Günümüzde kadınlar çocuk bakımı içın gereken annelik bilgisini sosyal medyadan mı ediniyor?
Do women today get the mothering knowledge they need for childcare from social media?
- Tez No: 916739
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ALACALI
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Kadın yaşamı çocuk sahibi olduktan sonra yeni bir döneme ilerler ve kadının annelik serüveni başlar. Bu yeni dönem henüz yeni doğmuş bir bebeğin bakımını birincil olarak üstlenen, bebeğin sağlıklı bir şekilde büyümesinin en yakın destekçisi ve takipçisi olan anneler için oldukça karmaşıktır. Bu yüzden anneler bir takım yeni bilgiler edinmeye ve desteklenmeye ihtiyaç duyarlar. Anne için gereken bilgi ve destek çeşitli kanallar aracılığıyla sağlanmaktadır. Annelerin kanıta dayalı uygun bilgiye erişmesi ve kanıta dayalı bilgiler ışığında çocuğunun bakım ve takibini yapabilmesi toplum sağlığı açısından önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı 0-2 yaş çocuğu olan annelerin sağlıklı çocuk yetiştirmek, doğru ve yeterli bakımı verebilmek için gereken annelik bilgisini edinirken diğer kaynaklarla kıyasla sosyal medyadan etkilenme durumu ve sosyal medyaya baş vurma motivasyonlarını araştırmaktır. Aynı zamanda kadınların sosyo demografik özellikleri, annelik öz yeterliliği ve e- sağlık okuryazarlık düzeylerinin annelik bilgisi edinirken sosyal medyadan faydalanması üzerindeki etkilerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Araştırmamız retrospektif analitik gözlemsel bir çalışmadır. Çalışma 12 Haziran 2024- 12 Ağustos 2024 tarihleri arasında Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastahanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları polikliniklerine başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden, 18 yaş üstü 0-2 yaş çocukların anneleriyle yüzyüze anket uygulanarak yapılmıştır. Çalışmada Sosyal Medya Kullanım Amaçları Ölçeği, Algılanan Anne Ebeveynlik Özyeterlilik Ölçeği, E-sağlık Okuryazarlık Ölçeği, araştırmacı tarafından literatür taranarak oluşturulmuş sosyodemografik veri formu ve katılımcıların sosyal medyadan bilgi edinmek hakkındaki düşüncelerinin incelendiği sorularadan oluşan anket sorularının yer aldığı toplam 86 soruluk anket formu hazırlanmıştır.Analizler SPSS (Statistical Package for Social Sciences; SPSS Inc., Chicago, IL) 22 paket programında değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 28,70±4,82 (min=19-maks=43) olan toplam 207 anne dahil edilmiş olup annelerin %52,1'inin 1, %30,4'ünün 2 ve %17,3'ünün ise 3 ve üzeri çocuğu vardır. Annelerin %99'ü evli, %1'i bekar veya duldur(eşi vefat eden). Annelerin %60,3'ünün annesinin eğitim durumu lisans ve üstü iken bu oran babalarda %61,8 şeklindedir. Annelerin %32,8'i babaların ise %97,5'i çalışmakta olup annelerin %63,2'si ev hanımı babaların %38,8'ü memurdur. Katılımcıların %24,1'inin geliri giderden fazla, %48,7'sinin geliri gidere eşit ve %27'sinin ise geliri giderden azdır. Katılımcıların %69,5'i il merkezinde yaşıyor iken %16,9'unun evinde aile büyüğü vardır ve %97,1'inde çocuğun primer bakımı annededir. Annelerin %5,8'inin 0-2 yaş grubunda kronik hastalığı varken %95,6'sı ihtiyaç halinde aynı gün hastaneye ulaşmaktadır. Annelerin %89,8'i ihtiyaç duyulan her anda internete erişmektedir. Annelerin en fazla her zaman kullandıkları platform %78,7 oranı ile Whatsapp olarak görülmüş olup en fazla bilinmeyen platform %23,6 oranı ile pinterest şeklindedir. Annelerin en fazla bildikleri halde kullanmadıkları platform %66,6 ile tiktok şeklindedir. Annelerin %10,1'ü genel sağlık durumları hakkında karar verirken internet yardımını hiç yararlı bulmuyor iken %7,2'i yararlı bulmuyor, %31,8'i kararsız, %45,4'ü yararlı ve %5,3'ü ise çok yararlı buluyor. Anne eğitim düzeyi lisans ve üstü olanların sosyal medya kullanım amaçlarının tüm puanları ortaöğretim ve altı olanların puanından anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p<0,05). Anne eğitim düzeyi lisans ve üstü olanların e-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği puanları ortaöğretim ve altı olanların puanından anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p<0,001). Anne eğitim düzeyi lisans ve üstü olanların F1 puanı (p=0,011) ortaöğretim ve altı olanların puanından anlamlı şekilde yüksek,F2 puanı (p=0,024) ise anlamlı şekilde düşük bulunmuştur.Bu çalışma, 0-2 yaş arası çocukların annelerinin çoğunluğunun sosyal medyayı aktif olarak kullandığını, eğitim seviyesi yüksek olan annelerin ebeveynlik bilgisi için sosyal medyadan faydalanma ihtimalinin daha yüksek olduğunu ve eğitim seviyesi düşük olanlara kıyasla daha yüksek e-sağlık okuryazarlığı puanlarına sahip olduklarını göstermektedir. Bu sonuçlar, sağlıklı çocuk yetiştirmek için çevrimiçi kaynaklara etkili bir şekilde erişebilmelerini ve bunları kullanabilmelerini sağlamak amacıyla, özellikle eğitim düzeyi düşük anneler için dijital sağlık okuryazarlığının geliştirilmesinin önemini vurgulamaktadır. Daha ileri eğitim girişimleri, annelerin ebeveynlik amacıyla sosyal medyada gezinme ve sosyal medyadan yararlanma konusundaki güven ve becerilerini artırabilir. Sonuç: Çocuk sayısı ile sosyal medya kullanım süresi, SMKAÖ alt ölçekleri ve e-Sağlık Okuryazarlık ölçekleri arasında negatif yönde anlamlı bir korelasyon bulunmuştur Ayrıca, ihtiyaç duyulan her anda internete erişimi olan annelerin sosyal medya kullanımını daha etkin bir şekilde kullandıklarını bu durumun annelerin e-sağlık okuryazarlık düzeylerini artırdığını, algılanan ebeveyn özyeterliliklerini ise artırmadığını göstermektedir. Anne eğitim düzeyi lisans ve üstü olanların sosyal medya kullanım amaçlarının tüm puanları ve e-Sağlık Okuryazarlığı ölçeği puanları ortaöğretim ve altı olanların puanından anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Annelerin genel sağlık durumları hakkında karar verirken internet yardımını çoğunlukla yararlı bulduğu görülmüştür. Çalışmamızdan elde edilen bulgular annelerin sosyal medya kullanım amaçlarının sağlıkla ilgili karar verme süreçleri ve bebek bakım bilgisi için uygun kaynağı seçimi üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte çalışmamızın bir bulgusu olarak annelerin temel annelik bilgilerini çoğunlukla sağlık çalışanı ve doktorlardan öğrendiği görülmüştür. Sağlık uygulayıcıları tarafından sosyal medyada bilgi paylaşımının denetlenmesi, kanıta dayalı bilgi ve desteğe erişilebilecek güvenli platformlar geliştirilmelidir. Anneler sosyal medyadan bilgi edinme konusunda bilinçlendirilmeli ve erişilmesi kolay olan çevrim içi güvenilir kaynaklar yaygınlaştırılmalıdır.
Özet (Çeviri)
Purpose: A woman's life progresses to a new era after having a child and the woman's motherhood adventure begins. This new period is quite complicated for mothers, who primarily take care of a newborn baby and are the closest supporter and follower of the healthy growth of the baby. That's why mothers need to gain some new information and support. The information and support required for the mother is provided through various channels. It is important for public health that mothers have access to appropriate evidence-based information and are able to care for and monitor their children in the light of evidence-based information. The aim of this study is to investigate the influence of mothers with 0-2 year old children on social media and their motivations for using social media, compared to other sources, while gaining the necessary maternal knowledge to raise healthy children and provide correct and adequate care. At the same time, it was aimed to determine the effects of women's socio-demographic characteristics, maternal self-efficacy and e-health literacy levels on their use of social media when obtaining maternal information. Materials and Methods: This research is a retrospective analytical observational study. It was conducted as a face-to-face survey with mothers of children aged 0-2, aged 18 years and older, who applied to the pediatric outpatient clinics of Kahramanmaraş Sütçü İmam University Medical Faculty Hospital and agreed to participate in the study between June 12, 2024, and August 12, 2024. In the study, a survey form with a total of 86 questions was prepared, including the Social Media Usage Purposes Scale, the Perceived Mother Parenting Self-Efficacy Scale, the E-Health Literacy Scale, the sociodemographic data form created by scanning the literature, and the survey questions examining the participants' thoughts about obtaining information from social media. The survey includes sections on sociodemographic information, social media usage platforms, purposes for using social media, perceived maternal self-efficacy, and e-health literacy. Analyzes were evaluated in SPSS (Statistical Package for Social Sciences; SPSS Inc., Chicago, IL) 22 package program. Results: A total of 207 mothers were included in the study, with an average age of 28.70±4.82 years (min=19, max=43). Of these mothers, 52.17% had one child, 30.43% had two children, and 17.39% had three or more children. Among the mothers, 99.03% were married, 0.48% were single, and 0.48% were widowed. The educational level of 60.39% of the mothers' own mothers was undergraduate or higher, while this rate was 61.84% for the fathers. In terms of employment, 32.85% of the mothers and 97.57% of the fathers were working; 63.29% of the mothers were housewives, and 38.83% of the fathers were civil servants. Among the participants, 24.15% had an income higher than their expenses, 48.79% had an income equal to their expenses, and 27.05% had an income lower than their expenses. While 69.57% of the participants lived in the city center, 16.91% had an elder family member living in their home, and 97.10% had the primary care of the child provided by the mother. Of the mothers, 5.80% had a child in the 0-2 age group with a chronic illness, while 95.65% could reach the hospital on the same day when necessary. Additionally, 89.86% of the mothers had access to the internet whenever needed. The most frequently used platform by the mothers was WhatsApp (78.74%), while Pinterest was the least known (23.67%). TikTok was the most commonly known but unused platform (66.67%). When making health-related decisions, 10.14% of the mothers found internet assistance not helpful at all, 7.25% found it unhelpful, 31.88% were undecided, 45.41% found it helpful, and 5.31% found it very helpful. The social media usage purpose scores of mothers with an undergraduate or higher education level were found to be significantly higher than those with a high school education or lower (p<0.05). The e-health literacy scores of mothers with an undergraduate or higher education level were also significantly higher than those with a high school education or lower (p<0.001). The F1 score (p=0.011) of mothers with an undergraduate or higher education level was significantly higher than those with a high school education or lower, while the F2 score (p=0.024) was significantly lower. Conclusion: Conclusion: As a unique finding of our study, although there was a significant negative correlation between the number of children mothers have and the duration of social media usage and social media usage purposes subscales, the social media usage score of mothers with more children for access to information was significantly higher than that of mothers with fewer children. was found high. Additionally, it shows that mothers who have access to the internet whenever needed use social media more effectively, and this increases their e-health literacy levels, but does not increase their perceived parental self-efficacy. All scores of social media usage purposes and e-Health Literacy scale scores of those with a mother's education level of bachelor's degree or higher were found to be significantly higher than those of those with secondary education or lower. It has been observed that mothers often find internet help useful when making decisions about their health. Findings from our study show that mothers' purposes of using social media have an impact on their health-related decision-making processes and choosing the appropriate source of baby care information. However, as a finding of our study, it was observed that mothers learned basic motherhood information mostly from healthcare professionals and doctors. Information sharing by health practitioners on social media should be monitored and safe platforms should be developed to access evidence-based information and support. Mothers should be made aware of obtaining information from social media, and reliable online sources that are easy to access should be disseminated.
Benzer Tezler
- İzmir'de bazı yolların kapatılarak yaya bölgeleri oluşturma da kent peyzajını geliştirme açısından yeniden planlanması üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
BAHAR TÜRKYILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Şehircilik ve Bölge PlanlamaEge ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Landsat uydusu aracılığı ile elde edilen görüntülerin sınıflandırılmaları ve bunlara ilişkin bilgisayar programlarının hazırlanması
Başlık çevirisi yok
G. FERZAN KÜÇÜKA
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolEge ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİS PÜSKÜLCÜ
- Peyzaj düzenleme çalışmalarında kullanılan ve kullanılmaya uygun çeşitli taşların özellikleri ile İzmir ve yakın çevresinde bunlara ilişkin kaynaklar üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
E. VECDİ KÜÇÜKERBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Peyzaj MimarlığıEge ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLÇİN ASLANBOĞA
