Sağlık okuryazarlığı ve hekim-hasta iletişiminin kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi: Aile sağlığı merkezleri örneği
An examination of the relationship between health literacy and quality of physician-patient communication: A research in family health centers
- Tez No: 505400
- Danışmanlar: PROF. DR. SIDIKA KAYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sağlık Kurumları Yönetimi, Health Care Management
- Anahtar Kelimeler: Aile sağlığı merkezi, Doktor-hasta iletişimi, Sağlık iletişimi, Sağlık okuryazarlığı, Family health center, Physician-patient communication, Health communication, Health literacy
- Yıl: 2018
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Doğru bilginin kullanılmasıyla kendi sağlıklarını kontrol etmesinde bireyleri güçlendiren, bireysel ve sosyal faydalar sağlayan, sağlık sonuçlarına önemli etkileri bulunan sağlık okuryazarlığı, sağlığın en güçlü sosyal belirleyicileri arasındadır. Sağlık okuryazarlığı araştırmaları için en uygun alanlardan birisi sağlık iletişimidir. Bu bağlamda, sağlık okuryazarlığı ve hekim-hasta iletişimi birbirlerini etkileyebilmektedir. Bu araştırmanın amacı sağlık okuryazarlığı ile hekim-hasta iletişiminin kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmanın evrenini Ankara ili Çankaya ilçesinde ikamet eden, aynı ilçedeki Aile Sağlığı Merkezlerine başvuran, zihinsel engeli bulunmayan, 18 yaş ve üzerindeki hastalar oluşturmaktadır. Araştırmaya rasgele seçilen 25 Aile Sağlığı Merkezinden 500 hasta katılmıştır. Hastaların sağlık okuryazarlığı düzeyini belirlemek için ''Sağlık Okuryazarlığı Anketi-Avrupa Birliği'' ve hekim-hasta iletişiminin kalitesini belirlemek için ''Bakımla İlgili Kişilerarası Süreçler Anketi'' kullanılmıştır. Hastaların genel sağlık okuryazarlığı indeksi 50 puanlık bir ölçek üzerinden ortalama 30,25±7,28 olarak hesaplanmıştır. Elde edilen puanlar dört kategoride incelendiğinde hastaların %20,9'unun yetersiz, %48,3'ünün sınırlı, %24,9'unun yeterli ve %5,9'unun mükemmel sağlık okuryazarlığına sahip olduğu görülmüştür. Yaş, eğitim durumu, çalışma durumu, aylık gelir durumu, genel sağlık durumu, kronik hastalığa sahip olma durumu, son 12 ayda aile hekimine başvuru sayısı ve aile hekimi tarafından ziyaret edilme durumu açısından hastaların sağlık okuryazarlığının genel düzeyinin veya alt indekslerinin istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar gösterdiği bulunmuştur (p<0,05). Hastaların bakımla ilgili kişilerarası süreçlere yönelik algılarının orta düzeye yakın, olumlu olduğu (5'li Likert ölçeğinde genel ortalama 2,80±0,54) belirlenmiştir. Cinsiyet, yaş, eğitim durumu, aylık gelir durumu, genel sağlık durumu, sağlık bilgisine ilk erişim kaynağı, son 12 ayda aile hekimine başvuru sayısı ve aile hekimi tarafından ziyaret edilme durumuna göre bakımla ilgili kişilerarası süreçlerin bazı boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur (p<0,05). Sağlık okuryazarlığı indeksleri ile bakımla ilgili kişilerarası süreçlerin boyutları arasında genel olarak düşük, pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgulara dayanarak sağlık okuryazarlığına temel eğitim müfredatında, hekim-hasta iletişimine tıp fakültesi müfredatında ağırlık verilmesi, sağlık ve eğitim kurumları başta olmak üzere kurumlararası işbirliği yapılması ve sağlık okuryazarlığına yönelik faaliyetlerin aile hekimliği performans sistemine yansıtılması önerilmektedir. Anahtar Sözcükler Sağlık Okuryazarlığı, Hekim-Hasta İletişimi, Kalite, Aile Sağlığı Merkezi
Özet (Çeviri)
Health literacy is one of the strongest social determinants of health, which has important effects on health outcomes, providing individual and social benefits, strengthening individuals by controlling their own health through the use of the right information. One of the most suitable areas for health literacy research is health communication. In this context, health literacy and physician-patient communication can affect each other. The aim of this research is to examine the relationship between health literacy and the quality of physician-patient communication. The population of this study is constituted of patients aged 18 years and over who reside in the province of Ankara, Çankaya, apply to Family Health Centers in the same province and are not mentally disabled. A total of 500 randomly selected patients from 25 Family Health Centers participated in the study. While "Health Literacy Survey-European Union'' is used in order to determine the health literacy level of the patients, ''Interpersonal Processes of Care Survey'' is used in order to determine the quality of physician-patient communication. The general health literacy index of the patients was calculated as 30,25±7,28 on a 50-point scale. When the scores were examined in four categories, 20.9% of the patients were found to be inadequate, 48.3% of them were limited, 24.9% of them were sufficient and 5.9% of them had excellent health literacy. It was found that the general level or sub-indices of the health literacy of the patients showed statistically significant differences in terms of age, educational status, employment status, monthly income status, general health status, chronic illness status, number of family physician applications in the last 12 months and visit by family physician (p<0,05). Patients' perceptions of interpersonal processes related to care were found to be moderate and positive (general average 2,80±0,54 on a 5-point Likert scale). Statistically significant differences were found in some dimensions of interpersonal processes related to care according to gender, age, educational status, monthly income status, general health status, resource of first access to health information, number of family physician applies in the last 12 months, and visits by family physicians (p<0,05). It has been found that between health literacy indices and the dimensions of interpersonal processes related to care have low, positive and statistically significant relationships in general. Based on these findings, it is suggested to emphasize health literacy in the basic education curriculum and physician-patient communication in the medical faculty curriculum, have inter-institutional cooperation especially in health and education institutions, and reflect health literacy activities to the family medicine performance system. Key Words Health Literacy, Physician-Patient Communication, Quality, Family Health Center.
Benzer Tezler
- Tele sağlık uygulamalarının hekim ve hasta iletişimi üzerine etkisi
The impact of telehealth applications on physician–patient communication
BELKIZ ÇEVİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İletişim BilimleriÜsküdar Üniversitesiİletişim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZCAN KABAŞ
- Hasta-hekim iletişiminin, hastaların sağlık okuryazarlığı düzeyi ile ilişkisi
The relationship of patient-physician communication and the health literacy of patients
DURU MERGEN EFE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiDokuz Eylül ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİLGÜN ÖZÇAKAR
- E-sağlık okuryazarlığının siberkondriye etkisinde güven iletişiminin aracı rolü
The mediating role of trust communication in the effect of e-health literacy on cyberchondria
KÜBRA ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Sağlık Kurumları YönetimiSakarya ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HARUN KIRILMAZ
- Yapay zeka sohbet robotunun sağlık okuryazarlığını desteklemesine yönelik hekim değerlendirmelerinin incelenmesi
An investigation of physicians' evaluations towads artificial intelligence chatbot's support for health literacy
MUSTAFA SAİD YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sağlık YönetimiAnkara ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYFER ALPER
- Bir aile sağlığı merkezine başvuranların aile hekimliği sistemi hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge, attitudes and behaviors of family health center applicants regarding the family medicine system
HİLAL DEMİRCİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiKafkas ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜLYA ÇAKMUR