Üniversite öğrencilerinde uyumsuz hayal kurma paternlerinin nörogelişimsel bozukluklar ve davranışsal bağımlılıklarla ilişkisinin incelenmesi
The relationship between maladaptive daydreaming patterns and neurodevelopmental characteristics and behavioral addictions in university students
- Tez No: 907734
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NECATİ SERKUT BULUT
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikoloji, Psikiyatri, Psychology, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: uyumsuz hayal kurma, nörogelişimsel bozukluklar, davranışsal bağımlılıklar, maladaptive daydreaming, neurodevelopmental disorders, behavioral addictions
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş: Son yıllarda psikiyatri araştırmalarında yoğun ilgi gören UHK, insan etkileşimini kısıtlayan ve akademik, kişiler arası ve mesleki işlevselliği olumsuz etkileyen yoğun fantezi faaliyetleri olarak tanımlanmaktadır. UHK'nin çeşitli yönleri ve diğer ruhsal bozukluklarla ilişkisini inceleyen araştırmalar, bu durumun dissosiyasyon, dissosiyatif bozukluklar, OKB, DEHB, OSB ve davranışsal bağımlılıklarla örtüşebileceğini ortaya koymaktadır. Özlem, kinestezi, dissosiyatif emilim ve dikkat eksikliği özellikleri itibariyle UHK'nin davranışsal bağımlılık ve nörogelişimsel bozukluklar spektrumu ile benzerlikler gösterdiği belirtilmesine rağmen, bu konudaki araştırmalar sınırlıdır. UHK'nin küresel tanınırlığı artarken, araştırmaların çoğu sadece birkaç ülkede gerçekleştirilmiş ve farklı kültürler ve popülasyonlardaki yaygınlığına dair çalışmalar oldukça kısıtlı kalmıştır. Bu çalışmada, Türkiye'deki üniversite öğrencileri arasında UHK yaygınlığının, çeşitli demografik ve klinik parametrelerle olan ilişkilerinin belirlenmesi hedeflenmektedir. Ayrıca, UHK'nin etiyopatogenezinde nörogelişimsel özellikler, davranışsal bağımlılıklar ve çeşitli psikolojik faktörlerin potansiyel rollerini bütünleştirici bir teorik çerçevede tartışmak ve UHK ile genel ruhsal esenlik arasındaki çok yönlü ilişkiyi incelemek amaçlanmaktadır. Literatürde, UHK'nin ilgili parametrelerle ilişkisini kapsamlı bir şekilde ele alan herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışma, Türkiye'deki üniversite öğrencileri örnekleminde UHK sıklığı ve çok boyutlu özelliklerinin araştırılmasına yönelik ilk çalışma olma niteliği taşımaktadır. Yöntem: Çalışmaya Kasım 2023 – Mayıs 2024 tarihleri arasında İstanbul'da faaliyet gösteren çeşitli yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören ve çalışmaya katılım için gönüllü olan yaşları 18 – 30 aralığındaki 848 üniversite öğrencisi katılmıştır. Katılımcılara çevrimiçi olarak sosyodemografik veri formu, Uyumsuz Hayal Kurma Ölçeği (UHKÖ-16), Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Ölçeği (ASRS-5), Otizm Spektrum Anketi (OSA), Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği (DOBÖ), Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği (BSMBÖ), Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ), UCLA Yalnızlık Ölçeği Kısa Formu (UYÖ-KF), Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (RBSÖ), Narsistik Hayranlık ve Rekabet Ölçeği Kısa Formu (NHRÖ-KF) uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmada, katılımcıların yaş ortalaması 21.50±2.59 olup, %73,2'si kadındır. Çoğunluğun birden fazla kardeşe sahip olduğu, aileleriyle birlikte yaşadığı, genellikle tıp veya psikoloji bölümlerinde eğitim gördüğü, birinci veya ikinci sınıf düzeyinde olduğu ve orta düzeyde akademik başarıya sahip olduğu saptanmıştır. Türkiye'deki 18 – 30 yaş arasında üniversite öğrencileri arasındaki UHK yaygınlığı %18.1 olarak tespit edilmiş olup, cinsiyetler arası anlamlı farklılık saptanmamıştır. UHK'li bireylerin yaş, eğitim yılı, eğitim düzeyi, üniversitede geçen yıl, ARSR-5, OSA, BSMBÖ, DOBÖ, HADÖ-A, HADÖ-D, UYÖ-KF, RBSÖ ve NHRÖ-KF skorları (p<0.001) ve akademik başarı düzeyi, psikiyatrik hastalık varlığı (p<0.05) açısından anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır. Çoklu kolineerlik analizlerinde sadece eğitim yılı ve üniversitede geçen yıl değişkenleri arasında yüksek bağlantısallık (5<VIF) saptanmıştır. Korelasyon analizleri, UHKÖ-16 skorlarının yaş, eğitim yılı, üniversitede geçen yıl (p<0.001) ve eğitim düzeyi, akademik başarı düzeyi (p<0.01) ile negatif yönde; alkol kullanım düzeyi, psikiyatrik özgeçmiş (p<0.05) ve ASRS-5, OSA, BSMBÖ, HADÖ-A, HADÖ-D, UYÖ-KF, RBSÖ, NHRÖ-KF (p<0.001) ve DOBÖ (p<0.01) skorlarıyla ise pozitif yönde ilişkili olduğunu göstermiştir. Lojistik regresyon analizleri, ASRS-5 (OR:1.097), RSBÖ (OR:1.438) (p<0.001), NHRÖ-KF (OR:1.038) skorlarının yüksek olmasının ve daha düşük eğitim yılının (OR:0.826) (p<0.01), UHK varlığını yordayan faktörler olduğunu göstermiştir. Nihai modelin sınıflama yüzdesi %83.1 olup, açıklayıcılık gücü %24.1'dir (Nagelkerke R²=0.241). Hiyerarşik regresyon analizleri, RSBÖ (B=2.321), ASRS-5 (B=0.700), OSA (B=0.750), BSMBÖ (B=0.424), NHRÖ-KF (B=0.316) (p<0.001) ve HADÖ-A (B=0.507) (p<0.01) skorlarının yüksek olmasının; yaş (B=-0.610) ve eğitim yılının (B=-1.293) (p<0.01) düşük olmasının UHKÖ-16 skorlarını yordayan faktörler olduğunu göstermiştir. Nihai modelin açıklayıcılık gücü %28.3'tür (R²adj=0.283). Sonuçlar: Bu çalışmada, Türkiye'deki üniversite öğrencileri arasında UHK sıklığı ve UHK'nin çeşitli nöropsikiyatrik parametrelerle ilişkisi ilk kez kapsamlı olarak incelenmiştir. Bulgular, yaklaşık olarak her beş üniversite öğrencisinden birinin belirgin UHK özellikleri sergilediğini, ek olarak UHK'nin nörogelişimsel bozukluklar ve davranışsal bağımlılıklar ile güçlü ilişkiler içerisinde olduğunu ve bu ilişkilerin demografik, psikolojik ve akademik özelliklere göre değişikenlik gösterdiğini ortaya koymuştur. Araştırmada, DEHB belirtileri, düşük benlik saygısı, büyüklenmeci narsisizm ve daha düşük eğitim yılının UHK'nin varlığı ve şiddetini; OSB, SMB, anksiyete bozukluğu belirtileri ve düşük yaşın ise UHK'nin şiddetini öngören faktörler olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular, UHK'nin özellikle erken erişkinlik döneminde daha belirgin olduğuna; ek olarak gerek nörogelişimsel, gerekse kişilik özellikleri ile güçlü ilişki gösterdiğine işaret etmektedir. DOB, yalnızlık ve depresyon UHK ile ilişkili bulunmuş olsa da, bu faktörlerin UHK'nin varlığını ve şiddetini öngören değişkenler olmadığı görülmüştür. Bu bulgular, UHK'nin belirli psikolojik ve sosyal faktörlerle bağlantılı olduğunu, ancak bu faktörlerin UHK'nin gelişiminde sınırlı bir etkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, araştırmamızın bulguları UHK'nin farklı kültürel ve demografik gruplarda daha fazla araştırılması gerektiğine işaret etmekte; klinik değerlendirmelerde UHK'nin nörogelişimsel bozukluklar ve davranışsal bağımlılıklarla ilişkisinin dikkate alınmasının önemine vurgu yapmaktadır. Bu çalışma, UHK'nin klinik görünümüne dair daha fazla bilgi sağlanması amacıyla geniş çaplı boylamsal çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Introduction: Maladaptive daydreaming, which has received great attention in psychiatric research in recent years, is defined as intense fantasy activities that restrict human interaction and negatively affect academic, interpersonal and occupational functioning. Studies examining various aspects of MD and its relationship with other mental disorders reveal that this condition may overlap with dissociation, dissociative disorders, OCD, ADHD, ASD and behavioral addictions. Although it has been stated that MD has similarities with behavioral addiction and neurodevelopmental disorder spectrum in terms of yearning, kinesthesia, dissociative absorption and attention deficit characteristics, research on this subject is limited. While global recognition of MD is increasing, most of the research has been conducted in only a few countries and studies on its prevalence in different cultures and populations remain quite limited. This study aims to determine the prevalence of MD among university students in Turkey and its relationships with various demographic and clinical parameters. Furthermore, it is aimed to discuss the potential roles of neurodevelopmental features, behavioral addictions and various psychological factors in the etiopathogenesis of MD within an integrative theoretical framework and to examine the multifaceted relationship between MD and general mental well-being. No study has been found in the literature that comprehensively addresses the relationship between MD and related parameters. This study is the first to investigate the prevelance and multidimensional characteristics of MD in a sample of university students in Turkey. Method: The study included 848 university students aged between 18 to 30, who were studying at various higher education institutions in Istanbul between November 2023 and May 2024 and volunteered to participate in the study. The participants completed the following online scales: a sociodemographic data form, the Maladaptive Daydreaming Scale (MDS-16), the Adult ADHD Self-Report Scale (ASRS-5), the Autism Spectrum Quotient (AQ), the Digital Game Addiction Scale (DGAS), the Bergen Social Media Addiction Scale (BSMAS), the Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS), the UCLA Loneliness Scale-Short Form (UCLA-LS-SF), the Rosenberg Self-Esteem Scale (RSES), and the Narcissistic Admiration and Rivalry Questionnaire-Short Form (NARQ-SF). Results: The mean age of the participants was 21.50±2.59 years, 73.2% were female. It was determined that the majority had multiple siblings, lived with their families, studied in medical or psychology departments, were in the first or second year of university, and had moderate academic success. The prevalence of MD among university students between the ages of 18 and 30 in Turkey was determined to be 18.1%, and no significant difference was found between genders. It was found that individuals with MD showed significant differences in terms of age, years of education, educational level, years spent at the university, ASRS-5, AQ, BSMAS, DGAS, HADS-A, HADS-D, UCLA-LS-SF, RSES, and NARQ-SF scores (p<0.001), as well as academic performance and psychiatric history (p<0.05). Multicollinearity analyses revealed high collinearity (5<VIF) only between the variables of years of education and years spent at the university. Correlation analyses showed that MDS-16 scores were negatively associated with age, years of education, and years spent at the university (p<0.001), as well as educational level and academic performance (p<0.01); and positively associated with alcohol consumption, psychiatric history (p<0.05), and ASRS-5, AQ, BSMAS, HADS-A, HADS-D, UCLA-LS-SF, RSES, and NARQ-SF (p<0.001) as well as DGAS scores (p<0.01). Logistic regression analyses revealed that higher ASRS-5 (OR:1.097), RSES (OR:1.438) (p<0.001), and NARQ-SF (OR:1.038) scores and fewer years of education (OR:0.826) (p<0.01) were predictive factors for the presence of MD. The classification percentage of the final model was 83.1%, with an explanatory power of 24.1% (Nagelkerke R²=0.241). Hierarchical regression analyses revealed that higher RSES (B=2.321), ASRS-5 (B=0.700), AQ (B=0.750), BSMAS (B=0.424), and NARQ-SF (B=0.316) (p<0.001), as well as HADS-A (B=0.507) (p<0.01) scores, and lower age (B=-0.610) and years of education (B=-1.293) (p<0.01) were predictive factors for MDS-16 scores. The explanatory power of the final model was 28.3% (R²adj=0.283). Conclusion: This study comprehensively investigated the prevalence of MD and its relationship with various neuropsychiatric parameters among university students for the first time in Turkey. The findings revealed that approximately one in every five university students exhibits significant MD characteristics, and that MD is strongly associated with neurodevelopmental disorders and behavioral addictions, and that these relationships varied according to demographic, psychological, and academic characteristics. The study found that ADHD symptoms, low self-esteem, grandiose narcissism, and fewer years of education predict the presence and severity of MD while ASD, social media addiction, anxiety disorder symptoms, and lower age predict the severity of MD. These findings indicate that MD is particularly more pronounced in early adulthood; and that it is strongly associated with both neurodevelopmental and personality characteristics. Although DGA, loneliness, and depression were found to be associated with MD, these factors were not found to be predictive variables for the presence and severity of MD. These findings suggest that MD is associated with certain psychological and social factors, but these factors have a limited effect on the development of MD. In conclusion, the findings of our study indicate that MD should be further investigated in different cultural and demographic groups; and emphasize the importance of considering the relationship of MD with neurodevelopmental disorders and behavioral addictions in clinical evaluations. This study demonstrates the need for large-scale longitudinal studies to provide more information on the clinical presentation of MD.
Benzer Tezler
- Ovulasyon indüksiyonu tedavisinde folliküler gelişimin ultrasonografik takibi
Başlık çevirisi yok
MERİH BAYRAM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Kadın Hastalıkları ve DoğumGazi ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜLAZIM YILDIRIM
- İlkokul çağı erkek çocuklarında inmemiş testis anomalisi ve insidansı
The anomaly and incidence of cryptorchidism in primary school boys
SERDAR SEZGİN
- Makro besin elementlerinin (NPK) İzmir'de Mayıs ayında açığa dikilen 4-6 cm çevre büyüklüğündeki Gladiolus cinsine ait“hunting song”ve“Novalüx”kültür çeşitlerinin yumrularının gelişmeleri üzerine etkileri
Başlık çevirisi yok
TAHA ALİ AMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
ZiraatEge ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADNAN HATİPOĞLU
- Pre-eklampsi ve eklampsi vakalarında immünoglobülin düzeylerinin değerlendirilmesi (Klinik ve immünobiolojik araştırma)
Examination des valeurs d'immunoglobulines en cas de la toxemie gravidique
M. MURAT SEMİZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Kadın Hastalıkları ve DoğumGazi ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜLAZIM YILDIRIM
- Kurbağa gastrik mukozasında K-H ATPaz enziminin kinetik özellikleri ve oluşturulan ülser modelinde enzim aktivitesi
Başlık çevirisi yok
SEYHAN TÜKEL