Hanbelîliğin eş'arîleşmesi(hicri IV.-VI. yüzyılda Bağdat örneği)
Başlık çevirisi mevcut değil.
- Tez No: 931101
- Danışmanlar: PROF. DR. MAHMUT AY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Hanbelîlik, Eş`arîlik, Etkileşim, Ehl-i Sünnet, Ehl-i Bid'at, Hanbelism, Ash'arisim, interaction, Ahl al-Sunnah, Ahl al-Bid'at
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kelam Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hanbelî mezhebinde nassa, rivayete, geleneğe ve kurucusu Ahmed b. Hanbel'in otoritesine sıkıca bağlılık esastır. Bu bağlılığın bir tezahürü olarak mezhebin ortaya çıktığı ilk zamanlarda mezhep içi ihtilaf ve kırılmalar yok denecek kadar azdır. Ancak hicrî dördüncü yüzyıldan sonra çeşitli sebeplerle mezhep içerisinde ana ilkelere bağlı kalınmakla birlikte; mezhebin genel karakteristik özelliğine aykırı yorum, yaklaşım ve tutumlar belli başlı alimler tarafından benimsenmeye başlanmıştır. Çalışmada ilk olarak Hanbelî gelenek içerisinde bu değişimi tetikleyen unsurlara dikkat çekmek istedik. Çünkü kişilerde meydana gelen fikrî değişimleri tetikleyen birden fazla unsur olabileceğini düşündük. İlk olarak etkileşimi tetikleyen siyasî faktörlere daha sonra entelektüel faktörlere ve son olarak da coğrafî faktörlere odaklandık. Saymış olduğumuz bu faktörlerin hepsinin Hanbelî ve Eş`arî etkileşimine katkı sunduğunu gördük. Ancak etkileşimi tetikleyen unsurlar bu sayılanlarla sınırlı tutulmamış, mezhebî aidiyetleri belirleyen şemsiye kavramlara da odaklanılmıştır. Ehl-i Sünnet çatı kavramının Hanbelî-Eş`arî birlikteliğine olan katkısından hareketle; yazmış oldukları eserlerde ortak düşman olarak belirledikleri ve Ehl-i Bid'at olarak tasvir ettikleri düşüncelere karşı beraber hareket ettiklerine de değindik. Dönem itibariyle en çok tartışılan konular marifetullah, Allah'ın sıfatları, kelâmullah, rü'yetullah, halku ef`âli'l-İbâd, istitâat ve teklif-i mâ lâ Yutak'tır. Hanbelî alimlerinin bu konular etrafında yapmış oldukları açıklamalar ve yaklaşımlar Eş`arîlerin konuya yaklaşımları ile aynıdır. Her iki mezhep de eserlerinde Mu`tezile ve Şîa'nın iddialarını çürütme gayesi gütmektedir. Bu iddialara cevap vermek için Hanbelî alimleri nassın yanında aklî istidlâl yöntemlerini ustaca kullanmaktadırlar. Dolayısıyla Hanbelîlik'te ki bu değişimlerden hareketle tezde, Hanbelîliğin Eş`arileşmesi ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Özet (Çeviri)
The Hanbeli sect is based on strict adherence to the nasa, narrations, tradition, and the authority of its founder, Ahmad b. Hanbel. As a manifestation of this adherence, in the early days of the sect, intra-sectarian conflicts and ruptures were almost non-existent. However, after the fourth century of Hijri, for various reasons, while adhering to the main principles within the sect, interpretations, approaches, and attitudes contrary to the general characteristics of the sect began to be adopted by certain scholars. First of all, we wanted to draw attention to the factors that triggered this change within the Hanbeli tradition, because we thought that there may be more than one factor that triggers the intellectual changes that occur in individuals. First, we focused on the political factors that triggered the interaction, then intellectual factors, and finally geographical factors. We have seen that all of these factors contribute to the interaction between Hanbeli and Ash`ari. However, the factors that triggered the interaction were not limited to these factors; we also focused on the umbrella concepts that determine sectarian affiliations. Based on the contribution of the concept of Ahl al-Sunnah umbrella to the Hanbalite-Ash`arite unity, we have also mentioned that they acted together against the ideas that they identified as a common enemy and portrayed as Ahl al-Bid'at in their works. The most debated issues of the period were marifatullah, God's attributes, kalāmullah, rü'yatullah, khalku ef`āli al-'ibād, wilāt and offer-i mā lā Yutak. The Hanbeli scholars' explanations and approaches to these topics are the same as the Ash`arīs' approach to the subject. Both sects aim to refute the claims of the Mu`tazilites and Shi`a in their works. In order to respond to these claims, Hanbeli scholars skillfully use the methods of rational deduction in addition to the evidence. Therefore, based on these changes in Hanbelism, the thesis tries to reveal the Ash`arization of Hanbelism.
Benzer Tezler
- Dımaşk Hanbelîliğinin kurumsallaşması sürecinde Şîrâzî ailesi
The Shirazi family in the process of the institutionalization of Hanbalism in Damascus
MUHAMMED NURULLAH GÜNDÜZ
- Ebû Abdullah Muhammed b. İshak İbn Mende ve itikâdî görüşleri
Abû Abdullah Muhammad b. Ishak Ibn Manda and his theological views
LOKMAN TOKDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÜMİT
- Hanbelî düşüncede haberî sıfatlar (Ebû Ya'lâ el-Ferrâ örneği)
Khabari adjectives in Hanbali thought (Sample of Ebû Ya'lâ al-Ferrâ)
MUHAMMED SAMİ DEYMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinMuş Alparslan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAHSUM AYTEPE
- George Makdisi ve islam araştırmalarındaki yeri
George Makdisi and his place in islamic studies
AYŞE TAŞPINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
DinAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET EMİN ÖZAFŞAR
- 5./11. asır Şam bölgesinde Hanbelîlik ve diğer itikadî mezheplerle ilişkileri: Ebü'l Ferec eş-Şirâzî örneği
5./11. century Hanbali in the damascus region and its relation with other religious sects: Abû al- Faraj al-S̲h̲īrāzî case
ELİF OĞUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN ONAT