Sağlık okuryazarlığının aşı karşıtlığına etkisi: Sağlık sistemine güvensizliğin aracı etkisi
The impact of health literacy on vaccine opposition: The Mediational effect of distrust in the healthcare system
- Tez No: 900496
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FATİH ŞANTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Yönetimi, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yozgat Bozok Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, sağlık okuryazarlığının aşı karşıtlığına etkisinde sağlık sistemine güvensizliğin aracılık rolünün olup olmadığının belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmektedir. Araştırmanın evrenini, Yozgat Akdağmadeni Şehit Sinan Babacan Devlet Hastanesi polikliniklerine başvuran 18 yaşını doldurmuş kişiler oluşturmaktadır. Bu hastaneden araştırmanın yapıldığı tarihte günlük ortalama 400, aylık 9000 hasta poliklinik hizmeti almaktadır. Bu durumda araştırmanın örneklem büyüklüğü %95 güven düzeyi ve %5 hata ile 369 olarak hesaplanmıştır. Bu araştırmada ulaşılan kişi sayısı 450 olup, belirlenen örneklem sayısına ulaşıldığı söylenebilir. Çalışmada veri toplama aracı olarak dört bölümden oluşan anket formu kullanılmıştır. Anket formunun birinci bölümü kişisel ve demografik bilgilerden oluşmaktadır ve diğer bölümlerde Likert tipi üç ölçek kullanılmıştır. Bu ölçekler sırasıyla sağlık okuryazarlığı ölçeği, aşı karşıtlığı ölçeği ve sağlık sistemine güvensizlik ölçeğidir. Veri toplama aracı, 01 Haziran – 01 Ağustos 2023 tarihleri arasında uygulanmıştır. Verilerin analizinde Pearson korelasyon analizi, bootsrapt güven aralığının esas alındığı Process Macro ile aracılık analizi (Model 4) ve SPSS AMOS ile bootsrapt güven aralığının esas alındığı yapısal eşitlik modellemesinden yararlanılmıştır. Bootsrapt tekniğinde 5000 yeniden örnekleme ve %95 güven aralığı esas alınmıştır. Process Macro analiz sonucuna göre sağlık okuryazarlığının aşı karşıtlığına toplam etkisi (c= -.115, p<.01) ve doğrudan etkisi (c'= -.073, p<.01) negatif ve istatistiksel olarak anlamlıdır. Sağlık okuryazarlığının sağlık sistemine güvensizliği negatif ve anlamlı (a= -.098, p<.01) ve sağlık sistemine güvensizliğin aşı karşıtlığını pozitif ve anlamlı (b= .432, p<.01) şekilde etkilediği belirlenmiştir. Yapılan analiz sonucunda sağlık sistemine güvensizliğin, sağlık okuryazarlığının aşı karşıtlığına etkisine istatistiksel olarak anlamlı şekilde aracılık ettiği belirlenmiştir [= -.042 %95 GA (-.076; -.012)]. Aracılık etkisinin tam standardize etki değeri -.053 [%95 GA (-.093; -.016)] olup, bu değerin orta etki büyüklüğü olduğu söylenebilir. Gerçekleştirilen yapısal eşitlik modellemesinde de benzer sonuçlar bulunmakla birlikte Process Macro analiz sonucuna göre daha yüksek standardize ve standardize olmayan yükler ve açıklanan varyans elde edilmiştir. Araştırma sonucuna göre bireylerin sağlık okuryazarlıkları artırılarak sağlık sistemine güvensizlikleri ve aşı karşıtlıkları azaltılabilir.
Özet (Çeviri)
This study is carried out to determine whether distrust in the health system has a mediating role in the effect of anti-vaccination of health literacy. The population of the research consists of people over the age of 18 who applied to the outpatient clinics of Yozgat Akdağmadeni Şehit Sinan Babacan State Hospital. At the time of the research was conducted, an average of 400 daily and 9000 monthly patients received outpatient clinic services from this hospital. In this case, the sample size of the study was calculated as 369 with a 95% confidence level and 5% error. The number of people in this research reached 450, and it can be said that the determined sample number has been reached. In the study, a questionnaire consisting of four sections was used as the data collection tool. The first section includes personal and demographic information, while the other sections use three Likert-type scales. These scales are the health literacy scale, the vaccine opposition scale, and the healthcare system distrust scale. The data collection tool was applied between June 1st and August 1st 2023. In the analysis of variables, Pearson correlation analysis, mediation analysis with Process Macro (Model 4) based on the bootstrap confidence interval, and structural equation modeling with SPSS AMOS based on the bootstrap confidence interval were used. The bootstrap technique is based on 5000 resamplings and a 95% confidence interval. According to the analysis result of Process Macro, the total effect (c= -.115, p<.01) and direct effect (c'= -.073, p<.01) of health literacy on anti-vaccination are negative and statistically significant. It was determined that health literacy affected distrust in the health system negatively and significantly (a= -.098, p<.01), and distrust in the health system affected anti-vaccination positively and significantly (b= .432, p<.01). As a result of the analysis, it was determined that distrust in the health system statistically and significantly mediated the effect of health literacy on anti-vaccination [= -.042 95% CI (-.076; -.012)]. The full standardized effect value of the mediation effect is -.053 [95% CI (-.093; -.016)], and it is sayable that this value is a medium effect size. Although similar results were found in the structural equation modeling, higher standardized and non-standardized loads and explained variance were obtained according to the Process Macro analysis result. In terms of the results of the research, individuals' distrust of the health system and opposition to vaccination can be reduced by increasing their health literacy.
Benzer Tezler
- Edirne il Merkezi'nde aile sağlığı merkezlerine başvuran 18-65 yaş arası bireylerde sağlık okuryazarlığının aşı karşıtlığına etkisi
The effect of health literacy on anti-vaccination in individuals between 18-65 years applied to family health centers in Edirne city center
GÖZDE BETÜL GÖKÇEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiTrakya ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERDAR ÖZTORA
- Aile Sağlığı Merkezine başvuran gebelerin aşı okuryazarlığının, aşı tereddüdü ve aşı karşıtlığına etkisi
The effect of vaccine literacy on vaccine hesitancy and vaccine opposition among pregnant women attending Family Health Centers
BUKET ÇİFTE
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Halk SağlığıMarmara ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAMER GÜR
- 18-65 yaş arası bireylerde sağlık okuryazarlığının aşı karşıtlığı üzerindeki etkisi
The effect of health literacy on anti-vaccination in individuals between the age of 18-65
MUSTAFA MERCAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM POLAT
- Erişkin bireylerde sağlık okuryazarlığının aşı karşıtlığı üzerindeki etkisi
The effect of health literacy on anti-vaccine in adults
ERHAN RIZAOĞULLARI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT ALTUNTAŞ
- Yetişkin bireylerin aşı okuryazarlık düzeyleri ile aşı karşıtlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between adult individuals' vaccine literacy levels and vaccine opposition
MEHMET FARUK GÜLER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiNecmettin Erbakan ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NUR DEMİRBAŞ
PROF. DR. NAZAN KARAOĞLU