Öğretmenlerin eğitimde yapay zekaya yönelik farkındalıklarının incelenmesi
Examination of teachers' awareness of artificial intelligence in education
- Tez No: 927921
- Danışmanlar: DOÇ. DR. RIDVAN ATA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Eğitim, Farkındalık, Yapay zeka, Yapay zeka okuryazarlığı, Öğretim, Öğretmen liseleri, Öğretmen yeterliliği, Öğretmenler, Education, Awareness, Artificial intelligence, Artificial intelligence literacy, Teaching, Teacher high schools, Teacher proficiency, Teachers
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Öğretim Teknolojileri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yapay zeka, günümüzün en önemli teknoloji alanlarından biri olup tarım, iletişim, yazılım, sağlık gibi pek çok alanda etkisini göstermektedir. Eğitimde ise yapay zeka, öğrenme ve öğretme süreçlerinde giderek daha fazla kullanılmaktadır. Ancak bu teknolojinin faydalarının yanı sıra, olumsuz sonuçlar da doğurabileceği gözlemlenmektedir. Bu noktada, eğitmen ve öğrencilerin yapay zekayı nasıl kullandıkları büyük önem taşımaktadır. Özellikle öğretmenlerin yapay zeka hakkında bilgi sahibi olmaları, farkındalık geliştirmeleri ve öğrenciler üzerindeki etkilerini değerlendirmeleri, bu teknolojiyi verimli ve bilinçli kullanmalarını sağlayacaktır. Bu çalışmanın amacı, öğretmenlerin yapay zekaya yönelik farkındalık düzeylerini belirleyerek, bu konuda gelecekte yapılacak çalışmalara ışık tutmaktır. Araştırmada karma araştırma yöntemlerinden sıralı açıklayıcı desen kullanılmıştır. Çalışma, Türkiye'nin batısında bir merkez ilçedeki 300 ilkokul ve ortaokul öğretmenini kapsamaktadır. Katılımcılar, kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Veriler; demografik bilgiler,“Öğretmenler İçin Yapay Zeka Farkındalık Düzeyi Ölçeği”ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Nicel veriler Jamovi programıyla betimsel analiz, bağımsız örneklemler t-testi ve ANOVA testleriyle analiz edilirken, nitel veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular, öğretmenlerin yapay zekaya yönelik farkındalık düzeylerinin genel olarak yüksek olduğunu göstermektedir. Ayrıca bu farkındalık düzeylerinin öğretmenlerin branşlarına, eğitim seviyelerine ve çalıştıkları sektöre göre anlamlı farklılıklar gösterdiği; cinsiyet ve çalıştıkları okul kademesine göre ise anlamlı bir farklılık bulunmadığı tespit edilmiştir. Nitel analiz sonuçlarına göre, öğretmenler yapay zeka hakkında genellikle olumlu görüşlere sahiptir ve yapay zekanın eğitime kolayca uyarlanabileceğini düşünmektedirler. Ancak bu süreçte bazı teknik zorluklarla karşılaşılabileceğini de belirtmişlerdir. Sonuç olarak, bu çalışma öğretmenlerin yapay zekaya yönelik farkındalık düzeylerini ve görüşlerini ortaya koyarak, eğitimde yapay zeka kullanımı konusunda literatüre önemli bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Artificial intelligence (AI) is one of the most significant technological fields today, with its impact spanning various areas such as agriculture, communication, software development, and healthcare. In education, AI is increasingly being integrated into teaching and learning processes. However, while this technology offers numerous benefits, it is also observed that there can be negative consequences. At this point, how educators and students utilize AI becomes crucial. In particular, it is essential for teachers to have understanding about AI, develop awareness, and evaluate its effects on students in order to use this technology efficiently and responsibly. The purpose of this study is to assess teachers' levels of awareness regarding AI and to guide future research in this area. A sequential explanatory design, one of the mixed research methods, was employed for this study. The research was conducted with 300 primary and secondary school teachers from a central district in a province located in western Turkey. Participants were selected through the convenience sampling method. Data were collected using demographic information, the“AI Awareness Scale for Teachers,”and a semi-structured interview form. Quantitative data were analyzed using descriptive analysis, independent samples t-tests, and ANOVA tests with the Jamovi program, while qualitative data were analyzed using content analysis. The findings indicate that teachers generally have a high level of awareness regarding AI. Additionally, this awareness significantly varies depending on teachers' fields of expertise, level of education, and the sectors in which they work, whereas no significant differences were found based on gender or the school levels at which they teach. According to the content analysis, teachers generally hold positive views about AI, believing that it can be easily integrated into education. However, they also acknowledge that technical challenges may arise during this process. As a result, this study is thought to make a significant contribution to the literature on the use of artificial intelligence in education by revealing the awareness levels and views of teachers towards artificial intelligence.
Benzer Tezler
- Analyzing perceptions of artificial intelligence use among pre-service and in-service EFL teachers
Hizmet öncesi ve hizmet içi İngilizce öğretmenlerinin yapay zekâ kullanımı hakkındaki algılarının analizi
SEVDE AYYILDIZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FERDANE DENKCİ AKKAŞ
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜMEYRA GENÇ
- Öğretmenlerin yapay zeka farkındalık düzeylerinin incelenmesi ve eğitim-öğretimde yapay zeka kullanımına ilişkin hizmet içi eğitim: Bir program tasarısı önerisi
An examination of teachers' artificial intelligence awareness levels and an in-service training curriculum on the use of artificial intelligence in education: A curriculum design proposal
ADEM ÖZALTIĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ YAKAR
- Biyoloji öğretmenlerinin yapay zekâ farkındalıklarının ve öz yeterliliklerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of biology teachers' artificial intelligence awareness and self-efficacy in terms of some variables
ESRA DEMİREL SUBAŞI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURCAN UZEL
- İlköğretim öğretmenlerinin eğitimde yapay zeka kullanımına yönelik görüşleri
Primary school teachers' views on the use of artificial intelligence in education
ESMA ORAK SAYGINER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TOLGA GÜYER
- Öğretimde yapay zekâ kullanımı çalıştayına katılan öğretmenlerin farkındalık, kaygı, tutum ve görüşlerinin incelenmesi
Examining awareness, anxiety, attitudes and opinions of teachers participating in the workshop on the use of artificial intelligence in instruction
SEDA CAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimBalıkesir ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLCAN ÖZTÜRK