Biçimbirimsel bul ve değiştir
Rule-based find and replace
- Tez No: 323802
- Danışmanlar: PROF. DR. EŞREF ADALI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol, Computer Engineering and Computer Science and Control
- Anahtar Kelimeler: Doğal dil, Doğal dil sistemi, Natural language, Natural language system
- Yıl: 2009
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Türkçe dili için kural tabanlı yani biçimbirimsel bir bul ve değiştir işlevi yapılmasına çalışılmıştır. Bu çalışmaya gerek duyulmasının en önemli sebebi yazım programlarının Türkçe dili için yeterince destek verememesinden kaynaklanmaktadır. Özellikle bul ve değiştir işlevinde bu tür programların yetersizliklerinden kaynaklanan birçok hata ile karşılaşılmaktadır.Örneğin:?Ali kitabını Ayşe`ye verdi.? tümcesinde ?kitap? sözcüğü arandığında hali hazırdaki yazım programları aranan sözcüğü bulamamaktadır. Burada karşılaşılan sorun Türkçe sözcüklerin son harflerinin özelliklerine bağlı olarak ünsüz yumuşamasının gerçekleşmiş olmasıdır. Oysaki ünsüz yumuşaması yaşanması olası durumlarda sözcüğün hem yumuşamaya uğramış hem de yumuşamaya uğramamış hali aramaya katılsaydı ?kitabını? sözcüğünün içinde yer alan ?kitap? sözcüğü yakalanacaktı. Bul işlevinin karşılaştığı sorunlardan biri budur. Buna benzer tez kapsamında değinilen birçok sorun vardır.Aynı örnekten hareketle ?kitap? sözcüğü yerine ?defter? sözcüğü konulmak istenseydi; şu anki yazım programlarının ?kitap? sözcüğünü bulduğu varsayımıyla; ?kitabını? sözcüğü ?defterını? halini alır ki bu Türkçe için doğru olmayan bir durum ortaya çıkarır. Doğru olan ?defterini? olarak değiştirmenin yapılmasıdır.Hem Bul hem de Değiştir işlevindeki hataların giderilmesi için bu tez kapsamında Türkçe sözcüklerin ve eklerinin biçimbirimsel analizi yapılmıştır. Sonlu durum makineleri oluşturularak tüm kök ve ek türleri için doğru çözümlemeler yapılması sağlanmıştır. Bulunan sözcüklerin eklerinin doğru çözümlenmesi, bu çözümlenen ekler ile de doğru değiştirme yapılması sağlanmıştır.Örneğin: ?osmanlılaştıramadıklarımızdan? sözcüğünde ?osman? yerine ?sipahi? değişikliği yapılmak istendiğinde ?sipahilileştiremediklerimizden? son durumunun eldesi sağlanmıştır.
Özet (Çeviri)
In this study rule-based find and replace functions for Turkish language are tried to be done. The most important motivation for this work is the fact that the word processing programs are not supporting Turkish language enough. Since the lacks in find and replace functions particularly a lot of mistakes can occur .For instance:The word ?kitap? can not be found when is searched in the following sentence ?Ali kitabını Ayşe`ye verdi.?. Since the last consonant letter in this word is softened related to the rules in Turkish this will induce the problem. The word ?kitap? could be found in the word ?kitabını? if the search was done under the possibility for the rules related with consonant softening. One of the problems for find function is the example above. In the thesis similar problems are mentioned.If the word ?kitap? was wanted to be replaced with the word ?defter? and if it is assumed that the word was found in the sentence: the word ?kitabını? would become ?defterını?. This replacement wont be right for Turkish language. The true result was the word ?defterini?.In order to remove the problems for find and replace functions in Turkish, the rule-based analysis for the words and for the suffixes was done in the scope of this thesis. The finite state machines were constructed and the right resolutions for all the types of the roots and suffixes were done. Firstly the right word is found and the exact suffix analysis is done for it and then the new word and its suffixes are constructed by using the anlysis mentioned above.For instance:In the word ?osmanlılaştıramadıklarımızdan? the word ?osman? was replaced with the word ?sipahi? and finally the true word ?sipahilileştiremediklerimizden? was obtained.
Benzer Tezler
- Turkish morphological disambiguation using multiple conditional random fields
Çoklu koşullu rassal alanlar kullanarak Türkçe biçimbilimsel belirsizlik giderme
RAZIEH EHSANI
Yüksek Lisans
İngilizce
2013
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EŞREF ADALI
YRD. DOÇ. GÜLŞEN ERYİĞİT
- Лингво-стилистические особенности ложныхдрузей переводчика
Tuzak kelimelerin çevirisinde dilbilimsel ve üslupbilimselözellikler
ŞUHEDA RENGİN ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Rusça
2024
Mütercim-TercümanlıkKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiMütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SALTANAT MAMBAYEVA
- Aspect verbal en grec Istanbouliote: modele de description fonctionnaliste
Başlık çevirisi yok
EMİNE YAVAŞGEL
Yüksek Lisans
Fransızca
1993
Dilbilimİstanbul ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NÜKHET GÜZ
- Harezm Türkçesinde eylem kipliği
Event modality in Khwarezm Turkish
MUHAMMET YASİN ÇAKIR
Doktora
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıKaradeniz Teknik ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM USTA
- Morphological annotation of a corpus with a collaborative multiplayer game
Çok oyunculu ve yardımlaşmacı bir oyun aracılığıyla Türkçe bir derlemin biçimbilimsel işaretlenmesi
ONUR GÜNGÖR
Yüksek Lisans
İngilizce
2009
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolBoğaziçi ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TUNGA GÜNGÖR