A Utopian journey in Turkish: From non-translation to retranslation
Türkçede ?Ütopik? bir serüven: Yok çeviriden yeniden çeviriye
- Tez No: 298345
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ŞEHNAZ TAHİR GÜRÇAĞLAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mütercim-Tercümanlık, Translation and Interpretation
- Anahtar Kelimeler: Edebiyat, Çeviri, Çeviri bilim, Çeviri yaklaşımı, Ütopya, Literature, Translation, Science of translation, Translation approach, Utopia
- Yıl: 2011
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Boğaziçi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çeviribilim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, yabancı eserler için edebi dizgelerde yeni bağlamlar oluşmasında çevirinin rolünü incelemektedir. Yok çeviri [non-translation], ilk çeviri ve yeniden çeviri, çevirinin belirdiği üç varoluşsal biçim olarak sınıflandırılmaktadır ve bu biçimlerden her birinin yabancı esere farklı çeviri bağlamları atfettiği öne sürülmektedir. Thomas More'un eseri Ütopya'nın Türkçedeki serüveninin hazırladığı elverişli zeminden faydalanan bu artzamanlı çalışma, çevirinin ilk ortaya çıktığı dönemin yanı sıra, çeviri öncesi ve sonrası dönemleri de ele alır. Öncelikle, Türk edebi dizgesinde Tanzimat ve 1964 arası dönemde yok çeviri [non-translation] biçiminde beliren Ütopya'nın konumu araştırılır ve bu yok çevirinin nasıl bir kültür repertuarına katkıda bulunduğu sorgulanır. Ardından ilk çeviriye odaklanılır ve uzun bir mukavement [resistance] süreci sonrası çevirinin ortaya çıktığı dönemin toplumsal dinamiklerine değinilerek, bu ilk çeviri 60'lar bağlamında konumlandırılır. Bu noktada, aktör [agency] kavramına değinilir ve çeviri aktörlerini ilgilendiren dışsal unsurlar göz önüne alınarak ilk çevirinin tarihsel önemi araştırılır. Günümüzde hâlâ yayınlanmakta olan ilk çeviriyi takiben, Ütopya Türk edebi sistemine on altı kez sunulmuş, farklı okur topluluklarının beklentilerini karşılamıştır. Tezde bu temsillerden iki tanesi ele alınır ve yeniden çevirilerin Ütopya için oluşturduğu bağlamlar ideoloji, çeviri aktörleri ve okur kavramları çerçevesinde incelenir. Çalışma, Tanzimat'ta başlayıp günümüzde hâlâ devam etmekte olan bu uzun çeviri serüvenini inceleyerek, bir edebiyat eserine çeviri yoluyla nasıl birçok bağlam atfedilebileceğini, eserin nasıl farklı, hatta birbirine muhalif ideolojik amaçlara hizmet ettirilebileceğini ve bu bağlamların erek edebi repertuarda nasıl eşzamanlı olarak varlığını sürdürebileceğini ortaya koyar.
Özet (Çeviri)
This study explores the role of translation in the evolution of new contexts for foreign works. It classifies non-translation, initial translation and retranslation as three existential forms in which translation appears and proposes that each of these forms attributes the foreign work a different translational context. Benefiting from the favorable grounds provided by the journey of Thomas More?s Utopia in the Turkish literary system, this diachronic study embraces the pre- and post-translation periods synchronously with the period in which the translation first appeared.The study firstly investigates the position of Utopia in the Turkish literary system as a work that appeared in the form of non-translation in the period between the Tanzimat and 1964 and questions what type of a culture repertoire this non-translation contributed to. Then it focuses on the initial translation and seeks for a position for this first translation in the context of the 1960s referring to the social dynamics of the period in which the translation first appeared after a long phase of resistance. Here the study touches on the agency factor and explores the historical significance of the first translation in relation to the external factors that concern the agents of the translation. Following the initial translation, which is still published today, Utopia has been introduced to the Turkish literary system sixteen times and met the expectations of various reader groups. Focusing on two of these representations of the work, the study explores the contexts drawn for Utopia by the retranslations within a framework that includes ideology, agency and readership. Through the analysis of this long translational journey which started in the Tanzimat Period and is still in progress, the study reveals that a number of contexts for a single literary work might appear via translation, which helps the work serve for different -even opponent- ideological purposes, and that these contexts simultaneously sustain their existence in the receiving literary repertoire.
Benzer Tezler
- Distopik anlatımın 1950 sonrası Türk resim sanatına yansıması
The reflection of dystopian expression on Turkish paintings after 1950
ÖNER KÂMİL GÖKKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Güzel SanatlarTekirdağ Namık Kemal ÜniversitesiResim Ana Sanat Dalı
PROF. DR. MUSTAFA CEVAT ATALAY
- Türkiye'de politikanın popüler müziğe etkisi: Anadolu Pop örneği (1960-1980)
The effect of politics on popular music in Turkey: The example of Anatolian Pop (1960-1980)
EREN DENİZ ÖZÇİN
Doktora
Türkçe
2025
Tarihİstanbul ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET EMRE ATEŞ
- Mapping the fairy tale: A Proppian analysis of narrative functions in Coraline and The Thief of Always
Masalın örüntüleri: Coraline ve The Thief of Always'de Proppçu anlatı işevlerinin analizi
ZÜLAL ŞEVVAL ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İngiliz Dili ve EdebiyatıEge Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖNDER ÇETİN
- A twofold act of locating from a critical distance: A revisit to Constant's New Babylon
Kritik bir mesafeden ikili bir yer-bulma eylemi: Constant'ın Yeni Babil'i üzerine yeni bir okuma
ALİ DUR
- From Ignorance to Experience: Epistemology and Power in Katharine Burdekin's Swastika Night, Anthony Burgess's The Wanting Seed, and P. D. James's The Children of Men
Katharine Burdekin'in Swastika Night, Anthony Burgess'in the Wanting Seed ve P. D. James'in The Children of Men eserlerinde Cehaletten Tecrübeye: Epistemoloji ve iktidar
EMRAH ATASOY
Doktora
İngilizce
2019
İngiliz Dili ve EdebiyatıHacettepe Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANDE SEBER