Beş faktör kişilik özelliklerinin genel psikolojik belirtisellik ile ilişkisinde öz-duyarlık ve algılanan sosyal desteğin rolü
The role of self-compassion and perceived social support in relating five-factor personality traits to general psychological symptomatology
- Tez No: 546438
- Danışmanlar: PROF. DR. İHSAN DAĞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Algılanan sosyal destek, Beş faktör kişilik modeli, Kişilik özellikleri, Psikoloji, Psikolojik belirtiler, Sosyal destek, Ölçme-değerlendirme, Öz duyarlılık, Perceived social support, Five factor personality model, Personality traits, Psychology, Psychological symtoms, Social support, Measurement and evaluation, Self compassion
- Yıl: 2019
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada beş faktör kişilik özelliklerinin psikolojik belirtisellikle ilişkisinde öz-duyarlık ve algılanan sosyal desteğin aracı rolünü incelemek amaçlanmıştır. Araştırma Hacettepe Üniversitesi'nin farklı bölümlerinde öğrenim görmekte olan 425 (300 kadın, 125 erkek) öğrencinin (Ort. Yaş= 21.19, S = 2.01) katılımıyla yürütülmüştür. Çalışma kapsamında katılımcılara“Demografik Bilgi Formu”,“Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi (SDKT)”,“Kısa Semptom Envanteri (KSE)”,“Öz-Duyarlık Ölçeği (ÖDÖ)”ve“Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ)”uygulanmıştır. Katılımcılardan elde edilen verilere psikolojik belirti düzeyini demografik değişkenler açısından incelemek amacıyla MANOVA, değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla korelasyon ve değişkenlerin aracı etkisini incelemek amacıyla aracı değişken analizleri uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda çalışmada incelenen değişkenler ve değişkenlerin alt boyutları arasında farklı anlamlılık düzeylerinde ilişkiler gözlenmiştir. Öz-duyarlık ve algılanan sosyal desteğin aracı rolünü incelemek amacıyla yapılan aracı değişken analizleri sonucunda nevrotiklik, dışadönüklük, yumuşak başlılık ve sorumluluğun psikolojik belirtisellikle ilişkisinde öz-duyarlığın ve algılanan sosyal desteğin aracı etkiye sahip olduğu görülmüştür. Sosyoekonomik düzey (SED) ve cinsiyetin psikolojik belirtisellikle ilişkisi incelendiğinde psikolojik belirtiselliğin cinsiyet açısından anlamlı düzeyde farklılaştığı, SED açısından anlamlı bir farklılık bulunmadığı ve değişkenlerin psikolojik belirtisellik üzerinde anlamlı bir ortak etkiye sahip olmadığı görülmüştür. Çalışmada elde edilen bulgular ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılmış ve değişkenlerin birbiriyle ilişkisine dair bulguların alanyazındaki diğer çalışma bulgularıyla büyük ölçüde tutarlı olduğu görülmüştür. Beş faktör kişilik özelliklerinin psikolojik belirtisellik ile ilişkisinde öz-duyarlık ve algılanan sosyal desteğin aracı etkiye sahip olmasının kişilik ve psikopatoloji arasındaki ilişkiyi anlamada önemli olduğu görülmüştür. Öz-duyarlığın alt boyutlarının aracı etkisine dair farklılıkların öz-duyarlığın olumlu bileşenlerinin psikolojik bozukluklara karşı koruyucu, olumsuz bileşenlerinin ise bozuklukların ortaya çıkmasına hazırlayıcı etkisinden kaynaklanmış olabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to investigate the mediating role of self-compassion and perceived social support (PSS) in the relationship between the five-factor personality traits and psychological symptomatology. The study was carried out with the participation of 425 (300 female, 125 male) students (Mean Age = 21.19, S = 2.01) who were studying in different departments of Hacettepe University. Data was collected through Individual Information Form, Adjective Based Personality Scale, Brief Symptom Inventory, Self-Compassion Scale and The Multidimensional Scale of Perceived Social Support. The data obtained from participants is analysed by using MANOVA, corelation and mediator variable analysis. The relationship between the variables and the sub-dimensions of variables is found statistically significant. The mediator variable analysis which is conducted to explore the mediator role of self-compassion and PSS, self-compassion and PSS have mediator effect on the relationship between neuroticism, extraversion, agreeableness, conscientiousness and psychological symptomatology. When the relationship between socioeconomic status (SES), gender and psychological symptomatology is analyzed, the results show that psychological sypmtomatolgy is significantly differed in terms of gender; no significant difference in terms of SES and the variables don't have a interaction effect on psychological symptomatology. The findings of this study were discussed under the light of related literature and it was found out that the findings regarding the interrelationships between the variables were mostly consistent with the findings of other studies in the literature. It was revealed that the mediating role of self-compassion and PSS on the relationship between personality and psychological symptoms is important to understand the relationship between personality and psychopathology. It is believed that the differences in the mediating effects of sub-dimensions of self-compassion were resulted from protective effects of positive components of self compassion against psychological disorders, and triggering effects of negative components of self compassion on psychological disorders.
Benzer Tezler
- Beş faktör kişilik özelliklerinin belirsizliğe tahammülsüzlüğü yordamasında psikolojik sağlamlığın aracı rolü
The mediator role of resilience in the prediction of intolerance of uncertainty by the five-factor traits
BERNA ARGUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ERDEM
- Beş faktör kişilik özelliklerinin akıl hocalığı (Mentorluk) eğilimi üzerine etkisi (Psikolojik danışman ve rehber öğretmenler üzerinde bir araştırma)
Influence of five-factor personality traits over the trend of mentorship (a study on psychological counsellors and consultant teachers)
AYDIN AK
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
İşletmeDumlupınar Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NEZİRE DERYA ERGUN ÖZLER
- Toksik liderlik algısı ile işten ayrılma niyeti ve genel sağlık durumu ilişkisinde kişilik özelliklerinin rolü
The role of personality traits in employees' perception on toxic leadership in relationship with the intention to leave and general health status
TUNÇ BİÇER
Doktora
Türkçe
2023
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriMarmara ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİBEL GÖK
- Psikolojik danışman adaylarının özyeterlik düzeylerinin ve kişilik özelliklerinin temel psikolojik danışma becerilerine ilişkin yeterlik düzeyi ile arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of relationships between self-efficacy levels and personality characteristics of psychological counselors candidates and level of basic counseling skills
BÜŞRA EMÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA SELDA ÖZ SOYSAL
- Cinsel istismara uğramış ergenlerde 5 faktör kişilik özellikleri ve aile işlevleri ile psikolojik sorunlar, psikolojik sağlamlık ve stresle başa çıkma düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi: Karma yöntem araştırması
Examination of the relations between 5 factor personality characterıstıcs and family functions, levels of psychological problems, psychological resiliance and coping with stress on sexually abused adolescents: Mixed method research
SUZAN BİREL
Doktora
Türkçe
2023
PsikolojiYıldız Teknik ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FULYA ŞAHİN