleuchtung der interdisziplinären Praxis imübersetzungsorientierten Forschungsfeld. Ausserdem findet die Forderung nach einerBegründung der Eigenständigkeit der Disziplin gerade durch diese gemeinsameMerkmale ihrerseits eine gerechtfertigte Fundierung. Zum Schluss lässt sich feststellen,daà die klare und eindeutige Definition der Interdisziplinarität und deren Funktion in denübersetzungswissenschaftlichen Forschungen eine Bedingung für die etabilierte undanerkannte Übersetzungswissenschaft darstellen.
Benzer Tezler
- Çeviribilim sonrası bağlamında yazın çevirisi ve uyarlama:Margaret Atwood romanlarında (post) feminist unsurların dolaşımı
Literary translation and adaptation in the context of post translation studies: The circulation of (post) feminist elementsin Margaret Atwood's novels
ŞAZİYE ÇIKRIKCI
Doktora
Türkçe
2025
Mütercim-Tercümanlıkİstanbul ÜniversitesiÇeviribilim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALEV BULUT
- Tıp dilinde çeviri odaklı çok dilli terimce çalışmaları
Translation-oriented multilingual term studies in medical language
BÜLENT ACIMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mütercim-Tercümanlıkİstanbul ÜniversitesiÇeviribilim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TURGUT GÜMÜŞOĞLU
- Necîb Mahfûz'un 'Leyâlî Elf Leyle' adlı romanının ve Türkçe İngilizce çevirilerinin çeviri göstergebilimi bağlamında çözümlenmesi ve karşılaştırılması
The novel 'Leyâlî Elf Leyle' by Necîb Mahfûz and translation semiotics of turkish english translations analysing and comparing in the context
EBRAR AYYILDIZ
Doktora
Türkçe
2025
DilbilimGazi ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDİNÇ DOĞRU
- Bir çevirmen gözüyle resimlerarasılık ve metinlerarasılık çözümleme çalışmaları
Intertextual and interpictural analysis studies from a translator's point of view
ASENA KAYA KARACA
Doktora
Türkçe
2021
Batı Dilleri ve EdebiyatıYıldız Teknik ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FÜSUN ATASEVEN
- Tiyatro çevirisinde uzmanlık
Specialization in drama translation
BENGÜ ERGİN BALTA
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Mütercim-Tercümanlıkİstanbul ÜniversitesiÇeviribilim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BETÜL PARLAK