Adölesanlarda sağlık okuryazarlığı ve beslenme okuryazarlığı arasındaki ilişki ve bunların diyet kalitesine etkisi
The relationship between health literacy and nutritional literacy in adolescents and their effect on diet quality
- Tez No: 709403
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU ATEŞ ÖZCAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Sağlık okuryazarlığı, Beslenme okuryazarlığı, Diyet kalitesi, Adölesan, Diyet, Ergenler, Gıda kalitesi, Health literacy, Nutritional literacy, Diet quality, Adolescent, Nutrition literacy, Diet, Adolescents, Food quality
- Yıl: 2021
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Okan Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma adölesanların sağlık okuryazarlığı ve beslenme okuryazarlığı düzeylerinin belirlenmesi, aralarındaki ilişkinin değerlendirilmesi ve bunların diyet kalitesine etkilerinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma İstanbul ili Özel Çınar Lise'sinde 2020-2021 güz döneminde eğitimöğrenim gören 15-19 yaşları arasında 228 adölesan ile yürütülmüştür. Katılımcılara anket formu, sağlık okuryazarlığı ölçeği (SOY-32), beslenme okuryazarlığı ölçeği (ABOÖ) ve Akdeniz diyeti kalite indeksi (KIDMED) uygulanmıştır. Katılımcıların %69,3'ü kız, %30,7'si erkektir. Katılımcıların ortalama SOY-32 puanı 15,24±10,25 puan (yetersiz düzey), ortalama ABOÖ puanı 60,88±18,53 puan (orta düzey), ortalama KIDMED puanı 6,6±2,17 puandır (orta diyet kalitesi, diyette iyileştirme gerekli). Sağlık okuryazarlığı ile beslenme okuryazarlığı arasında zayıf derecede pozitif yönlü anlamlı (p=<0,001), diyet kalitesi ile negatif yönlü anlamsız (p>0,05), beslenme okuryazarlığı ile diyet kalitesi arasında ise pozitif yönlü anlamsız (p=0,073) ilişkiler saptanmıştır. Diyet kalitesi için toplam öğün sayısı, düzenli olarak fiziksel aktivite yapma durumu, sağlık okuryazarlığı ve beslenme okuryazarlığı bir arada değerlendirildiğinde beslenme okuryazarlığı puanının 1 birim artması ile diyet kalitesi puanı 0,018 birim, öğün sayısının 1 öğün artması ile 0,369 birim, düzenli olarak fiziksel aktivite yapma durumu ile 0,713 puan artış (p<0,05), sağlık okuryazarlığı puanının 1 birim artması ile diyet kalitesi puanı 0,012 puan azalma saptanmıştır.Bu çalışmada adölesanların sağlık okuryazarlığı, beslenme okuryazarlığı ve beslenme diyet kalitesi düzeyleri ve etkileri beklenenin altındadır. Bunun sebebi doğru bilgi kaynaklarına ulaşamamaları veya bilgiyi hayata geçirememeleri olabileceğinden, beslenme, sağlık ve diyet bilgilerini daha sağlıklı yollarla ulaştırılmalı, bunlarla ilgili eğitimler verilmelidir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to determine the health literacy and nutritional literacy levels of adolescents, to evaluate the relationship between them and to examine their effects on diet quality. The study was conducted with 228 adolescents between the ages of 15-19 who were studying in Istanbul Private Çınar High School in the fall term of 2020-2021. Questionnaire form, health literacy scale (SOY-32), nutritional literacy scale (ABOÖ) and Mediterranean diet quality index (KIDMED) were applied to the participants. 69.3% of the participants are girls (158 people) and 30.7% (70 people) are male. Participants' average SOY-32 score is 15.24 ± 10.25 points (insufficient level), average ABOÖ score is 60.88 ± 18.53 points (medium category), and average KIDMED score is 6.6 ± 2.17 points (moderate diet quality, improvement in diet is necessary). A weakly positive and significant relationship (p = <0.001) was found between health literacy and nutritional literacy. Significant negative (p> 0.05) correlations were found between health literacy and diet quality, and insignificant positive (p = 0.073) relationships between nutritional literacy and diet quality. When the total number of meals, regular physical activity, health literacy and nutritional literacy are evaluated together with an increase in nutritional literacy score by 1 unit, the diet quality score increased by 0.018 unit, the number of meals increased by 1 meal increased by 0.369, and with regular physical activity increased by 0.713 points, with a 1-unit increase in health literacy score, diet quality score decreased by 0.012 points (p <0.05). In this study, adolescents' health literacy, nutritional literacy and nutritional diet quality levels and effects are below expected. The reason for this may be that they cannot access the right sources of information or they cannot bring the information to life. For this reason, nutrition, health and diet information should be conveyed correctly and trainings should be given about them.
Benzer Tezler
- Adölesanlarda beslenme okuryazarlığı düzeyleri ile diyet kalitesi ve antropometrik değerler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between nutrition literacy levels, diet quality, and anthropometric measurements in adolescents
SÜMEYYA BAĞCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikSelçuk ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLPERİ DEMİR
- Adolesanlarda sağlık okuryazarlığı ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determination of the relationship between health literacy and healthy lifestyle behaviors in adolescents
MERVE KARAGÖZOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HemşirelikBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NESRİN İLHAN
- Besin ve beslenme okuryazarlığını saptama ölçeğinin türkiye'deki geç adolesanlarda geçerliliği ve güvenilirliğini değerlendirmeye yönelik çalışma
The validity and reliability study of the food andnutrition literacy assessment tool in late adolescentsin Turkey
ATEŞ ATEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikAnkara Medipol ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİNE YILMAZ
- Adölesanlarda beslenme okuryazarlık düzeyi ile beden kitle indeksi arasındaki ilişki
The relationship between nutrition literacy level and body mass index in adolescents
BÜŞRA NUR KARACAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HemşirelikKaramanoğlu Mehmetbey ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE SONAY TÜRKMEN
- Genç tüketicilerin beslenme okuryazarlığı, sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışları ile beslenme durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional literacy, sustainable and healthy eating behaviors, and nutritional status of young consumers
KÜBRA ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PERİM FATMA TÜRKER