Türkiye'de Kalkınma Ajansları için bir COBIT-5 Yönetişim Modellemesi
A Governance Modelling of COBIT-5 for Development Agencies in Turkey
- Tez No: 661876
- Danışmanlar: PROF. DR. TÜRKSEL BENSGHİR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Kamu Yönetimi, Bilgi ve Belge Yönetimi, Public Administration, Information and Records Management
- Anahtar Kelimeler: Elektronik yönetişim, Yönetim bilişim sistemleri, Çok düzeyli yönetişim, Regional development, development agencies, governance, COBIT-5, MIS, stakeholder needs, Electronic governance, Management information systems, Multi-level governance
- Yıl: 2015
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yönetim Bilişim Sistemleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Türkiye'de 2006 yılından itibaren Avrupa Birliği (AB) müktesebatına uyum sağlanması ve bölgesel kalkınma modelinin bölgesel plancılık ile birlikte yönetişim zihniyeti üzerinden uygulanabilmesi için kategorik olarak kurulan kalkınma ajansları, 2010 yılı itibariyle, yirmi altı adet olarak kuruluşları tamamlanarak faaliyetlerine devam etmektedirler. 5449 sayılı Kalkınma Ajansları Kuruluş Kanununun gerekçesinden de anlaşılacağı üzere, iş birlikleri ve organizasyonlarla yerel dinamikleri harekete geçirecek, bölgesel potansiyelleri ortaya çıkaracak teknik ve mali destekleri ve geniş katılımla güçlendirilen yönetişim yapısıyla örnek bir kamu kurumu edasıyla ortaya çıkmış ve bugüne kadar üçbin civarında projeye destek vermişlerdir. Ancak, daha kuruluşları üzerinden birkaç yıl geçmişken bu ajansların yerel yönetişimde çok başarılı olmadıkları ve hibe kullanılmasıyla ilgili olarak bir takım keyfilikler ve suistimallerin olabildiği şeklinde kamuoyunda ve bazı medya organlarında olumsuz haberler ve söylentiler çıkmıştı. Kalkınma ajansları ve bölgesel gelişme dinamikleri üzerinde inceleme ve araştırma yaparak“Türkiye'nin kalkınma ajansları uygulamasını değerlendirmek”üzere, Cumhurbaşkanlığı Makamınca Devlet Denetleme Kurulunun (DDK) 2012 yılında görevlendirilmiş olması, Kalkınma Bakanlığı ve ajanslar tarafından yapılacak çalışmalara esas teşkil edecek objektif tespit ve öneri paketi çıkarılacağı ve bölgesel gelişme ile kalkınma ajansları sorunlarının bu vesileyle çözülebileceği noktasında beklentilerin oluşmasına yol açmıştı. Bu işle görevli DDK ekibi tarafından 2013 yılında bir yıl boyunca yapılan inceleme ve araştırmalar sonucunda 43 adet problem alanı tespit ederek bunlara dair önerilerde bulunulan kapsamlı bir rapor (DDK, et al., 2014) hazırlanmıştır. v Anılan DDK raporunda, 43 madde altında tespit edilen sorunların daha çok ve öncelikle yönetişim süreçleri ile ilgili olduğu tarafımızdan tespit edildiğinden bu tezin ana araştırma problemi;“bölgesel gelişme yönetişim sistemi kurgulanmasının ve yönetişim süreçlerinin sorunlu olması”olarak kabul edilmiştir. DDK raporunda bahsedilen 43 alt problemlerin genel olarak karar alma sürecini ve yapılanmayı ilgilendirmesinden dolayı yönetişim süreçleri ile ilgili yönetişim problemi, araştırmanın temel problemi olarak kabul edilmiştir. Buna göre, kalkınma ajansları yönetişim ortamı ile ilgili olarak detaylı kök neden analizleri yapılmış ve COBIT-5 yönetişim modelindeki ilkeler, gerçekleştiriciler ve yönetişim süreçleri yaklaşımının uygulamalı araştırma metodolojisi kullanılarak KA için bir modellemeye olanak sağlayacak şekilde analitik bir yaklaşımla ele alınmıştır. COBIT-5 çerçevesi; paydaş ihtiyaçlarının kurumsal hedefleri belirlediği, buradan da BT ile ilgili hedeflerin belirlenerek gerçekleştirici hedeflerinin ortaya konulduğu bütünlükçü, kapsayıcı ve sistematik bir yönetim ve yönetişim yapılanmasının belirlenmiş süreçler üzerinden yürütülmesine olanak sağlayan bir çerçeve modeldir. Yönetişim ile yönetimin süreçler üzerinden ayrıştırıldığı bu model, diğer model ve çerçeve standartlardan farklı olarak merkez kapitalist ülkelerin kendi şartlarına uygun olduğu gibi gelişmekte olan ülkelerdeki koşullara da uygulanabilmektedir. Çünkü diğer paradigmalardan farklı olarak ulusal, bölgesel, yerel ve kurumsal ihtiyaçlara göre bir biçimlenmeyi gerektirmektedir. Bölgesel kalkınma yönetişim sisteminin sorunlu olmasından ve uygulamada yönetişimden ziyade daha çok klasik yönetim uygulamalarının mevcut olmasından COBIT-5 çerçevesinin yönetişim ve yönetim standartlarının uygulanabilirliğinin araştırma konusu edilerek mevcut problemlerin bilimsel ve teknik metodolojilerle çözümlenebileceğini ortaya koyabilmek büyük önem arz etmektedir. Araştırma sonucunda, COBIT-5 çerçevesinin, kalkınma ajansları için bir ulusal, bölgesel, yerel ve kurumsal ihtiyaçlara uygun bir yönetişim modeli oluşturulmasına olanak verdiği ancak, bu modelin uygulanabilmesi için bir takım mevzuat değişiklikleri ile uygulama değişikliklerine ihtiyaç duyulduğu anlaşılmıştır. Türkiye'de BDDK tarafından da tüm bankalarca uygulanması zorunlu kılınan COBIT yaklaşımının Türk kamu yönetimi geleneği içerisinde kamu kurumlarına vi uygulanabilirliğinin test edildiği ve COBIT-5 kullanılarak kalkınma ajansları için bir yönetişim modeli oluşturulmasına çalışılan bu tezimizde beş bölüm mevcuttur. Bölümler arasında; sorunlardan çözüme, soyuttan somuta, genelden özele, teoriden uygulamaya ve paradigmatik kavramlardan detaylandırmaya ve konumlandırmaya doğru basamaklandırılmış bir araştırma yöntemi uygulanmıştır. İlk bölüm, metodoloji, araştırma sorunları ve konuları ile hipotezlerle ilgilidir. Birinci bölümde; tezin konusu, araştırma problemi, tezin amaçları, hipotezleri, varsayımları, tezin önemi, sınırları, araştırma metodolojisi ve veri toplama teknikleri başlıkları altında gerekli bilgiler verilmektedir. Bu bölümde, KA yönetişim süreçlerinin COBIT-5 modeli ile analiz edilerek DDK tarafından tespit edilmiş olan araştırma problemlerini giderecek şekilde bir yönetişim süreçleri modellemesi yapılması araştırmamızın ana konusu olarak belirlenmiş ve COBIT-5 modelinin KA için uygulanabilirliğini iddia eden ana hipotezin doğruluğunu desteklemesi için araştırma soruları yapılandırılmıştır. İkinci bölümde kavramsal çerçevelerle ve kuramsal yaklaşımlar ortaya konularak tez konusu kapsamında bazı analizler yapılmıştır. Paradigma bağlamında incelenen kavramlar COBIT yaklaşımı ve yönetişimdir. Bunun yanı sıra incelenen teorik kaklaşımlar da hemeneutics, görelilik, kritik kuram ve sistem teorileri ile yeni-neo-post önekli teori ve paradigmalar ilişkilendirilerek incelenmiştir. Üçüncü bölümde; COBIT ile ortaya konulan ilkeler yaklaşımı ve ilkeler sırayla KA özelinde analiz edilerek COBIT-5 uygulanabilirliği anlaşılmaya çalışılmıştır. Birinci ilke olan“paydaşların ihtiyaçlarını karşılamak”, ikinci ilke olan“kalkınma ajansını baştan sona kapsamak”, üçüncü ilke olan“tek entegre bir çerçeve uygulamak”, dördüncü ilke olan“bütüncül bir yaklaşımı benimsemek”ve sonuncu ilke olan“yönetişim ile yönetimi bir birinden ayırmak”konuları temel başlıklar altında incelenerek bu ilkelerin kalkınma ajanslarında nasıl uygulanacağına dair analizler yapılarak öneriler de geliştirilmiştir. Dördüncü bölümde; COBIT-5 uygulamasında gerçekleştiriciler ve bunların boyutları ortaya konularak analizler yapılmaya çalışılmıştır. Gerçekleştirici boyutları özelinden, paydaşların, hedeflerin ve bunların uygunlukları ve aşamaları, kilit vii performans göstergeleri, yaşam döngüsü, iyi uygulamalar, gerçekleştirici performans yönetimi ile süreç kabiliyet seviyesi ölçümleri hakkında kısa bilgiler verilerek ajanslarda nasıl uygulanabilecekleri hakkında analizlere yer verilmiştir. Bu kapsamda COBIT-5 yaklaşımıyla ortaya konulan hedef basamakları sistematiği de incelenmiştir. Buna göre, daha önceki bölümde ifade edilen kalkınma ajansları paydaşlarının ihtiyaçlarının nasıl ajans kurumsal hedeflerini belirlemesi gerektiği, kurumsal hedeflerin nasıl gerçekleştirici hedeflerini belirlediği ve bunun da nasıl BT ile ilgili hedefleri belirleyerek gerçekleştirici hedeflerini oluşturulduğu gibi önemli konular ortaya konulmuştur. Bunun yanı sıra, hedef basamakları sistematiğinin yararları, nasıl kullanılacağı, kilit performans ölçütleri, süreç boyutları, süreç kabiliyet seviyesi ölçümü ve uygulama döngüsünün yönetilmesi gibi önemli hususlara yer verilmiştir. Sonuncu bölüm olan beşinci bölümde ise, COBIT modelinin süreç referans modeli incelenerek ajanslar için bir yönetişim modeli ortaya konulmuştur. Buna göre, yönetişim ve yönetim adı altında iki ana süreç genel olarak tanıtılmış ve sadece yönetişim süreçleri üzerinden analizler yapılmıştır. Burada süreçlerde kullanılacak kilit performans göstergeleri ile kritik faaliyetler de ajans özelinde modelleştirilmiştir. Bunun yanı sıra, her bir süreçte kullanılması gereken kimlerin sorumlu, kimlerin mesul, kimlere danışıldığı ve kimlere bilgi verilmesi gerektiği kalkınma ajansı sistematiğinde Kalkınma Bakanlığı genel müdürlükleri de dâhil edilerek SMDB modelleri hazırlanmıştır.Bunun yanı sıra modellemenin doğrulamasını yapmak üzere bir anket çalışması yapılarak sonuçları analiz edilmiştir. Değerlendirme ve sonuç kısmında ise tezin geneli hakkında kısaca bir değerlendirme yapılarak başta konulmuş olan varsayımların geçerliliklerini koruyup korumadıkları, araştırma sorularının cevaplarının verilip verilemediği ve en önemlisi hipotezlerin doğrulanıp doğrulanamadıkları ile ilgili değerlendirmeler yapılmıştır. Sonuçta, COBIT-5 modelinin KA açısından bir yönetişim modeli kurulmasına olanak tanıdığı ancak, gerekli mevzuat değişiklikleri, üst düzey irade ve personelin bu konuda gerekli eğitimleri sağlanmaksızın uygulanmasının olanaklı olmayacağı tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
SUMMARY As a requirment of acquies of EU accession, the development agencies which have been intermittently established since 2006 untill 2010 at regional level (NUTS II) in Turkey and still operating as 26 in number. After a few years of operation rumors began to spread amongst media that the agencies are not fully serving for the cause of regional development due to alleged mismanagement at local levels. In or order to invstigate the reality and conduct due diligence of the agencies in line with the legislation, a grup of auditors under the State Supervisory Council (DDK) assigned by TR Presidency in 2013 have found out 43 problems in the management and governance structure and processes of the agencies. COBIT-5 model revealed at the end of 2012 by Information Systems Audit and Control Association (ISACA) has been discovered to have the potential capacity to promote the level of governance of developing agencies to the extent the problems defined by the above mentioned report. This dissertation from both a theoretical and practical point of view which is consisted of five consequtive sections, introduces needs for innovation in governance mindset of the development agencies and compares holistic and integrated application of COBIT-5 framework to improve and promote the level of better governance of regional development to the extent of solving 43 problems defined by DDK in 2013, in response to covering national, regional, local and institutional needs. COBIT-5 which is considered as a paradigm shifting model that has the potential to dismiss the paradigms emposed by hegemony of ever changing common body of knowledge of so called as capitalism, due to its ability to fit according to the needs of national, regional and local stakeholders. x In the first section, the methodology, assumptions, limitations, researsh problems, main and sub-issues and hypothesis are introduced. It is presumed by this dissertation that the governance model proposed by COBIT-5, has internal dynamics to tackle with problems and needs mentioned above. In the second section, conceptual and theorethical basis of the main subject of the researsh area are described with the approach of paradigm shift theory. Basic theories such as; hermeneutics, relativity, critical theory, general systems theories, all new-neo-post prefixed theories and the concepts such as COBIT-5 and the governance paradigma are briefly interrelated with the main course of the hypothesis. In the third section, the basic principles of COBIT-5 are delianeted according to regional development policies, legislation and foundations. COBIT-5 is founded on 5 key principles for governance and management of enterprise IT. These principles bring a systematic approach to tackle with organizational capacity building in the changing environment as a priori to innovative management mindset. According to the first principle of COBIT-5 which is“Meeting Stakeholder Needs”; every organization has stakeholders and has to be run according to their needs and priorities. According to the second principle of COBIT-5 which is“Covering the Enterprise End-to-End”; IT cannot be separated from business functionalities and not be standalone unique asset. According to the third principle of COBIT-5 which is“Applying a Single, Integrated Framework”; COBIT-5 aligns with and integrates other relevant standards and frameworks at their conjecture and thus can serve as the overarching framework for governance and enterprise IT. According to the fourth principle of COBIT-5 which is“Enabling a Holistic Approach”; since a system can maintain its integrity and lifecycles by collaboration of all parts being connected altogether, cohesiveness and congruency in their entirety, excellent governance and management of organizations require a holistic circumventing approach, paying considerable attention to all interacting functionalities, components and standards without missing any process or department. According to the fifth principle of COBIT-5 which is“Separating Governance from Management”; One of the most importance characteristic of COBIT-5 is the separation of the concepts of management from governance. In the fourth section seven categories of the enablers of COBIT-5 framework are delianeted. According to the first enabler of COBIT-5 which is“Principles, policies and frameworks”; Principles, policies and frameworks are the vehicle to mirror and transport the desired best behaviors into actionable practical guidance for daily management of operations. According to the second enabler of COBIT-5 which is“Processes”; the processes and work flows describe a set of practices and activities to achieve certain desired objectives and produce a set of outputs in support of achieving overall IT-related goals. According to the third enabler of COBIT-5 which is“Organizational structures”; the key decision-making entities in an enterprise s,egregation of duties, separation of authorities and departments are key issues for a viable and accountable organizational structure which is basically predefined by regulations and related legislations to some extent for the agencies. According to the fourth enabler of COBIT-5 which is“Culture, ethics and behavior”: Culture, ethics, moral values, religion, attitude and behavior of individuals and of the organization and of stakeholders are very often underestimated as a success factor in governance and management activities. According to the fifth enabler of COBIT-5 which is“Information”; Information is required for keeping the organization running and well governed, but at the operational level, information, knowledge and strategic business wisdom are the key product of the enterprise itself. According to the sixth enabler of COBIT-5 which is“Services, infrastructure and applications”; services, IT infrastructure and applications include IT and applications that provide the organization with IT processing and services and should be tailored to business needs and aligned with organizational strategies. According to the seventh enabler of COBIT-5 which is“People, skills and competencies”; these are required for successful accomplishment of all activities, and for making reasonable decisions and taking corrective, detective and preventive actions. At the fifth section, the process reference model of COBIT-5 for its governance processes are analyzed, delineated, and modelyzed according to the foundation of regional development agencies. The preconditions of COBIT-5 governance model and presumptions of our research are tested with a survey applied xii to RDAs and MoD staff. The results have demonstrated that our model is a requirement and has the ability to solve 43 problems of RDAs. In conclusion, it is proved that the model that COBIT-5 proposes is applicable for governance processes of development agencies and therefore the hypothesis is found to be positive. It has been found that COBIT-5 is not only an IT governance model that can simply be applied to the agency structure but also has the ability to cure problematic aspects of governance structure and processes of the regional development system in Turkey.
Benzer Tezler
- A framework to understand policy capacity of regional institutions in a state centric tradition; case of development agencies in Turkey
Merkeziyetçi bir gelenek içerisinde bölgesel kurumlarda politika kapasitesini anlamak için bir çerçeve önerisi: Türkiye'de kalkınma ajansları örneği
GÖKHAN YALÇIN
Doktora
İngilizce
2016
Şehircilik ve Bölge PlanlamaOrta Doğu Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERAP KAYASÜ
- Türkiye'de kalkınma sürecinde bölgesel kalkınma ajansları ve bir uygulama
The role of the regional development agencies within the development process in Turkey and an application
EVRİM KOYUNCU
- Bölgesel kalkınmada yeni bir model: Kalkınma ajansları ve Türkiye'de uygulanabilirliği
A New model on regional development: Development agencies and their applicabilitiy in Turkey
KILIÇ KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Kamu YönetimiAtılım ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF.DR. İSMAİL BİRCAN
- Türkiye'de kalkınma ajanslarının kurumsal bağlamının biçimlendirme mekanizmaları üzerine bir çözümleme
An analysis on institutional context formation mechanisms of development agencies in turkey
ONUR DİRLİK
- Avrupa Birliği bölgesel politikaları ve Türkiye'de uygulanabilirliği: Serhat Kalkınma Ajansı üzerne bir inceleme
Regional development agencies in the European Union and applicability in Turkey: An evaluation of Serhat Development Agency
ZEYNEP CEYLİN ECER
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Kamu YönetimiArdahan ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ONUR AKÇAKAYA