X ve Z kuşağı bireylerin sürdürülebilir beslenme davranışları ve besin atığı davranışlarının incelenmesi
Investigation of sustainable nutrition behaviors and food waste behaviors of generation X and Z individuals
- Tez No: 922212
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İREM OLCAY EMİNSOY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Beslenmenin, sağlığın ve de doğal çevrenin yaşam boyunca birbirleriyle yakından bağlantılı olduğu bilinmektedir. Dünya üzerinde artan nüfusla bağlantılı olarak doğal kaynaklara olan ihtiyaç gerekliliğinde de artış olmaktadır. Tüketici açısından doğal kaynakların daha kontrollü ve verimli kullanılması gerekmektedir. Sürdürülebilir diyetler, mevcut ve gelecek nesiller için besin ve beslenme güvenliğine ve sağlıklı yaşama katkıda bulunan çevresel etkileri düşük diyetlerdir. Besin atıkları, tarladan sofraya besin tedarik zincirinin her aşamasında üretici, işlemci, perakendeci ve tüketicilerden kaynaklı, kaybolan besinlerdir. Besin kayıpları ve atıklarını kapsamakta olan besin israfı, tarladan tüketime kadar geçen birçok süreçte bozulma veya atık sebebiyle oluşmaktadır. Bu araştırma; X ve Z kuşağı bireylerin sürdürülebilir beslenme davranışları ve besin atığı davranışları arasında farklılıkları incelenerek bazı sosyo-demografik özelliklere göre sürdürülebilir beslenme davranışları ve besin atığı davranışlarının nasıl etkilendiğinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların sürdürülebilir beslenme davranışları ve besin atığı davranışlarını incelemek için çevrimiçi olarak uygulanan anket formunda, kişilerin sosyo-demografik özellikleri, antropometrik ölçümleri, beslenme alışkanlıkları, besin atığı davranışları, atık sıklık ve miktarlarının belirlenmesini sağlayan sorular ve“Sürdürülebilir Beslenmeye Yönelik Davranış Ölçeği (SBYDÖ)”bulunmaktadır. Araştırmaya, X kuşağı grubunda, 44-64 yaş arası 110 (%48.2) ve Z kuşağında 19-28 yaş arasında 118 (%51.8) toplam 228 birey dahil edilmiştir. X ve Z kuşağındakilerin yaş ortalaması sırasıyla 53.3±5.7 yıl, 23.2±2.4 yıl olarak belirlenmiştir. Z kuşağındakilerin çoğunluğu üniversite öğrencisi (%53.4) iken X kuşağı lisansüstü eğitim öğrencisi/mezunu'dur (%43.6). X kuşağındakilerde (%50) yemeği kendisinin yaptığını belirtenlerin oranı Z kuşağına (%18.6) göre istatistiksel açıdan önemli olarak daha yüksektir (p<0.001). X kuşağındakilerin (9.1±2.65) besin atık davranışları puanı ortalaması Z kuşağına (8.1±2.80) göre istatistiksel açıdan önemli olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Z kuşağının X kuşağına göre; tavuk yemeği, çorba, süt, meyve, ekmek gibi bazı besinleri istatistiksel açıdan anlamlı olarak daha sık atığı belirlenmiştir. Z kuşağının X kuşağına göre günlük yaklaşık besin atığı miktarı; et yemeği, tavuk yemeği, süt, meyve, ekmek gibi bazı besinler için istatistiksel açıdan önemli olarak daha yüksek bulunmuştur. SBYDÖ toplam puanları arasındaki fark X kuşağında (104.9±19.64) Z kuşağına (91.2±21.95) göre istatistiksel açıdan önemli olarak yüksek bulunmuştur (p<0.001). Ölçeğin 4 alt boyutunda da puan ortalaması istatistiksel açıdan önemli olarak X kuşağında Z kuşağından daha yüksek bulunmuştur. X kuşağında yemeği kendisi yapanların SBYDÖ toplam puanı ortalaması diğer gruplara göre daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Araştırmanın sonucunda X ve Z kuşaklarının besin atığı davranışları ve sürdürülebilir beslenmeye yönelik davranışları hakkında fikir sahibi olunmuş, kuşaklar arasında farkların olduğu görülmüştür. Bu çalışmanın sonuçlarına göre, günümüzde sürdürülebilir beslenme ve besin atığı konularında topluma genç kuşaklar dahil uygun eğitimlerin, bilinçlendirme çalışmalarının yapılması önemlidir.
Özet (Çeviri)
It is known that nutrition, health and the natural environment are closely linked throughout life. In connection with the increasing population in the world, there is an increase in the need for natural resources. In terms of the consumer, natural resources should be used more controlled and efficient. Sustainable diets are diets with low environmental impact that contribute to food and nutrition security and healthy living for current and future generations. Food waste is food that is lost at every stage of the food supply chain from farm to table, originating from producers, processors, retailers and consumers. Food wastage, which includes food losses and wastes, occurs due to spoilage or waste in many processes from farm to consumption. This research was conducted to examine the differences between sustainable eating behaviors and food waste behaviors of Generation X and Generation Z individuals and to examine how sustainable eating behaviors and food waste behaviors are affected by some socio-demographic characteristics. In the questionnaire form, which was applied online to examine the sustainable nutrition behaviors and food waste behaviors of the participants, there are questions to determine the socio-demographic characteristics, anthropometric measurements, eating habits, food waste behaviors, food waste frequency and amount, and the“Behaviors Scale Towards Sustainable Nutrition (BSTSN)”. A total of 228 individuals, 110 (48.2%) between the ages of 44-64 in Generation X group and 118 (51.8%) between the ages of 19-28 in Generation Z, were included in the research. The average age of Generation X and Generation Z participants was 53.3±5.7 years and 23.2±2.4 years, respectively. While the majority of Generation Z members were university students (53.4%), Generation X members were postgraduate students/graduates (43.6%). The rate of those in Generation X (50%) who stated that they cooked the meal themselves was statistically significant higher than Generation Z (18.6%) (p<0.001). The mean food waste behavior score of Generation X (9.1±2.65) was found to be statistically significant higher than Generation Z (8.1±2.80) (p<0.05). It was determined that Generation Z threw away some foods such as chicken meal, soup, milk, fruit, bread, etc. statistically significant more frequently than Generation X. The daily approximate amount of food waste of Generation Z compared to Generation X was found to be statistically significant higher for some foods such as meat meal, chicken meal, milk, fruit, bread. The difference between the total scores of BSTSN was statistically significant higher in Generation X (104.9±19.64) than in Generation Z (91.2±21.95) (p<0.001). In all 4 sub-dimensions of the scale, the mean score was statistically significant higher in Generation X than in Generation Z. The BSTSN total mean score of those who cooked the meal themselves in Generation X was found to be higher than the other groups (p<0.05). As a result of the research, an idea was obtained about the food waste behaviors of generations X and Z and their behaviors towards sustainable nutrition, and it was seen that there were differences between generations. According to the results of this study, it is important to provide appropriate education and awareness-raising activities to the society, including young generations, on sustainable nutrition and food waste.
Benzer Tezler
- Kuşaklar bağlamında iş değerleri ve işe adanmışlık ilişkisi: Havacılık sektörü çalışanları üzerine bir araştırma
The relationship between work values and work engagement in the context of generations: A study on aviation sector employees
KADİR AYDOĞAN
- 21 yy. işletme dünyasında Z kuşağının sürdürülebilir istihdamında kuşaksal etkiler
Generational effects on the sustainable employment of generation Z in the 21st century business world
SİBEL ÖZTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İşletmeİstanbul Okan Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ POYRAZ GÜRSON
- Coğrafi işaretli ürün algısının satın alma niyeti ve fiyat ödeme istekliliğine etkisi: X, Y ve Z kuşaklarının karşılaştırılması
The effect of geographical indication product perception on purchase intention and willingness to pay: A comparison of generations X, Y, and Z
BURCU KESKİN DURAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İşletmeToros Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLIHAN YAVUZALP MARANGOZ
- X ve Z Kuşağı bireylerin restoran tercihleri
Restaurant preferences of Generation X and Z individuals
FATMA GÜLTEN DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
TurizmAkdeniz ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEM OKTAY GÜZELLER
- Beden eğitimi bölümünde eğitim görmüş, gören X, Y, Z kuşağı bireylerin, boş zaman yönetimleri ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between leisure management and quality of life relationship of individuals X, Y, Z who were educated in the department of physical education
CÜNEYT SEYDİOĞLU
Doktora
Türkçe
2022
SporKütahya Dumlupınar ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL KAYA