Eski Uygur Türkçesinde olasılık kipliği
The possibility modality in old Uyghur Turkish
- Tez No: 277164
- Danışmanlar: PROF. DR. ÇETİN PEKACAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Dilbilim, Turkish Language and Literature, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Dilbilgisi, Kipler, Olasılık kipi, Uygurca, Grammar, Moods, Probability mode, Uighur language
- Yıl: 2010
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Edebiyatı Bölümü
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bir dilin konuşurları duygu, düşünce ve tavırlarını söz dizimi içinde belliişaretleyicilerle aktarırlar. Konuşurun istek, kesinlik, zorunluluk, tahmin,şüphe, çıkarım olasılık vb. pek çok anlamı aktarırken yararlandığı bu dilbilgisi işaretleyicilerine kiplik (modality) adı verilmektedir. Kipin anlamındadeğişiklik meydana getirebilen ve sözcenin anlamına netlik kazandırankipliğin alt kategorilerinden birisi de olasılık kipliğidir. Olasılık kipliği; şüphe,tahmin, varsayım, olasılık, kesin olmama durumunu gösteren kiplikkategorisidir.Türkçenin tarihî lehçelerinden Eski Uygur Türkçesinde üç altkategoride incelenen olasılık kiplikleri, tahminî, öznel ve nesnel olasılık kipliğitürlerinde örnekler vermektedir. Eski Uygur Türkçesinde olasılık kiplikleri sayıbakımından azımsanmayacak ölçüdedir. ?sA, -gAy, birök?erser, bolgukergek gibi olasılık kipliği işaretleyicilerinin kullanıldığı Eski Uygur Türkçesinde olasılık anlamının daha çok bağlamdan beslendiğini söylemekmümkündür.
Özet (Çeviri)
Speakers of a language convey their feelings, ideas and manners insyntax by using specific markers. These grammatical markers that are usedby speaker to convey meanings such as wish, obligation, prediction, doubt,inference, probability and so on are called modality. Possibility modality isone of the subcategories of modality that can modify the meaning of a modaland make the meaning of a sentence to gain clarity. Possibility modalityincludes the states of doubt, prediction, assumption, possibility anduncertainty.Possibility modalities are examined in three subcategories in OldUyghur Turkish that is one of the historical dialects of Turkish and theyprovide examples in types of speculative, subjective and objective possibilitymodalities. Old Uyghur Turkish has a substantial number of possibilitymodalities. It is possible to say that possibility meaning is rather suppliedfrom the context in Old Uyghur Turkish that has possibility modality markerssuch as ?sA, -gAy, birök?erser, bolgu kergek.
Benzer Tezler
- Eski Uygur Türkçesinde ikilemeler
Hendiadyoins in Old Uigur Turkish
SERKAN ŞEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Türk Dili ve EdebiyatıOndokuz Mayıs ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET GECE
- Eski Uygur Türkçesinde ağızlar
Dialects in Old Uighur
HAYRİYE GÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET BİCAN ERCİLASUN
- Eski Uygur Türkçesinde ikilemeler
Reduplications in the old Uyghur Turkish
MELTEM CAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Türk Dili ve EdebiyatıUludağ ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
PROF. HATİCE ŞAHİN
PROF. DR. EMİNE YILMAZ
- Eski Uygur Türkçesinde Budizm ve Manihaizm terimleri
Buddhism and Manichaeism terms in Ancient Uighur Turkish
HACER TOKYÜREK
Doktora
Türkçe
2011
DilbilimErciyes ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVZAT ÖZKAN
- Eski Uygur Türkçesinde iştikaklı ikilemeler
Derived from the same root reduplications in Old Uighur Turkish
EMRAH BOZOK
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Türk Dili ve EdebiyatıEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERRUH AĞCA