Irk Bitig ve Körüm Bitig fal kitaplarının metindilbilimsel yapısı
Textlinguistics structure of fortune books Irk Bitig and Korum Bitig
- Tez No: 821238
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET VEFA NALBANT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Dilbilim, Turkish Language and Literature, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Bağdaşıklık, Eski Uygur Türkçesi, Falcılık, Irk Bitig, Körüm Bitig, Metin dil bilim, Tutarlılık, Cohesion, Old Uighur Turkish, Fortune telling, Irk Bitig, Korum Bitig, Text linguistics, Consistency
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çağdaş Türk Lehçeleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çağdaş Türk Dilleri ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada Eski Uygur Türkçesi dönemindeki“Irk Bitig ve Körüm Bitig Fal Kitaplarının Metindilbilimsel Yapısı”ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu metindilbilimsel yapı ortaya koyulurken bu eserlerin içindeki fallar, kendi içinde ayrı ayrı ve bağımsız olarak değerlendirilmiştir. Irk Bitig ve Körüm Bitig fal kitaplarının metindilbilimsel yapısı da ayrı ayrı bölümlerde incelenerek değerlendirilmiştir. Bu iki eser metinsellik ölçütlerinden bağdaşıklık ve tutarlılık ölçütlerine göre incelenmiştir. Bağdaşıklık ölçütü; gönderim, bağlama unsurları, değiştirim, eksilti, sözlüksel bağdaşıklık ve zaman, görünüş, kip şeklinde alt başlıklara ayrılarak incelenirken; tutarlılık ölçütü ise, özelleştirme, neden-sonuç, karşılaştırma, zaman ve karşıtlık bağlantısı şeklinde alt başlıklara ayrılarak incelenmiştir. Metinlerin inceleneceği ölçütler tekrar sınıflandırılarak belirtilmiştir ve bu ölçütlerin kullanılması ile metinlerin incelemesi gerçekleştirilmiştir. Bu incelemenin sonucunda, metinlerdeki yüzey ve derin yapıdaki anlamın etkililiği daha belirgin olarak ortaya çıkmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise, Irk Bitig ve Körüm Bitig fal kitapları önce genel olarak karşılaştırılmıştır. Daha sonra bu iki eser metindilbilimsel yapıları bakımından benzerlik ve farklılık gösteren özellikleri açısından değerlendirilerek karşılaştırılmıştır. Bu benzerlik ve farklılıkların hangi başlıklar olduğu ve metinlere hangi anlam özelliği kazandırdığı da ayrıntılı olarak ele alınmış ve belirtilmiştir. Irk Bitig ve Körüm Bitig fal kitaplarının metindilbilim açısından incelenmesinin, bu iki eserdeki önemli dil ve anlatım özelliklerinin ortaya koyulmasını sağladığı da görülerek çalışma sonlandırılmıştır.
Özet (Çeviri)
In this study,“Textlinguistics Structure of Fortune Books Irk Bitig and Korum Bitig”in the Old Uighur Turkic period has been tried to be revealed. While this textlinguistics structure was being revealed, the fortunes in these works were evaluated separately and independently. The textlinguistics structure of the Irk Bitig and Korum Bitig of fortune books was also examined and evaluated in separate chapters. These two works were examined according to the criteria of cohesion and coherence, which are among the criteria of textuality. Cohesion criterion; while it is analyzed by subheadings such as reference, conjunction, substitution, ellipsis, lexical cohesion and tense, aspect, and modality; The cohesion criterion was analyzed by dividing it into subheadings as privatization, cause and effect relationship, comparison, time and contrast connection. The criteria that the texts will be examined were specified by reclassifying them and the texts were analyzed by using these criteria. As a result of this examination, the effectiveness of the meaning in the surface and deep structure of the texts has emerged more clearly. In the last part of the study, fortune books Irk Bitig and Korum Bitig were first compared in general. Then, these two works were evaluated and compared in terms of their similarities and differences in terms of their textlinguistics structures. The titles of these similarities and differences and what semantic features they give to the texts are also discussed and stated in detail. The study was concluded by seeing that the analysis of the Irk Bitig and Körüm Bitig fortune books in terms of textlinguistics helped to reveal the important language and expression features in these two works.
Benzer Tezler
- Irk Bitig ve runik harfli metinlerin dili
Irk Bitig and the language of runic manuscripts
FİKRET YILDIRIM
Doktora
Türkçe
2013
Türk Dili ve EdebiyatıYıldız Teknik ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÖLMEZ
- Irk Bitig ve kâğıda yazılı Türk runik harfli metinler üzerine açıklamalı bibliyografya
An annotated bibliography on Irk Bitig and Turkis runic letters written on paper
CEYLAN KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve Edebiyatıİnönü ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZLEM DEMİREL DÖNMEZ
- Eski Türkçe dönemi eserlerinden Tonyukuk yazıtları, Irk Bitig ve Aç Bars hikâyesi'nin morfolojik ve sentaktik özellikleri
Morphological and syntactic features of Tonyukuk inscriptions, Irk Bitig and the story of aç Bars from old Turkic works
MAHSUN ATSIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİKRET TURAN
- Eski uygur türkçesinde eşdizim (Prens Kalyanamkara ve Papamkara hikayesi, Irk Bitig Eski Yygurca fal kitabı, Türkische turfan texte, eski uygurca hsüan tsang biyogrofisi metinleri örneğinde)
Colossim in old uygur turkish (the story of Prince Kalyanamkara and Papamkara, Irk bi̇ti̇g old Uygur Foreign book, Turkishe Turfan texte, old uygur Hsüan Tsang biography text)
ÇAĞLA CANİKLİ AŞCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıSinop ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERTAN BESLİ
- Irk Bitig gramer incelemesi
Irk Bitig grammar examination
GAMZE ÇELİKELOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERRUH AĞCA