Risk gruplarında endokrin bozucu çevresel kirleticilerin farkındalığı
Awareness of endocrine disrupting environmental pollutants in risk groups
- Tez No: 930504
- Danışmanlar: PROF. DR. SIDDİKA SONGÜL YALÇIN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: Endokrin bozucu kimyasallar, çevresel kirleticiler, ftalatlar, bisfenol A, parabenler, Endocrine-disrupting chemicals, environmental pollutants, phthalates, bisphenol A, parabens
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Pediatri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Pediatri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Okman, E., Risk Gruplarında Endokrin Bozucu Çevresel Kirleticilerin Farkındalığı. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sosyal Pediatri Programı, Doktora Tezi, Ankara, 2025. Endokrin bozucu kimyasallar (EBK'ler), hormon düzenlemesine müdahale ederek olumsuz sağlık sonuçlarına yol açan eksojen maddelerdir. Yaşamın erken dönemlerinde EBK'lere maruz kalmanın uzun vadeli sağlık etkileri olabileceğinden, hamile kadınlar ve yeni anneler özellikle savunmasızdır. Bu kesitsel, ankete dayalı çalışmanın amacı, bir doğum hastanesindeki hamile kadınlar ve yeni anneler arasında EBK'lere ilişkin farkındalığı değerlendirmektir. Bu kesitsel çalışma Ocak ve Ağustos 2022 tarihleri arasında üçüncü basamak bir hastanede gerçekleştirilmiştir. Hamileler ve yeni doğum yapmış kadınlar arasında EBK'lerin farkındalığını değerlendirmek için Mutualités Libres/AIM 2020 anketine dayanan bir anket kullanılmıştır. Orijinal anket, çeviri ve uzman incelemesi yoluyla Türk toplumu için kültürel ve dil uygunluğu açısından kontrol edilerek oluşturulmuştur. Anket sosyodemografik özellikler, alışkanlıklar, bilgi, bilgi kaynakları, sağlık hizmetleri, değişime hazır olma durumu, beklentiler ve tutumlar ile ilgili bölümler içermektedir. Sonuçlar, katılımcıların %59.2'sinin EBK'lere aşina olmadığını ve birçoğunun kanserler, kısırlık ve çocuklarda gelişimsel bozukluklar da dahil olmak üzere ilişkili sağlık riskleri hakkında farkındalığının olmadığını göstermiştir. Katılımcıların önemli bir kısmı bisfenol A (BPA) veya ftalatları hiç duymamışken, parabenler hakkındaki farkındalık nispeten daha yüksek tespit edilmiştir. Katılımcıların eğitim düzeyinin EBK'ler hakkındaki bilgi ve farkındalık üzerinde belirgin bir etkisi olmadığını görülmüştür. Çalışma, EBK'lere ilişkin farkındalığın artırılmasının, özellikle hamile kadınlar ve yeni anneler gibi hassas popülasyonlarda bilinçli kaçınma davranışlarını teşvik etmek için gerekli olduğu sonucuna varmıştır. Halk sağlığı kampanyaları ve sağlık hizmeti sağlayıcılarının katılımı, farkındalığı arttırmak ve EBK'lerle ilişkili sağlık risklerini azaltmak için çok önemlidir.
Özet (Çeviri)
Okman, E. Awareness of Endocrine Disrupting Environmental Pollutants in Risk Groups. Hacettepe University Graduate School of Health Sciences, Programme of Social Pediatrics, PhD Thesis, Ankara, 2025. Endocrine-disrupting chemicals (EDCs) are exogenous substances that interfere with hormone regulation, leading to adverse health outcomes. Pregnant women and new mothers are particularly vulnerable, as exposure to EDCs during early life stages can have long-term health impacts. This cross-sectional, questionnaire-based study aimed to assess the awareness of EDCs among pregnant women and new mothers at a maternity hospital. This cross-sectional study was conducted in a tertiary care hospital between January and August 2022. A questionnaire based on the Mutualités Libres/AIM 2020 survey was used to assess awareness of EDCs among pregnant and postpartum women. The original survey was adapted culturally and linguistically for the Turkish population through translation and expert review. The questionnaire included sections on sociodemographics, habits, knowledge, information sources, healthcare, readiness for change, expectations, and attitudes. The results showed that 59.2% of participants were unfamiliar with EDCs, and many lacked awareness of the associated health risks, including cancers, infertility, and developmental disorders in children. A significant portion of respondents had never heard of bisphenol A or phthalates, while awareness of parabens was relatively higher. The study findings indicated that educational level did not have a significant impact on knowledge and awareness regarding EDCs. The study concluded that increasing awareness of EDCs is essential for fostering informed avoidance behaviors, especially in vulnerable populations like pregnant women and new mothers. Public health campaigns and healthcare provider involvement are crucial for enhancing awareness and reducing the health risks associated with EDCs.
Benzer Tezler
- Kırsal ve kentsel alanda yaşayan eksojen obeziteli çocukların saç örneklerinde pestisit analizi
Pesticide analysis in hair samples of children with exogenous obesity living in rural and urban areas
FATMAGÜL CAN
Doktora
Türkçe
2025
Farmasötik ToksikolojiAnkara ÜniversitesiAdli Bilimler Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. DİLEK AKYÜZLÜ
- Bisfenol A'nın farklı hücre kültürlerinde DNA metilasyonu ve histon modifikasyonları üzerine etkilerinin araştırılması
Investigation on the effects of bisphenol A on DNA methylation and histone modifications in various cell cultures
MİNE ŞENYILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Genetikİstanbul ÜniversitesiFarmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİBEL ÖZDEN
- Dişi farelerde bisfenol M ile oluşturulmuş karaciğer hasarının incelenmesi
Investigation of liver damage induced by bisphenol M in female mice
MUHAMMED CANİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
BiyolojiSakarya ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAZAN DENİZ YÖN ERTUĞ
DOÇ. DR. ASUMAN DEVECİ ÖZKAN
- Karaciğer fibrozis modeli: Farklı dozlarda nonylphenol maruziyetinin hepatotoksik etkilerinin incelenmesi
Liver fibrosis model: Investigation of the hepatotoxic effects of different doses of nonylphenol exposure
PARISA KAHEDI ZADEH
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Histoloji ve EmbriyolojiKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiHistoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİME TOZAK YILDIZ
- Obez bireylerin ekonomik gelir düzeylerine bağlı besin güvencesizliği duyma eğilimleriyle pestisit bilgi düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between food insecurity tendencies based on economic income levels and pesticide knowledge levels in obese individuals
ECE EVLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN SEYLAM KÜŞÜMLER