İstanbul'da sultan II. Mahmud baniliğinde yaptırılan çeşmeler
Fountains built in İstanbul under the ownership of sultan Mahmud II
- Tez No: 928334
- Danışmanlar: PROF. DR. LÜTFİYE GÖKTAŞ KAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sanat Tarihi, Art History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Su, insan hayatının en önemli yaşam kaynağı olmuştur. Yerleşim yerleri su yakınlarına göre kurulmuştur. Su yapıları suyollarını oluşturan mimari eserler, şehre su sağlayan teknik yapılar olması dışında dönemin mimari ve sanatsal anlayışını göstermesi bakımından sürecin izlenebildiği kentlerdeki mimari değerlerdir. Su mimarisinin en tanınmış örnekleri çeşmeler olmuştur. Bizans ve Osmanlı devletlerine başkentlik yapmış olan Konstantin şehri, Osmanlı döneminde nüfusun da artmasına bağlı olarak su mimarisinin en çok geliştiği ve bu mimarinin en küçük yapısı olan çeşmelerin artarak devam ettiği şehir olmuştur. Başkentin en eski örneği 15. yüzyıl Davutpaşa Çeşmesi (1485) olan İstanbul çeşmeleri, her dönemin mimari ve süsleme anlayışına göre meydanlarda, sokak aralarında, iskelelerde, köşe başlarında daha sonra konutlarda yerini almıştır. 19. yüzyıl da çeşmeler su ihtiyacının karşılanmasından ziyade dönemin üslup anlayışının yansıtıldığı dekoratif yapılar olarak da görülmeye başlamıştır. 1808 yılında Osmanlı Devleti'nin 30. padişahı olarak tahta çıkan Sultan II. Mahmud, Batılılaşma Dönemi'nin de etkisi ile yeni ıslahat ve reformların sultanı olarak 19. yüzyıla damga vurmuştur. Her alanda yenilenmeye gidilen bu dönemde mimari yapılarda etkilenmiştir. Dönemin üslup anlayışları mimari yapılarda görüldüğü gibi çeşmelerde de karşımıza çıkmaktadır. Şehrin farklı noktalarına değişik plan ve süsleme üslubunda çeşmeler yaptırılmıştır. Çalışmamızın konusu olan Sultan II. Mahmud'un baniliğinde İstanbul'da yaptırılan 20 adet çeşme yerinde incelenmiş ve katalog oluşturulmuştur. Çeşmelerin hepsi farklı plan tipinde dönemin üslup anlayışına uygun süsleme tezyinatı göstermektedir. Plan tipi olarak sınıflandırılan çeşmelerde kullanılan malzeme ve teknik özellikler belirlenmiş, süsleme özellikleri motif ve kompozisyon düzeni, başkent ekolünde izlenen üslup etkileri ile anlatılmaya çalışılmıştır. Çalışma kapsamındaki çeşmelerin kitabeleri yeniden okunmuş ve analiz edilmiştir. Tarihleri belli olmayan çeşmelerin, kaynaklar incelenerek dönemin üslup özellikleri de dikkate alınarak tarihleri belirlenmiş literatürdeki yerleri anlatılmıştır.
Özet (Çeviri)
Water has become the most important source of human life. Settlements were established according to their proximity to water. Water structures, architectural works that form waterways, are not only technical structures that provide water to the city, but also architectural values in cities where the process can be observed in terms of showing the architectural and artistic understanding of the period. The most well-known examples of water architecture are fountains. The city of Constantine, which was the capital of the Byzantine and Ottoman states, was the city where water architecture developed the most and fountains, the smallest structure of this architecture, continued to increase due to the increase in population during the Ottoman period. Istanbul fountains, the oldest example of which is the 15th century Davutpaşa Fountain (1485) in the capital, took their place in squares, streets, piers, corners and later in residences, according to the architectural and ornamental understanding of each period. In the 19th century, fountains began to be seen as decorative structures that reflected the style of the period rather than meeting the need for water. Sultan II, who ascended to the throne as the 30th sultan of the Ottoman Empire in 1808. Mahmud left his mark on the 19th century as the sultan of new reforms and reforms with the influence of the Westernization Period. In this period, when renewal was carried out in every field, architectural structures were also affected. The stylistic approaches of the period can be seen in fountains as well as in architectural structures. Fountains with different plans and decoration styles were built in different parts of the city. The subject of our study is Sultan II. 20 fountains built in Istanbul under the patronage of Mahmud were examined on site and a catalog was created. All of the fountains show different plan types and ornaments in accordance with the style of the period. The materials and technical features used in the fountains classified as plan types were determined, their ornamental features, motifs and composition order, and the stylistic effects followed in the capital school were tried to be explained. The inscriptions of the fountains within the scope of the study were re-read and analyzed. The dates of the fountains, whose dates are unknown, were determined by examining the sources and taking into account the stylistic characteristics of the period, and their places in the literature were explained.
Benzer Tezler
- Bir ilaç fabrikasında personel gereksinmesinin belirmesi seçilmesi ve elde tutulmasına yönelik bir uygulama çalışması
Başlık çevirisi yok
EMİNE BOZBAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
İşletmeİstanbul ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUĞRAY KAYNAK
- Süt formüllerinin tüketim uygulamaları ve süt formüllerinin C vitamini içeriği ile pH değerleri
Başlık çevirisi yok
GÖNÜL VAROL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Besin Hijyeni ve Teknolojisiİstanbul ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TÜRKAN KUTLUAY
- Türkiye'de aile planlaması çalışmalarında erkeklerin önemi, hastane personeli ile fabrika işçilerinin doğum kontrol yöntemlerine karşı tutum ve davranranışlarında farklılığın araştırılması
Başlık çevirisi yok
KAMİL MALKOÇLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Demografiİstanbul ÜniversitesiAile Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DERİN KÖSEBAY
- Adolesan intihar girişimlerinin psiko-sosyal nedenleriyle ilgili araştırma
Başlık çevirisi yok
NAZMİYE YÜKSEL
- Gelişim nörolojisi polikliniğine başvuran nöral tüp defektli olgularda prospektif bir inceleme
Başlık çevirisi yok
İLKBAHAR EMİNE GÜLTEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiAile Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELÇUK APAK
- Türkiye'de serebral hareket bozukluklarının etiyolojisi epidemiyolojisi ve bazı klinik özellikleri
Başlık çevirisi yok
AŞER BENSUSAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1986
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı