Proaktif ve reaktif kontrol süreçlerinin dikkat ağları ile ilişkisinin olaya ilişkin beyin potansiyelleriyle araştırılması
Investigation of the relationship of proactive and reactive control processes with attention networks by using event-related potentials
- Tez No: 925241
- Danışmanlar: PROF. DR. TAMER DEMİRALP
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Fizyoloji, Nöroloji, Psikoloji, Physiology, Neurology, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Kognitif kontrol, dikkat, elektroensefalogram, olaya ilişkin potansiyeller, Bilişsel kontrol, Elektroensefalografi, Nörofizyoloji, Cognitive control, attention, electroencephalogram, event-related potentials, Electroencephalography, Neurophysiology
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İleri Nörolojik Bilimler Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kognitif kontrol, hedefe yönelik davranışları optimize etmek için bilişsel kaynakların düzenlenmesini ifade eder. Bu süreçte, gelecekteki uyaranlara önceden yanıt stratejileri oluşturmayı sağlayan proaktif kontrol ile mevcut uyaranlara anlık tepkiler vermeyi içeren reaktif kontrol olmak üzere ikili bir mekanizma yer alır. Bu çalışma, bu süreçlerin nöral aktivasyon dinamiklerini araştırmayı amaçlamaktadır. Araştırmada, 30 sağlıklı katılımcıya proaktif veya reaktif kontrol süreçlerinin daha ön planda olduğu varsayılan iki farklı AX-Sürekli Performans Görevi (AX-CPT) uygulanarak, elektroensefalogram kayıtları alınmış ve olaya ilişkin potansiyellerin (OİP) görevler arasındaki farklılıkları değerlendirilmiştir. Proaktif görevde, ipucu uyaranın işlendiği dönemde oluşturulan erken bilişsel stratejinin kesinlik düzeyiyle orantılı olarak P2 (p<0,05) ve P3 dalgalarının genliklerinin arttığı (p<0,001) saptanmıştır. Buna karşın, yanıtın öngörülmesinin daha zor olduğu reaktif kontrol durumunda ise N2 dalgasının genliği artmıştır (p<0,01). Ayrıca yanıtın daha belirsiz olduğu koşullarda koşullu negatif değişimin (CNV) genliğinde anlamlı artış bulunmuştur (p<0,05). Prob uyaranlara karşı ise, proaktif görevde reaktif göreve kıyasla P3 dalga genliğinde azalma saptanmış (p<0,05) ve proaktif görevde alışılmış yanıtın baskılanmasını ve daha nadir yanıt türünün seçimini gerektiren durumlarda, iki yanıt türünün olasılığının eşit olduğu reaktif göreve kıyasla N2 dalga genliğinde artış saptanmıştır (p<0,05). Sonuç olarak, beynin dikkat ağlarının elektrofizyolojik aktivasyonlarında proaktif ve reaktif kontrol mekanizmalarına ilişkin anlamlı farklar saptanmıştır. Bu farklar, bu tezde ele alınan görevlerin proaktif ve reaktif kontrol süreçlerini ayrıştırmada başarılı olduğunu desteklemektedir.
Özet (Çeviri)
Cognitive control refers to regulation of cognitive resources to optimize goal-directed behaviors. This process involves a dual mechanism involving proactive control, which involves forming response strategies in advance to future stimuli, and reactive control, which involves making immediate responses to current stimuli. This study aims to investigate the neural activation dynamics of these processes. In the study, two different AX-Continuous Performance Tasks (AX-CPT), which were hypothesized to more prominently requiring proactive or reactive control processes, were applied to 30 healthy participants. Electroencephalogram were recorded and the differences in event-related potentials (ERPs) between the two tasks were evaluated. In the proactive task, the amplitudes of P2 (p<0.05) and P3 (p<0.001) increased proportional to the level of certainty of the early cognitive strategy formed during the processing of the cue stimulus. On the other hand, in the reactive control condition, the amplitude of the N2 increased (p<0.01). Furthermore, the amplitude of the contingent negative variation (CNV) increased when the response type was less certain (p<0.05). In response to probe stimuli, P3 amplitude decreased in the proactive task compared to the reactive task (p<0.05) and in situations requiring suppression of the frequent and execution of the rare response type in the proactive task, N2 amplitude increased compared to the reactive task with equal probabilities of the two response types (p<0.05). In conclusion, significant differences were found in the attention networks' electrophysiological activations, depending on the proactive or reactive control mechanisms. These differences support the tasks used in the present thesis were successful in differentiating between proactive and reactive control processes.
Benzer Tezler
- Güney Ege ve Batı Akdeniz bölgelerinde meydana gelen orman yangınlarının hava kalitesiyle olan ilişkisinin araştırılması
Investigation of the relationship between forest fires and air quality in the Southern Aegean and Western Mediterranean regions
CANSU AKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İstanbul Teknik ÜniversitesiMeteoroloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Denetim komitesinin iç denetim birimi çalışmalarına etkisi: Türkiye'de iç denetim birimi yöneticilerinin algısı araştırması
The effects of audit committee on internal audit department: A study on the perceptions of chief audit executives in the context of Turkey
BATUHAN FATİH MOLLAOĞULLARI
- Deniz taşımacılığında kuru yük gemilerinin yangın risklerinin araştırılması ve yangın güvenliği
Investigation of fire risks and fire safety of dry cargo ships in marine transportation
CEM ÖZKAN
- Improving lane change decisions in autonomous driving using adversarial learning
Otonom sürüşte şerit değiştirme kararlarının karşıt öğrenme yöntemiyle iyileştirilmesi
AYTUĞ ONURHAN EFİL
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İstanbul Teknik ÜniversitesiKontrol ve Otomasyon Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...