Besin ve beslenme okuryazarlığını saptama ölçeğinin türkiye'deki geç adolesanlarda geçerliliği ve güvenilirliğini değerlendirmeye yönelik çalışma
The validity and reliability study of the food andnutrition literacy assessment tool in late adolescentsin Turkey
- Tez No: 924357
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SİNE YILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Besin okuryazarlığı, beslenme okuryazarlığı, FNLAT, geç adolesan, Uyarlama çalışması, Geçerlik ve güvenirlik, Food literacy, nutrition literacy, FNLAT, late adolescents, adaptation study, validity, reliability
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Medipol Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye'deki geç adolesanlarda Besin ve Beslenme Okuryazarlığı Saptama Ölçeği'nin (FNLAT) Türkçe'ye uyarlanmasını, FNLAT ölçeğinin geçerliliğinin-güvenirliğinin incelenmesi ve diğer bir beslenme okuryazarlığı ölçeği ile karşılaştırılmasını amaçlamaktadır. Araştırmada, İran'da geliştirilen ve geçerliliği kanıtlanmış Food and Nutritional Assessment Tool isimli ölçek Türkiye'ye uyarlanmış ve Demografik bilgiler, sağlık ve beslenme bilgileri, antropometrik ölçümler, Besin ve Beslenme Okuryazarlığı Ölçeği ve Besin ve Beslenme Okuryazarlığı ölçekleri 18-23 yaş arasındaki dahil olma kriterini sağlayan ve onamı alınan 880 kişiye uygulanmıştır. İlk uygulamadan 3 hafta sonra, katılımcıların arasından rastgele seçilen 80 katılımcıya FNLAT ve GBOY ölçekleri uygulanmıştır. Yapılan bu çalışmada, Türkçe uyarlaması yapılan FNLAT ölçeğinin geçerlilik incelemelerinde madde analizleri, alt ve üst %27'lik grupların karşılaştırılması, DFA ve yakınsak geçerlik yöntemleri kullanılmış; güvenilirlik incelemelerinde ise iç tutarlılık katsayısı, ICC, Spearman-Brown katsayısı ve Bland Altman grafiğiyle değerlendirilmiştir. Uyarlanan ölçek verileri, orjinal ölçeğin faktör yapısı DFA ile doğrulanmıştır. Ölçeğin Cronbach alfa katsayısı 0.812, test-tekrar test güvenilirliği için ICC 0.835 (%95 GA 0.742-0.894; p<0.001) olarak bulunmuş ve bu bulgular, orijinal ölçeğin Cronbach alfa katsayısı (0.841) ve ICC değeri (0.928) ile büyük ölçüde uyumluluk göstermiştir. Ayrıca FNLAT1 ile GBOY1 alt boyutları (bilgi, tutum ve davranış) arasında anlamlı ve pozitif ilişkiler bulunmuş, özellikle davranış alt boyutuyla FNLAT1 toplam skoru arasında güçlü bir ilişki (r=0.433, p=0.000) tespit edilmiştir. FNLAT1 puanları ile BKİ ile anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (r = 0.21, p = 0.539). Elde edilen bu sonuçlar, Türkçe uyarlamanın geçerliliği ve güvenilirliği açısından orijinal ölçekle tutarlılığını kanıtlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aimed to adapt the Food and Nutrition Literacy Assessment Tool (FNLAT) to Turkish, examine the validity and reliability of the Turkish version, and compare it with another nutrition literacy scale in late adolescents in Turkey. The FNLAT, originally developed and validated in Iran, was adapted to Turkish. The study included demographic data, health and nutrition information, anthropometric measurements, the Food and Nutrition Literacy Assessment Tool, and another nutrition literacy scale, applied to 880 participants aged 18–23 years who met the inclusion criteria and provided informed consent. Three weeks after the initial application, the FNLAT and GBOY scales were re-administered to 80 randomly selected participants for test-retest analysis. In this study, validity analyses of the Turkish-adapted FNLAT included item analyses, comparison of the top and bottom 27% groups, confirmatory factor analysis (CFA), and convergent validity methods. Reliability was evaluated using internal consistency coefficients, intraclass correlation coefficients (ICC), Spearman-Brown coefficients, and Bland-Altman plots. The factor structure of the adapted scale was confirmed by CFA using the original scale as a reference. Significant and positive relationships were found between FNLAT1 and GBOY1 sub-dimensions (knowledge, attitude, and behavior), with a particularly strong relationship observed with the behavior dimension (r = 0.433, p = 0.000). No significant relationship was detected between FNLAT1 scores and BMI (r = 0.21, p = 0.539). The Cronbach's alpha coefficient for the Turkish version was 0.812, and the test-retest reliability ICC was 0.835 (95% CI 0.742–0.894; p<0.001). These findings were highly consistent with the Cronbach's alpha (0.841) and ICC (0.928) values of the original scale, demonstrating the validity and reliability of the Turkish adaptation.
Benzer Tezler
- Süt formüllerinin tüketim uygulamaları ve süt formüllerinin C vitamini içeriği ile pH değerleri
Başlık çevirisi yok
GÖNÜL VAROL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Besin Hijyeni ve Teknolojisiİstanbul ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TÜRKAN KUTLUAY
- Makro besin elementlerinin (NPK) İzmir'de Mayıs ayında açığa dikilen 4-6 cm çevre büyüklüğündeki Gladiolus cinsine ait“hunting song”ve“Novalüx”kültür çeşitlerinin yumrularının gelişmeleri üzerine etkileri
Başlık çevirisi yok
TAHA ALİ AMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
ZiraatEge ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADNAN HATİPOĞLU
- Türkiye'de serebral hareket bozukluklarının etiyolojisi epidemiyolojisi ve bazı klinik özellikleri
Başlık çevirisi yok
AŞER BENSUSAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1986
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Samsun ve çevresinde tarla sarmaşığı (conuolvulus arvensis L.)'na karşı biyolojik savaşa esas olacak fauna tespiti
Investigations on the insect fauna of the field binweed (Conuolvulus arvensis L.) related to its biological control in Samsun Province
YASEMİN UFUK GERMAN