Psikiyatri hastalarının“zorunlu yatış”ından doğan etik sorunlar ve bu sorunların klinik etik kapsamında değerlendirilmesi
Ethical issues raised from“involuntary hospitalisation”of psychiatric patients and evaluation of the issues within the scope of clinical ethics
- Tez No: 412472
- Danışmanlar: PROF. DR. HATİCE NİL SARI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Deontoloji ve Tıp Tarihi, Medical History and Ethics
- Anahtar Kelimeler: Etik bilinç ve duyarlık, klinik etik, psikiyatri hastası, ruh sağlığı yasası, zorunlu yatış, Etik, Hastaneye yatırma, Kanunlar, Mental bozukluklar, Psikiyatri, Psikiyatrik hastalar, Tıp etiği, Ethical consciousness and sensitivity, clinical ethics, psychiatric patient, mental health act, involuntary hospitalisation, Ethics, Hospitalization, Laws, Mental disorders, Psychiatry, Psychiatric patients, Medical ethics
- Yıl: 2015
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
“Yetersiz”olduğu hükmüne varılan psikiyatri hastasının olası zararlarından toplumu korumak amacıyla hastanın kliniğe zorunlu olarak yatırılması; uygulamanın dayanaklarını, mahiyetini ve sürecini tartışmalı kılmaktadır. Zorunlu yatışı yapılan hastanın yeterlik değerlendirmesinde esas alınan ölçütlerin kısıtlılığı; özerklik ve özgürlük sınırlarının ihlali ve toplumun yararı ile hastanın hakları arasındaki ikilem söz konusu uygulamayla ilgili başlıca etik sorunları oluşturmaktadır. Bu bağlamda zorunlu yatışın salt tıbbi ve etik açıdan değil; hukuki, sosyal ve ekonomik açıdan da sorunlu bir paradoks olarak irdelenmesi ve çözüme ilişkin fikirlerin üretilmesi gerekli görülmektedir. Tez konumuz bu amaçla seçilmiş; konuyla ilgili mevcut sorunların nedenselliği ortaya konulmaya, ulusal ve uluslararası açıdan farkındalık düzeyi sunulmaya ve çözüme ilişkin unsurlar belirlenmeye çalışılmıştır. Bahsi geçen uygulamanın günümüzdeki yorumunu anlamak için öncelikle tarihsel süreci ele alınmış, evrensel olarak dilde bulduğu karşılığını anlamlandırmak amacıyla da kavramsal analizi yapılmıştır. Konuyla ilgili evrensel ve yerel algıyı belirlemek ve toplumsal gerçeklikle ilişkisini yasal açıdan değerlendirmek için ulusal ve uluslararası yasa ve yönetmelikler incelenmiştir. Bahsedilen sorunların nedenlerini, özelliklerini ve“hasta-hekim-toplum üçgeni”nde etkilerini somut kılmak amacıyla araştırma yapılmış ve bu araştırma sonucunda elde edilen vakalar klinik etik usavurma yöntemiyle değerlendirilmeye çalışılmıştır. Sorunların kültürel, ekonomik ve siyasi birçok unsurla şekillenmesi ulusal açıdan farklılıklara yol açarken, uygulamaya dayanak oluşturan etkenlerin aynı olması (tehlikelilik gibi) evrensel koşutluklara da zemin hazırlamıştır. Dolayısıyla ülkemizde uygulamaya ilişkin sınır ve sorumlulukların belirlenmesi yönünde, öncelikli olarak, sınırları evrensel kurallarla belirlenmiş; içeriği ulusal değerlerle temellendirilmiş ruh sağlığı yasasının gerekliliği vurgulanmış ve bu kanı incelenen yasa ve yönetmeliklerin değerlendirilmesiyle içeriklendirilmeye çalışılmıştır. Psikiyatri kliniğine özgü değerlerin oluşturulmasıyla etik sorunların çözülebileceği belirtilmiş ve bu düşünce tıp etiği ve klinik etik bilgisi ile temellendirilmiştir. Nihai olarak, klinikte içselleştirilmiş değer ve normlarla“iyi”ye ulaşmanın, mevcut etik sorunları çözmenin ve olası sorunları önlemenin etik bilinç ve duyarlığı elzem kıldığı, buna da erdem etiği ile ulaşılabileceği öne sürülmüştür.
Özet (Çeviri)
Involuntary hospitalisation of psychiatric patient, who was adjudged as“incompetent”, in order to protect the community from his potential harms makes the basis, essence and process of the implementation controversial. Limitations of the criteria used as a based in the competency evaluation of the patient underwent to the involuntary hospitalisation; violations of boundaries of autonomy and freedom, and the dilemma between social utility and patient's rights are the basic ethical issues pertaining to the implementation. In this context, the involuntary hospitalisation has to be questioned not only by medical and ethical aspects but also as a paradox that includes legal, social and economic problems, and should be generated ideas for solution. Subject of our thesis was selected for this aim; the causality of the current problems on the subject has been tried to reveal, awareness level in national and international sense has been offered and elements for the solution of the issues have been determined. Historical process of the involuntary hospitalisation was, firstly, given to understand the contemporary interpretation of the mentioned implementation, also conceptual analysis was conducted to make sense of its meaning got mutually in language. National and international laws and regulations regarding the subject were examined to determine the global and local perception about the subject and to interpret its relationship with the social reality in legal aspect. In order to make concrete the reasons, characteristics and effects of the mentioned issues on the“patient-physician-society triangle”, a research was carried out, and the cases obtained in result of the research could be evaluated with clinical ethical reasoning method. Despite of the differences raised from issues that are taken form with cultural, economic, political and many other factors in national context, there are also similarities in universal context due to the same bases (such as dangerousness) of the implementation. Therefore, the existence of mental health act, whose boundaries are determined by universal laws and content was based on national values, was emphasized as a necessity to determine the limits and responsibilities regarding to the implementation, and the idea was grounded with interpretation of the examined laws and regulations. It was syllogised that ethical issues could be solved only if creation of ethical values just for psychiatric clinic, and this idea was based on medical and clinical ethics. Finally, it is propounded that the presence of ethical consciousness and ethical sensitivity is a requisite to achieve“good”at the clinics by means of internalised values and rules to solve present ethical problems and to prevent forming the new ones, also this will be enabled with virtue ethics.
Benzer Tezler
- Sentencing Mentally Disordered Offenders: Comparing provisions in Türkiye, England and Wales, and the Netherlands to the ECHR framework
Akıl Hastası Suçluların Cezalandırılması: Türkiye, İngiltere ve Galler ve Hollanda'daki düzenlemelerin AİHS hükümleri çerçevesinde karşılaştırılması
CANDAN YILMAZ
Doktora
İngilizce
2025
Unıversıty Of Gronıngen (rıjksunıversıteıt Gronıngen)Ceza ve Ceza Muhakemesi Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Yurt dışındaki Türk işçileri ve akıl hastalıkları (transkültürel-sosyal-psikiyatrik araştırma)
Başlık çevirisi yok
NİYAZİ UYGUR
- Homisidal suç işleyen adli psikiyatri olgularının zorunlu tedavi sonrası hastalık ve suç seyirleri
The disease and crime prognosis of the forensic pyschiatric patients after their obligatory inpatient treatment
SİBEL İNAN
- Suç işleyen şizofreni spektrum bozukluğu hastalarında koruma ve tedavi sonrası uzun etkili antipsikotiklerin tedavi uyumu, klinik gidiş ve yeniden suç işleme üzerine etkisi
The effect of long-acting injectable antipsychotic on medical adherence, clinical presentation and re-crimination in patient's protection and after treatment with criminal schizophrenia spectrum disorder
SİNEM ÖZDEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Sağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Adolesan intihar girişimlerinin psiko-sosyal nedenleriyle ilgili araştırma
Başlık çevirisi yok
NAZMİYE YÜKSEL