The invisible actor of the Mesopotamian oil: Caloust Gulbenkian“Mr. five percent”
Mezopotamya petrolünün görünmeyen aktörü: Kalust Gülbenkyan“Bay yüzde beş”
- Tez No: 510266
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EMİNE ÜMİT İZMEN YARDIMCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Bay Yüzde Beş, Ekonomi Politik, Gülbenkyan, Irak petrolleri, Ekonomi politikaları, Enerji kaynakları, Enerji politikaları, Gülbenkyan, Calouste Sarkis, Irak, Mezopotamya, Ortadoğu, Petrol, Gulbenkian, Iraqi Oil, Mr. Five Per Cent, Political Economy, Economic policies, Energy resources, Energy policies, Gülbenkyan, Calouste Sarkis, Iraq, Mesopotamia, Middle East, Petroleum
- Yıl: 2018
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler ve Küreselleşme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra Irak'ın kuruluş sürecinde Mezopotamya petrol kaynaklarının ekonomi politiği açısından bireylerin önemini ortaya koymaktadır. Birinci Dünya Savaşı imparatorluğun dağılmasından sonra eski Osmanlı topraklarında yeni bir düzenin kurulması ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Dönemin endüstrileşmiş Batılı ülkeleri açısından da hem askeri hem sivil alanlarda artan enerji kullanımı nedeniyle daha fazla enerjiye ihtiyaç duyulması söz konusudur. Enerji bu ülkeler için öncelikli bir mesele haline gelmiştir ve petrol zengini Ortadoğu yeni kaynaklara ulaşmak için cazip bir bölge olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu topraklar büyük petrol şirketleri için de ekonomik açıdan cazip ve ticari açıdan da kazançlı bir bölge olarak görülmektedir. Petrol, devletler ve şirketler için bir ortak paydadır ve hem işbirliği hem de çatışmaya müsait bir zemin söz konusudur. İlk petrol kartelinin oluşumu ve Irak'ın kuruluşu ile tamamlanan bu süreçte Caloust Gülbenkyan'ın oynadığı rol ilginç ve kayda değerdir. Bu çalışma, genellikle devletler düzeyinde ele alınan Irak petrolleri konusuna analiz birimi olarak bireyi alarak yaklaşmaktadır. Uluslar arası Ekonomi Politik kuramı çerçevesinde literatür ve arşiv taramaları yapılarak, betimleyici analiz ve oluşturulan kronoloji çerçevesinde Irak'ın kuruluş sürecinde bireylerin oynadığı rolün önemi irdelenmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, süreçteki rolü ve Irak petrolündeki payına atfen“Bay Yüzde Beş”olarak da bilinen Caloust Gülbenkyan'ın çabaları, ilgili devlet adamlarını ve şirket yöneticilerini bir araya getirmekte etkili olmuştur. Uzun yıllar süren Ortadoğu petrolleri üzerindeki mücadele, devletler ve petrol şirketlerinin dâhil olduğu bir dizi görüşmeler, konferanslar ve imzalanan anlaşmalar sonunda çözüme kavuşturulmuştur. Ortadoğu petrolleri üzerindeki bu paylaşım mücadelesi, Osmanlı İmparatorluğu'nun çöküşünden sonra bölgede kurulan yeni sistemde Irak'ın sınırlarının çizilmesinde de etkili olmuştur. Bu çalışma, Irak'ın kuruluş sürecinde devlet düzeyinin yanı sıra birey düzeyinde analizin de bu dönemi daha iyi anlamak açısından önemli olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This dissertation reveals the importance of individuals in the political economy of Mesopotamian oil resources in the foundation process of Iraq after the World War I. One of the consequences of the First World War was the emergence of need for the establisment of a new order in the oil rich ex-Ottoman territories after the disintegration of the empire. The industrialized Western states at that time were in need of more and more energy due to inreasing use of energy both in military and civil areas. Since energy became a matter of priority for these countries, the oil-rich Middle East which meant to get access to new resources became an attractive region for them. The territory was also economically attractive and commercially lucrative for the major oil companies of that time. Oil was the common denominator between states and companies and there was a ground for both struggle and collaboration among these actors. In this process which ended with the the foundation of Iraq and the formation of first oil cartel, the role of Caloust Gulbenkian was interesting and noteworthy. The importance of the role of individuals in the foundation process of Iraq has been scrutinized within the framework of descriptive analysis and the chronology generated from the oil related events of that period of time. According to the findings of the study, the efforts of Caloust Gulbenkian who was also known as“Mr. Five Percent”- the nickname pointing to his role in the process and his share in Iraqi oil- had been influential in bringing together the relevant statesmen and executives of oil companies. The long lasting struggle over Middle Eastern oil ended after a series negotiations, conferences and agreements between states and major oil companies of that time. The struggle over the sharing of the Middle Eastern oil had also been effective in the drawing of the boundaries of Iraq within the new system established in the region after the collapse of the Ottoman Empire. This thesis shows that in the foundation process of Iraq the individual level of analysis is important as well as the state level in order to better understand this period.
Benzer Tezler
- Kültür ekonomisi: Bir kentin mirasının değerlendirilmesi, Diyarbakır örneği
Culture economy: An evaluation of the heritage for city of Diyarbakır
DENİZ ÖZGÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EBRU KERİMOĞLU
- Sinemada müziğin otonomisi ve duysal bir aktör olarak anlam oluşturma biçimleri
The autonomy of music in cinema and its functions as a sensual actor in the formation of meaning
ASLI GİRAY AKYUNAK
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2017
Sahne ve Görüntü SanatlarıYaşar ÜniversitesiSahne Tasarımı Ana Sanat Dalı
PROF. DR. AHMET ŞEFİK GÜNGÖR
- Kapitalist mekân üretimi olarak toplu konut ve mimar aktörün değişen rolü
Mass housing as a capitalist production of space and the changing role of architect actor
PELİN ÇETKEN DURAN
Doktora
Türkçe
2024
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BELKIS ULUOĞLU
- Understanding Yedikule Urban Gardens as an interstitial space: The potential of commons to transform an undefined urban space
Yedikule Bostanları'nı bir arayer olarak anlamak: Müştereklerin tanımsız bir mekanı dönüştürme potansiyeli
MELİSSA TURGUT
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
MimarlıkOrta Doğu Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DUYGU CİHANGER MEDEIROS RIBEIRO
- Kültürel diplomasi aracı olarak haber çevirilerinin rolü: TRT World İngilizce ve BBC Türkçe servisi örnekleri
The role of news translations as a mediator of cultural diplomacy: The case of TRT World (English) and BBC Turkish service
NAZİM IŞIK
Doktora
Türkçe
2024
Mütercim-TercümanlıkSakarya ÜniversitesiÇeviribilim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞABAN KÖKTÜRK