Ergenlerde sınır kişilik özellikleri ile psikoz benzeri yaşantılar: Nörobiliş, sosyal biliş ve duygu düzenlemenin mediyatör etkisi
Borderline personality traits and psychotic-like experiences in adolescents: The mediating role of neurocognition, social cognition and emotion regulation
- Tez No: 867626
- Danışmanlar: PROF. DR. ESRA ÇÖP
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Borderline Kişilik Bozukluğu, Psikoz Benzeri Yaşantılar, Sosyal Biliş, Nörobiliş, Duygu Düzenleme Güçlükleri, Borderline Personality Disorder, Adolescence, Psychotic-like Experiences, Social Cognition, Neurocognition, Emotion Regulation Difficulties
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Bilkent Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Çalışmamız kız ergenlerde Borderline Kişilik Bozukluğu'nun (BKB) nörobilişsel ve sosyal bilişsel yönüne ve eşlik eden duygu düzenleme güçlükleri ve bunların psikoz benzeri yaşantılar ile ilişkisine ışık tutmayı amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem: Bu araştırmaya 12-18 yaş arası, araştırmacı tarafından DSM 5'e dayalı klinik görüşme sonrası BKB açısından riskli görülen, çalışmaya katılma kriterlerini karşılayan ve BKÖÖ-ÇEF ölçeğinden 69 puan ve üzeri alan 50 kız ergen ile yaş olarak eşleştirilmiş, klinik görüşme sonrası BKB açısından riskli görülmeyen, çalışmaya katılma kriterlerini karşılayan ve BKÖÖ-ÇEF ölçeğinden 69 puan altı alan 50 kız ergen dahil edildi. Araştırmacı tarafından tüm katılımcılara ve ebeveynlerine Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli (K-SADS) uygulandı. Sosyodemografik veri formu, Toplumda Psişik Yaşantıları Değerlendirme Ölçeği Çocuk Formu (CAPE), Çocuk ve Ergenler için Depresyon Ölçeği (CDI), Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği (DERS), Yansıtıcı İşleyiş Ölçeği-Ergen Formu (YİÖ) doldurmaları istendi. Araştırmacı tara-fından tüm katılımcılara Gözler Testi Çocuk Formu, Gaf Testi, Wisconsin Kart eşle-me Testi (WKET) ve Stroop Testi TBAG formu uygulandı. Ölçek ve test sonuçları gruplar arasında karşılaştırıldı. Ek olarak Borderline Kişilik Özellikleri yüksek gruba mediyatör analizi uygulanarak Borderline Kişilik özellikleri ile psikoz benzeri yaşantılar arasındaki ilişkide test ve ölçek sonuçlarının aracı etkisi araştırıldı. Verilerin analizi sonucunda p<0,05 için sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Bu araştırmada Borderline Kişilik Özellikleri yüksek grubun nörobilişsel performanslarını değerlendiren WKET ve Stroop Testi; sosyal bilişsel performanslarını değerlendiren; Gözler testi ve Gaf testinde borderline kişilik özellikleri düşük gruba göre istatistiksel olarak anlamlı derece daha düşük performans sergilediği, CAPE, DERS ve CDI puanlarının daha yüksek olduğu, YİÖ puanlarının ise daha düşük olduğu saptanmıştır. Ek olarak Borderline Kişilik Özellikleri yüksek olan ergenlerin deneyimlediği pozitif psikoz benzeri yaşantılara duygu düzenleme güçlüklerinin ve depresif belirtilerin kısmi aracı değişken olarak orta düzeyde aracılık etkisi olduğu bulunmuştur. Sonuçlar: Bulgularımız Borderline Kişilik Özellikleri yüksek kız ergenlerin, dikkat, yürütücü işlevler gibi nörobilişsel alanlarda ve zihin kuramı becerilerinde Borderline kişilik özellikleri düşük ergenlere kıyasla bozulmalar gösterdiğini ortaya koymaktadır. Borderline Kişilik Özellikleri yüksek kız ergenlerin deneyimledikleri pozitif psikoz benzeri yaşantılar major depresyonun şiddeti ve duygu düzenleme güçlükleri ile ilişkili bulunmuştur. BKB'deki nörobilişsel ve sosyal bilişsel kusurların tedavisi hastaların kişiler arası ilişkilerde yaşadığı güçlükleri azaltabilir. Duygu düzenleme güçlüklerinin tedavisi BKB'deki kötü prognoz ile ilişkili olan psikoz benzeri yaşantıları önleyebilir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aims to shed light on the neurocognitive and social cognitive aspects of Borderline Personality Disorder (BPD) in female adolescents, as well as the accompanying emotion regulation difficulties and their relationship with psychotic-like experiences. Materials and Methods: This study included 50 female adolescents aged 12-18 who were deemed at risk of Borderline Personality Disorder (BPD) based on a DSM-5-based clinical interview conducted by the researcher. These adolescents met the criteria for participation in the study and scored 69 or higher on the Borderline Personality Features Scale for Children (BPFSC). Additionally, the study included 50 age-matched female adolescents who were not deemed at risk of BPD based on the clinical interview, met the criteria for participation in the study, and scored below 69 on the BPFSC. The Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School-Age Children-Present and Lifetime Version (K-SADS) was administered to all participants and their parents by the researcher. Participants were asked to complete the sociodemographic data form, The Community Assessment of Psychic Experiences (CAPE) Child Form, the Child Depression Inventory (CDI), the Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS), and the Reflective Functioning Scale-Adolescent Form (RFS). The researcher administered the Child Form of the Reading the Mind in the Eyes Test, the Faux Pas Test, the Wisconsin Card Sorting Test (WCST) and the Stroop Test TBAG form to all participants. The results of the scales and tests were compared between the groups. Additionally, a mediator analysis was conducted on the high Borderline Personality Features group to investigate the mediating effects of test and scale results on the relationship between Borderline Personality Features and psychotic-like experiences. Results with p<0.05 were considered statistically significant.Findings: In this study, it was found that the group with high Borderline Personality Features exhibited statistically significantly lower performance compared the group with low Borderline Personality Features on the Wisconsin Card Sorting Test (WCST) and the Stroop Test, which assess neurocognitive performance, and on the Reading the Mind in the Eyes Test and the Faux Pas Test, which assess social cognitive performance. Additionally, the high Borderline Personality Features group had higher scores on the Community Assessment of Psychic Experiences (CAPE), Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS) and Children's Depression Inventory (CDI), and lower scores on the Reflective Functioning Scale (RFS). Furthermore, it was found that difficulties in emotion regulation and depressive symptoms had a moderate mediating effect as partial mediating variables on the positive psychotic-like experiences of adolescents with high Borderline Personality Features. Conclusions: Our findings indicate that female adolescents with high Borderline Personality Features exhibit more impairments in neurocognitive domains such as attention and executive functions, as well as in theory of mind skills, compared to adolescents with low Borderline Personality Features. The positive psychotic-like experiences reported by female adolescents with high Borderline Personality Features were found to be associated with the severity of major depression and difficulties in emotion regulation. Treating the neurocognitive and social cognitive deficits in Borderline Personality Disorder (BPD) could reduce the interpersonal difficulties experienced by patients. Addressing emotion regulation difficulties might prevent psychosis-like experiences associated with poor prognosis in BPD.
Benzer Tezler
- Obsesif kompulsif bozukluk tanılı hastaların ve etkilenmemiş kardeşlerinin semptom kümeleri ile nörobilişsel bozukluklar arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between symptom clusters and neurocognitive impairments in patients with obsessive-compulsive disorder and their unaffected siblings
OMCA GÜNEY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜL KARAÇETİN
- Diyalektik davranış terapisi yönelimli psikoeğitim programının ergenlerde sınır kişilik özelliklere etkisi
The effect of dialectical behavior therapy oriented psychoeducation program on borderline personality traits in adolescents
ONUR EMRE KAYABAŞI
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimDüzce ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TUĞBA SEDA ÇOLAK TURAN
- Patolojik internet kullanımı olan ve olmayan dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı ergenlerde mizaç özellikleri, proaktif-reaktif saldırganlık ve prososyal davranışların incelenmesi
An examination of temperament traits, proactive–reactive aggression, and prosocial behaviors in adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder with and without pathological internet use
FATMA BİLGE KILIÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. İPEK SÜZER GAMLI
- Kendine zarar verme davranışı olan genç erişkin hastalarda intihar girişimi olan ve intihar girişimi olmayanların klinik tanıları, borderline kişilik özellikleri, mizaç ve karakter özellikleri açısından karşılaştırılması
Clinic diagnosis of young adult patients with self injury behaviour with and without suicide attempt, with respect to borderline personality characteristics, temperament and character features
SEÇİL UYSAL
- 6-12 yaş arası dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocukların annelerinin baş etme tutumları, depresyon, anksiyete düzeyleri ve erişkin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu açısından incelenmesi
Evoluation of coping strategies, depression, anxiety levels and adult attetion deficit hyperactivity disorder in the mothers of 6-12 years old children with diagnosis of attetion deficit hyperactivity disorder
SIDIKA BATAŞ BİLGEÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2012
PsikiyatriSağlık BakanlığıPsikiyatri Ana Bilim Dalı
DR. ÖZDEN ÜNERİ
DR. ÖZLEM ÇETİNKAYA