Bi tarîxê nusîyayena xo ya tewr kehene çekuyê Kirmanckî (Zazakî) (1798-1903)
İlk yazılış tarihleriyle Kırmancca (Zazaca) sözcükler (1798-1903)
- Tez No: 490937
- Danışmanlar: ÖĞR. GÖR. MEHMET TAYFUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Dilbilim, Eastern Linguistics and Literature, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Dımıli, Dimilinin tarihi, Kırdce, Kırdcenin tarihi, Kırmancca, Kırmanccanın tarihi, Kürtçenin tarihi, Tarihsel sözlük, Zazaca, Zazacanın tarihi, Dilbilgisi, Dilbilim, Kelimeler, Kurmanci Kürtçesi, Kürtçe, Sözcükbilim, Dimilî, the history of the Dimilî, Kirdkî, the history of Kirdkî, Kirmanckî, the history of the Kirmanckî, the history of Kurdish, Historical dictionary, the history of Zazakî, Zazakî, Grammar, Linguistics, Words, Kurmanji Kurdish, Kurdish, Logology, Zazaki
- Yıl: 2017
- Dil: Kürtçe
- Üniversite: Mardin Artuklu Üniversitesi
- Enstitü: Yaşayan Diller Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kürt Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kürt Dili ve Kültürü Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Na xebate, bi tesbîtkerdiş û manakerdişê çekuyanê kirmanckîyan (zazakîyan) yê nuştekîyan yê tewr kehenan amade bîye. Metnê kirmanckî yê nuştekî yê ke ma çekuyî ci ra girewtî, mabênê serranê 1798î û 1903î de nusîyayê yan zî weşanîyayê. Nuştoxanê nê metnan ra di kesî kirmanc (zaza) ê, ê bînî rûs, alman û îngiliz ê. Çekuyê ke nê metnan de yê, yê kirmanckîya nê mintiqayan ê: Çêrmûge û Sêwregi, Licê, Pali û Dara Hênî, Quzelçan/Qozlîçan (Pülümür). Na xebate de derheqê metnanê tewr kehenan yê kirmanckî, nuştoxanê înan û melumatdayoxanê (informantanê) nuştoxan de zî melumat ameyo dayîş. Ma manayê çekuyanê kirmanckîyan bi tirkî nuştî û înan ra ferhengêko tirkî-kirmanckî (zazakî) amade kerd. Ma her çekuya kirmanckî dima, tarîxê nuştena aye, çimeyê aye û bêjê (çeşîdê) aye yo gramatîk nuşt. Çekuyê ke bi sewbîna alfabe nusîyabîy, ma açarnayî alfabeya kirmanckî ser û duştê (vera) înan de, metnê orîjînalî ra kopyaya înan (facsimile) ronaye. Kilîtçekuyî: Dimilkî, Ferhengo tarîxî, Kirdkî, Kirmanckî, Tarîxê dimilkî, Tarîxê kirdkî, Tarîxê kirmanckî, Tarîxê kurdkî, Tarîxê zazakî, Zazakî. Bu çalışma, en eski yazılı Kırmancca (Zazaca) sözcüklerin tespit edilmesi ve anlamlarının yazılması ile hazırlandı. Sözcükleri aldığımız yazılı Kırmancca metinler, 1798 ile 1903 yılları arasında yazılmış veya yayımlanmıştır. Bu metinlerin yazarlarından ikisi Kirmanc (Zaza), diğerleri Rus, Alman ve İngilizdir. Metinlerde bulunan sözcükler Kırmancca konuşulan şu bölgelere ait: Çêrmûge (Çermik) ve Sêwregi (Siverek), Licê (Lice), Pali (Palu) ve Dara Hênî (Genç), Quzelçan/Qozlîçan (Pülümür). Çalışmada en eski Kırmancca metinler, yazarları ve yazarlara bilgi verenler (informantlar) de tanıtılmıştır. Kırmancca sözcüklerin Türkçe anlamlarını yazıp onlardan Türkçe-Kırmancca bir sözlük hazırladık. Her Kırmancca sözcükten sonra, onun yazılış tarihini, alındığı kaynağı ve gramatik çeşidini yazdık. Başka alfabelerle yazılmış olan sözcükleri Kırmancca alfabesiyle yazıp karşılarına aslının kopyasını (facsimile) koyduk.
Özet (Çeviri)
We have prepared this study by investigating the oldest written words in Kirmanckî (Zazakî) and writing their meanings. The written texts of Kirmanckî from which we got the words were written or published between 1793 and 1903. Two of the writers of those Kirmanckî texts were Kirmanc (Zaza), the others were Russian, German and English. The words used in the texts belong to these regions: Çermûge and Sêwregi, Licê, Pali and Dara Hêni, Quzelçan/Qozlîçan (Pülümür). The oldest texts in Kirmanckî, their writers and the informants who gave information to the writers were also mentioned in the study. We have prepared a Turkish-Kirmanckî dictionary by writing Turkish meanings of the mentioned words. After each Kirmanckî word, we stated the date on which it was written, the source from which it was taken and its grammatical kind. We have written the words that were written in others alphabets with the Kirmanckî Alphabet and put their facsimiles just next to them.
Benzer Tezler
- Ovulasyon indüksiyonu tedavisinde folliküler gelişimin ultrasonografik takibi
Başlık çevirisi yok
MERİH BAYRAM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Kadın Hastalıkları ve DoğumGazi ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜLAZIM YILDIRIM
- Süt formüllerinin tüketim uygulamaları ve süt formüllerinin C vitamini içeriği ile pH değerleri
Başlık çevirisi yok
GÖNÜL VAROL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Besin Hijyeni ve Teknolojisiİstanbul ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TÜRKAN KUTLUAY
- Gelişim nörolojisi polikliniğine başvuran nöral tüp defektli olgularda prospektif bir inceleme
Başlık çevirisi yok
İLKBAHAR EMİNE GÜLTEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiAile Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELÇUK APAK
- Dokuma kumaşlarda örgü tipinin ham kumaşın boyutları ve geometrik özellikleri üzerindeki etkilerinin araştırılması
Başlık çevirisi yok
EMEL ÖNDER
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiEge ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜNGÖR BAŞER
- Değişik derim zamanı ve önsoğutmanın Bursa siyahı incir çeşidinin meyve kalitesi ve pazarlama süresi üzerine etkileri
Effects of haruest time and precooling on fruit quality and shelf-life of the fig variety“Bursa siyahı”
FÜSUN GÜRSEL ÇELİKEL