İlaç tedavisine uyum öz yeterlilik ölçeğinin“Self-efficacy for appropriate medication use scale (SEAMS)”Türkçe geçerlik-güvenirlik çalışması
Validity and reliability of the Turkish version ‟Self-efficacy for appropriate medication use scale" (SEAMS)
- Tez No: 734035
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇE İŞCAN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: İlaç uyumu, uyumsuzluk, kronik hastalık, geçerlik, güvenirlik, Güvenilirlik ve geçerlilik, Tedaviye bağlılık ve uyum, Türkçe uyarlama, Ölçekler, Öz yeterlilik, İlaç kullanımı, Drug compliance, non-compliance, chronic disease, validity, reliability, Reproducibility of results, Treatment adherence and compliance, Turkish adaptation, Scales, Self-efficacy, Drug utilization
- Yıl: 2022
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İlaç tedavisine uyum; hastanın ilaç alma, diyete uyum sağlama, yaşam tarzı değişikliklerini devam ettirme gibi davranışlarının kendisine sağlık hizmeti sunan kişinin tıbbı tavsiyeleri ile ne ölçüde örtüştüğüdür ve hastalıkların başarılı yönetiminde kritik bir öneme sahiptir. Tedaviye uyum azaldıkça sağlık harcamaları, mortalite ve morbidite oranları artmaktadır. Bu çalışma ile“Self-Efficacy for Appropriate Medication Use Scale (SEAMS)”“İlaç Tedavisine Uyum Öz Yeterlilik Ölçeğinin”Türkçe çevirisinin geçerlik ve güvenirliğinin değerlendirilmesi ve kronik hastalığı olan kişilerde öz yeterliliğin belirlenmesi ile ilaç uyumunun artırılması planlandı. Metodolojik olarak yapılan bu çalışmaya 414 kişi dahil edildi. Araştırma Temmuz 2021- Aralık 2021 tarihleri arasında Isparta İl Sağlık Müdürlüğüne bağlı Aile Sağlığı Merkezlerinde yüz yüze görüşme yöntemiyle anket uygulanarak yapıldı. Veriler SPSS 26 (Statistical Program for Social Sciences) paket programı kullanılarak değerlendirildi. Tanımlayıcı istatistikler sayı, yüzde, normal dağılan veriler ortalama, standart sapma, normal dağılmayan veriler ise median (minimum-maksimum) şeklinde verildi. Verilerimizin normallik varsayımları Shapiro-wilk testi ile araştırıldı. Verilerin geneli itibariyle normallik varsayımı karşılanmadı. Dağılım normal olmadığından kategorik verilerde Chi-Square analizi, ölçek skorları kategorik verilere göre incelendiğinde iki gruplu verilerde Mann-Whitney-U, ikiden fazla grubun olduğu verilerde Kruskal Wallis analizleri ile gerekli karşılaştırmalar yapıldı. Ölçek skorları arasındaki ilişkileri incelemek adına dağılımları normal olmadığından Spearman Korelasyon analizi kullanıldı. İstatistiksel önemlilik açısından p<0,05 kabul edildi. Ölçeğin geçerlik analizi sonucunda; yapı geçerliğini değerlendirmek için açıklayıcı faktör analizi yapıldı. KMO değeri 0,887, Barlett Testi sonuçları ise x2=3316,15, p<0,001 olarak tespit edildi. Ölçekte açıklanan varyans değeri %51,48 (>%40) olduğundan tek faktör için yeterli olduğuna karar verildi. Ölçüt bağımlı geçerlik yöntemi olarak eş zamanlı benzer ölçekler ile yapılan geçerlik analizi yöntemi, bu yöntem için de Morisky-8 İlaç Uyum Ölçeği kullanıldı. MMAS-8 ile SEAMS arasında yapılan pearson momentler çarpımı korelasyon analizinde yüksek düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon bulundu (r= 0,607; p<0,001). Güvenirlik analizi sonucunda; cronbach alfa 0,916 olarak bulundu ve ölçek çok güvenilir olarak değerlendirildi. Düzeltilmiş madde toplam korelasyonunun ise 0,446 ile 0,747 arasında değiştiği tespit edildi. 2 ölçüm arasında anlamlı bir fark olup olmadığı iki eş arasındaki farkın önemlilik testi aracılığıyla değerlendirildi. İki ölçüm arasında anlamlı bir fark bulunmadı (p=0.235). Farklı zamanlarda iki defa uygulanan SEAMS arasında istatistiksel olarak anlamlı yüksek derecede pozitif korelasyon bulundu (p<0,001). Self-Efficacy for Appropriate Medication Use Scale (SEAMS)'ın İlaç Tedavisine Uyum Öz Yeterlilik Ölçeği olarak Türkçe uyarlaması yapıldı ve uyarlanan ölçek geçerli ve güvenilir olarak saptandı. İlaç Tedavisine Uyum Öz Yeterlilik Ölçeğinin Türkçe formunun geçerli ve güvenilir olduğu ülkemizde kullanılabileceği görüldü.
Özet (Çeviri)
Compliance with drug therapy; it is the extent to which the patient's behaviors such as taking medication, adapting to diet, and maintaining lifestyle changes match the medical recommendations of the health care provider and have critical importance in successful disease management. Health expenses, mortality, and morbidity rates all rise as treatment adherence falls. This study was planned to evaluate the validity and reliability of the Turkish translation of the“Self-Efficacy for Appropriate Medication Use Scale (SEAMS)”used to increase drug compliance by determining self-efficacy in people with chronic diseases. 414 people were included in this methodological study. The research was conducted between July 2021 and December 2021 in Isparta Family Health Centers by applying a face-to-face interview method. The data were evaluated using the SPSS 26 (Statistical Program for Social Sciences) package program. Descriptive statistics were given numbers, percentages, normally distributed data as mean, standard deviation, and non-normally distributed data as median (minimum-maximum). Normality assumptions of our data were investigated with the Shapiro Wilk Normality assumption was not met in the data in general. Since the distribution was not normal, Chi-Square analyses were used in categorical data. If the distribution was not normal, Mann-Whitney-U analysis in two-group data and Kruskal Wallis analysis in data with more than two groups were used when scale scores were examined according to categorical data. Spearman Correlation analysis was used to examine the relationships between the scale scores, since their distribution was not normal. P<0.05 was accepted for statistical significance. As a result of the validity analysis of the Scale, an explanatory factor analysis was performed to evaluate the construct validity. KMO value was 0.887, and Barlett Test results were determined as x2=3316.15, p<0.001. Since the variance explained in the scale was 51,48% (>40%), it was decided to be sufficient for a single factor. A validity analysis method with similar simultaneous scales was used as a criterion-dependent validity method, and the Morisky-8 Drug Adherence Scale was used. Pearson product-moment correlation analysis performed between MMAS-8 and SEAMS revealed a high level and statistically significant correlation (r= 0.607; p<0.001). As a result of the reliability analysis, Cronbach's alpha was 0.916, and the scale was evaluated as reliable. The corrected item-total correlation was found to vary between 0.446 and 0.747. Whether there was a significant difference between the two measurements was evaluated fusing of the test of significance of the difference between the two spouses. There was no significant difference between the two measurements (p=0.235). A statistically significant high positive correlation was found between SEAMS applied twice at different times (p<0.001). The Self-Efficacy for Appropriate Medication Use Scale (SEAMS) was adapted into Turkish as the Self-Efficacy Scale for Adherence to Medication. It was seen that the Turkish version of the Adherence to Medication Self-Efficacy Scale was valid and reliable and could be used in our country.
Benzer Tezler
- Tip 2 diyabet hastalarında ilaç kullanım öz yeterliliğinin kan şekeri regülasyonu üzerine etkisinin incelenmesi
Evaluation of the effect of medication use self-efficacy on glycemic control in patients with Type 2 Diabetes mellitus
BÜŞRA KESİCİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. REMZİYE NUR EKE
- Oral kemoterapi ilaç kullanan kanser hastalarında motivasyonel görüşme temelli danışmanlığın ilaç uyumu ve öz-etkililiğe etkisi
The effect of motivational interview based consultancy on self-efficacy and drug adherence in cancer patients using oral chemotherapy treatment
HURİ SEVAL ÇAKMAK
Doktora
Türkçe
2018
HemşirelikHacettepe Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVGİSUN KAPUCU
- Tip 2 diyabetes mellitus hastalarında diyabetik ayak bilgisinin ve özetkililiğinin araştırılması
Research of diabetic foot knowledge and self-effi̇cacy of TYPE 2 diabetes mellitus patients
ASLI KIR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERKAN ŞENGÜL
- Esansiyel hipertansiyonlu hastaların ilaç tedavisine uyum öz-etkililik düzeylerinin ve bakım gereksinimlerinin belirlenmesi
Determination of medical treatment adherence, self-efficacy levels and care requirements of patient with essential hypertension
ÖZGE VATANSEVER
- Motivasyonel görüşmenin hipertansif bireylerin özyeterlilik algısına ve ilaç tedavisi uyumuna etkisi
Effect of motivational conversation on self sufficiency and drug treatment compliance of hypertensive individuals
FUNDA ÖZPULAT
Doktora
Türkçe
2015
Halk SağlığıHacettepe ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OYA NURAN EMİROĞLU