65 yaş ve üzeri kişilerin günlük yaşam aktivitelerindeki bağımsızlık düzeyleri ile sağlık hizmetlerine erişimde bağımsızlık durumları arasındaki ilişki: izmir Karşıyaka örneği
Relationship between the levels of independence in activities of daily living and the independence in access to health services of people aged 65 and over: the example of İzmir Karsiyaka
- Tez No: 917271
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ASYA BANU BABAOĞLU
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Bağımsız yaşam, Independent living
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Yaşlı nüfusun dünya genelindeki artışı, bu grubun karşılaştığı sorunları daha görünür hale getirmiş ve yaşam kalitesine odaklanan, bağımsız ve aktif yaşlanmayı destekleyen hedef ve stratejilerin geliştirilmesini sağlamıştır. Bu çalışmanın amacı, 65 yaş ve üzeri bireylerin temel ve enstrümantal günlük yaşam aktivitelerindeki bağımsızlık düzeyleri ile sağlık hizmetlerine erişimde bağımsızlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Ayrıca, sağlık hizmetlerine ulaşma yöntemleri ve karşılaşılan zorluklar değerlendirilmiştir. Yöntem: Kesitsel araştırma olarak tasarlanan çalışmada, veriler yüz yüze görüşme yöntemiyle Temmuz-Ekim 2023 tarihleri arasında toplanmıştır. Veri toplama araçları arasında bilişsel fonksiyon değerlendirmesi için Mini-Cog Testi, sosyodemografik özellikler, sağlık hizmetlerine erişim durumları ve teknoloji kullanımı ile ilgili soruları içeren anket formu, Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (GYA) ve Lawton Enstrümantal Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (EGYA) bulunmaktadır. Araştırmanın evrenini İzmir ili Karşıyaka ilçesinde yaşayan 65 yaş ve üstü kişiler oluşturmaktadır. Örneklem büyüklüğü G-Power ile her grupta 105 kişi olacak şekilde toplam 210 kişi hesaplanmıştır. Verilerin analizinde; Kikare, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis, Spearman korelasyon testleri ile ileri analizler için iki durumlu lojistik regresyon testi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırmada, sağlık hizmetlerine erişimde bağımsız olmayan 105 kişi (Grup 1) ile bağımsız erişebilen 105 kişi (Grup 2) karşılaştırılmıştır. Çalışma grubunun yaş ortalaması 73,73 ± 6,26 yıl olup Katz GYA ölçeği puan ortalaması Grup 1'de 5,62 ± 0,85, Grup 2'de 5,94 ± 0,27'dir (p=0,001). Lawton EGYA ölçeği puan ortalaması Grup 1'de 5,58 ± 2,02, Grup 2'de 7,69 ± 0,75'dir (p<0,001). Sağlık hizmetlerine bağımsız erişim üzerinde belirleyici faktörler arasında Katz GYA ve Lawton EGYA puanları ile eğitim düzeyi, gelir düzeyi, işitmede zorluk düzeyi ve internet kullanabilme becerisi bulunmaktadır. Sonuçlar: Elde edilen sonuçlar, günlük yaşam aktivitelerinde bağımsızlık düzeyi yüksek olan bireylerin sağlık hizmetlerine erişimde randevu alma gibi temel bir süreci daha bağımsız gerçekleştirebildiğini ortaya koymaktadır. Yaşlı bireylerin bağımsızlıklarının desteklenmesi, dijital teknolojilere uyumlarının artırılması ve sağlık hizmetlerine erişimlerini iyileştirecek stratejiler geliştirilmesi önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Aim: The increase in the elderly population worldwide has made the challenges faced by this group more visible, leading to the development of goals and strategies focused on improving quality of life and supporting independent and active aging. The purpose of this study is to examine the relationship between the independence levels in basic and instrumental activities of daily living of individuals aged 65 and older and their independence in accessing health services. Additionally, the methods of accessing health services and the encountered challenges have been evaluated. Methods: Designed as a cross-sectional study, data were collected through face-to-face interviews between July and October 2023. The data collection tools included the Mini-Cog Test for cognitive function assessment, a questionnaire addressing sociodemographic characteristics, health service access, and technology use, as well as the Katz Activities of Daily Living Scale (ADL) and the Lawton Instrumental Activities of Daily Living Scale (IADL). The study population consisted of individuals aged 65 and older residing in the Karşıyaka district of İzmir. The sample size was calculated using G-Power, resulting in a total of 210 individuals, with 105 in each group. For data analysis, Chi-square, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis, and Spearman correlation tests were used, along with logistic regression analysis for further analysis. Results: In this study, 105 individuals who were not independent in accessing health services (Group 1) were compared with 105 individuals who could access services independently (Group 2). The mean age of the study group was 73.73 ± 6.26 years, with the mean Katz ADL scale score being 5.62 ± 0.85 in Group 1 and 5.94 ± 0.27 in Group 2 (p=0.001). The mean Lawton IADL scale score was 5.58 ± 2.02 in Group 1 and 7.69 ± 0.75 in Group 2 (p<0.001). The key factors determining independent access to health services included Katz ADL and Lawton IADL scores, educational level, income level, hearing difficulty level, and internet usage skills. Conclusion: The findings reveal that individuals with higher levels of independence in daily living activities are more capable of independently managing fundamental processes, such as scheduling appointments for health services. Supporting the independence of older adults, enhancing their adaptation to digital technologies, and developing strategies to improve access to healthcare are crucial for promoting their well-being.
Benzer Tezler
- Yaşlı istismarı riski ile günlük yaşam aktivitelerindeki bağımlılık ve depresyon düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between risk of elder abuse and addiction in activities of daily living and depression level
HACER SERT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSüleyman Demirel ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FUNDA YILDIRIM BAŞ
- Cam ve plastik seraların sonbahar domates üretimi yönünden karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
ERGUN DURAN
- İlkokul çağı erkek çocuklarında inmemiş testis anomalisi ve insidansı
The anomaly and incidence of cryptorchidism in primary school boys
SERDAR SEZGİN
- Süt formüllerinin tüketim uygulamaları ve süt formüllerinin C vitamini içeriği ile pH değerleri
Başlık çevirisi yok
GÖNÜL VAROL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Besin Hijyeni ve Teknolojisiİstanbul ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TÜRKAN KUTLUAY