Geri Dön

Türkçe eylemlerde olumsuz semantik prozodi (Derlem temelli bir inceleme)

Negative semantic prosody in Turkish verbs (A corpus-based study)

  1. Tez No: 793025
  2. Yazar: NURBANU ŞAHİN HATİPOĞLU
  3. Danışmanlar: PROF. DR. NİHAL ÇALIŞKAN
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Dilbilim, Türk Dili ve Edebiyatı, Linguistics, Turkish Language and Literature
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2023
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: 486

Özet

Bu çalışmada Türkçe Ulusal Derlemi temelinde oluşturulan Türkçenin Sıklık Sözlüğü'ndeki 732 eylem arasında ilk sırada yer alan ol- eylemi olumsuz semantik prozodi açısından incelenmiştir. Çalışma, yüksek sıklık ve anlamlı eşdizimlilik ilişkisi temelinde belirlenen 30 birim üzerinde gerçekleştirilmiştir. Derlem verisine dayalı olarak yapılan çalışmada Türkçe Ulusal Derlemi'nin 0.3 sürümünden yararlanılmıştır. Belirlenen 30 birim derlem sorgusundan elde edilen tümce düzeyindeki bağlam temelinde, gerekli olduğunda ise daha geniş bağlam temelinde çözümlenmiştir. Bu doğrultuda ilk olarak her birim için OSP taşıyan, OSP taşımayan ve bağlamın tespit için yetersiz kaldığı tanıkların sınıflandırıldığı OSP tabloları hazırlanmıştır. Bu tablolardan hareketle yapılan değerlendirmeler bulgular ve inceleme kısmında sunulmuştur. Çalışmanın bulgularından hareketle tartışma kısmında; gizlilik, çokluk, belirsizlik gibi kavramsal alanların OSP'lere kaynaklık ettiği ortaya konmuştur. Bir kısım OSP'lerin ise dünya bilgisi gerektiren toplumsal, kültürel, politik, geleneksel, dinî kabuller ve dünya görüşü ile ilişkili olduğu görülmüştür. OSP kaynakları yanında OSP'yi işaretleyen dilbilimsel koşullar betimlenmeye çalışılmıştır. OSP'leri morfolojik, sözcüksel, sözdizimsel düzlemde işaretleyen veya destekleyen dilsel ifadeler ile noktalama işaretleri, yazımsal sapma, ironi gibi bağlam temelinde OSP'yi kuvvetlendiren unsurlara dikkat çekilmiştir.

Özet (Çeviri)

This study examines the verb to be /to become, which ranks first among the 732 verbs in the Turkish Frequency Dictionary based on the Turkish National Corpus, in terms of negative semantic prosody. We study 30 linguistic units determined by the high-frequency criteria and the collocational profiles of the verb in question. We use 0.3 release of the Turkish National Corpus to analyze the linguistic units in a sentential context where sufficient, and in a wider context where required. In this vein, we classify the data into three categories: NSP positive, NSP negative, and NSP neutral. This study shows that some conceptual areas such as secrecy, muchness/fewness, uncertainty/ambiguity, suddenness, and continuity may generate NSP's. These NPS's tend to be universal. On the other hand, some NSP's are generated by social, cultural, political, traditional, and religious incentives and world views. These NSP's are more local in nature. The NSP's of the linguistic units in this study are generally supported by morphological, lexical, syntactic elements, and punctuation markers. Besides, spelling deviations and irony may lead to NSP's.

Benzer Tezler

  1. Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi

    Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque

    EVREN YILDIRIM

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2003

    Mimarlıkİstanbul Teknik Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE

  2. Japonca'daki '–teiru' biçimbirimi kullanımına ilişkin yanlış çözümlemesi

    Error analysis of japanese -teiru morpheme usage

    AYTEMİS DEPCİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2005

    Doğu Dilleri ve EdebiyatıAnkara Üniversitesi

    Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. PULAT OKTAN

  3. Japonca'daki '-teiru´ biçimbirimi kullanımına ilişkin yanlış çözümlemesi

    Mistake analysis concerning '-teiru´ morpheme in Japanese language

    AYTEMİS GÜRKAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2005

    Doğu Dilleri ve EdebiyatıAnkara Üniversitesi

    Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. PULAT OTKAN

  4. İstanbul'da yaşayan azınlık gruplarının İstanbul algıları ve kentsel bellekleri

    The minority groups in İstanbul, their perception of İstanbul and their urban memory

    ELİF ATALAY

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Kamu YönetimiMarmara Üniversitesi

    Yerel Yönetimler Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NAİL YILMAZ

  5. Kur'an'ın fırkacılık olgusuna yaklaşımı

    The Qurani̇c approach towards the concepti̇on of schi̇sm

    ŞÜKRÜ AYDIN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    DinYüzüncü Yıl Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HAYATİ AYDIN