Discourse cohesion and phonetics in turkish sign language (tid): An Experimental and computational approach
Türk işaret dilinde söylem bütünlüğü ve hareket analizi: Deneysel ve hesaplamalı bir yaklaşım
- Tez No: 921357
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ KADİR GÖKGÖZ, DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZİK DİNÇTOPAL DENİZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Bilgisayarla görme, Dil edinimi, Psikodilbilim, İşaret dili, Computer vision, Language acquisition, Psycholinguistics, Sign language
- Yıl: 2024
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Boğaziçi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Dil Bilimi Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dil verimlilik teorileri bireylerin mümkün olduğunca daha basit veya daha ekonomik formları tercih ettiğini ve harcadıkları çabayı azalttığını ileri sürer. Bu tezde, bu verimlilik eğilimi, Türk İşaret Dili'ndeki (TİD) söylem bütünlüğü ve hesaplamalı hareket analizi üzerinden incelenmiştir. Söylem bütünlüğü, Ariel'in (1990) çalışmasından uyarlanan bir erişilebilirlik ölçüsü kullanılarak analiz edilmiştir. Özellikle, bir hikaye anlatma deneyi ile TİD'i anadil olarak ve geç edinmiş sağır yetişkin bireylerin anlatılarda kullandıkları gönderimsel ifade dizgileri incelenmiştir. Anlatılarda kullanılan hareketlerin hesaplamalı kinematik analizi, bir poz tahminleme programı (MediaPipe) kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuç olarak, hesaplanan erişilebilirlik puanlarının gönderim formunun (örn. isim veya eylemsel gönderim), söylem bağlamı (ilk bahis, sürdürme, yeniden bahsetme) ve dil edinim grubuyla ilişkili olarak değiştiği gözlemlenmiştir. Hesaplamalı analiz sonuçları ise kinematik değerlerin söylem bağlamı ve bir gönderim erişilebilirliğine göre değişiklik gösterdiğini ortaya koymaktadır. TİD kullanan sağır bireyler, bir gönderimin bilişsel erişilebilirliği arttıkça o işareti daha kısa süreli, daha küçük el hareketleriyle ve daha dar bir işaretleme alanında yapmışlardır. Dil edinim durumu ise anlatı süresi dışında bu kinematik değerler üzerinde anlamlı bir etki yaratmamıştır. Anadil olarak TİD edinmiş sağırlar anlatıları geç edinim grubuna göre daha hızlı anlatmışlardır. Sonuç olarak, bu tezde, TİD anlatılarında bir söylem bütünlüğü ve hareket analiziyle sağır yetişkinlerin kullandıkları formu gönderimlerinin erişebilirliğine ve bağlamına göre değiştirdikleri ve dili daha ekonomik kullandıkları görülmüştür. Bu da iletişim kanalından bağımsız olarak dillerin evrensel verimlilik ve düşük çaba ilkelerini sağladığı savını desteklemektedir.
Özet (Çeviri)
Theories of linguistic efficiency, such as Zipf's (1949) law, claim that languages reduce effort by favoring simpler or more economical forms whenever possible. Although this claim has widely been tested and confirmed in spoken languages (e.g., Givon, 1983; Gundel, Hedberg, & Zacharski, 1993), it has not been addressed to the same extent in sign languages. This thesis investigates how such theories would be realized in Turkish Sign Language (TİD) through discourse cohesion and phonetic reduction in the narratives of TİD. With a story-retelling production experiment, discourse cohesion has been analyzed using a quantized measure of accessibility adapted from Ariel's (1990) framework. In particular, I examine referring expression forms (e.g., nominal versus verbal) that native and late-signing deaf adult TİD signers employ in narratives. The articulatory phonetic aspect of narratives has been analyzed using MediaPipe, an open-source computer vision tool. The results of the discourse cohesion experiment indicated a strong relationship between the cognitive accessibility scores of referents and the discourse context (e.g., first mention, maintenance, re-introduction), type of the referring expression, and age of acquisition in TİD, which aligned well with previous research on spoken language and other sign languages. The results of the computational phonetic analysis showed the forms that TİD signers used underwent phonetic reduction as the cognitive accessibility of a referent increased. They had shorter duration, smaller hand movement, and narrower signing space. Age of acquisition or delayed first acquisition did not significantly affect these measures except for duration, in which native signers retold the events faster than late signers. In conclusion, this thesis reconciles discourse cohesion and phonetic reduction within the framework of linguistic efficiency by offering a novel methodology to analyze signed discourse using both an experimental and computational approach.
Benzer Tezler
- Hayvanat bahçesi fiziksel planlamalarında gözönünde bulundurulması gerekli genel prensipler
Başlık çevirisi yok
ŞENAY BERKYEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Peyzaj MimarlığıÇukurova ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDOĞAN GÜLTEKİN
- L Expression de l'opposition en Français dans le cadre des theories de l'enonciation et de la pragmatique
Başlık çevirisi yok
SEVİM SÖNMEZ
- Burukan Aşireti'nin sosyo kültürel ve ekonomik yapısı
Başlık çevirisi yok
AHMET ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
SosyolojiHacettepe ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CİHAT ÖZÜNDERE
- Genç Türk erişkinlerinde temel antropometrik ölçümler ve yağlanma oranları
Başlık çevirisi yok
NURPERİ HIZAL
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
Fizyolojiİstanbul ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜLYA GÜNÖZ
