Çocukluk çağı obezitesi ve kilo kontrolü üzerine model temelli okul sağlığı hemşireliği uygulamalarının etkisi: Sistematik derleme ve meta-analiz
The effect of model-based school health nursing practices on childhood obesity and weight control: A systematic review and meta-analysis
- Tez No: 939736
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BETÜL ÖZEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Halk Sağlığı, Nursing, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Beden Kitle İndeksi, Çocukluk Çağı Obezitesi, Fiziksel Aktivite, Hemşirelik, Meta-Analiz, Okul Sağlığı, Body Mass Index, Childhood Obesity, Meta-Analysis, Nursing, Physical Activity, School Health
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Adölesanlar ve çocukların mevcut ve gelecekteki yaşamlarında karşılaşabilecekleri obezite sorunuyla mücadelede, model temelli okul sağlığı uygulamalarının önemine dikkat çekmek gerekmektedir. Bu sistematik derleme ve meta-analiz çalışması, model temelli okul sağlığı hemşireliği uygulamalarının çocuk ve adölesanlarda görülen obezite ve kilo kontrolü üzerindeki etkisini değerlendirmek ve moderatörleri incelemek amacıyla yapıldı. On iki veri tabanı tarandı ve uygun 22 farklı müdahale çalışmasının (n = 11176 katılımcı) Beden Kitle İndeksi (BKİ) ve Fiziksel Aktivite (FA) üzerine etkisi incelendi. Meta analiz çalışmasına randomize kontrollü ve yarı deneysel çalışmalar dahil edildi. İnceleme, random effects modeli ile BKİ üzerine d:-0,580 (95% CI: -0,332, -0,828) etki ve FA üzerine d:0,725 (95% CI: 0,366, 1,084) etki olarak hesaplandı. İkincil değişkenler üzerine etkisi ise BKİ-z için d:-0,264 (95% Cl:-0,42, -0,10), yağ oranı (%) için d:-0,525 (95% Cl:-0,98, -0,06), bel çevresi (cm) için d:-0,299 (95% Cl:-0,49,-0,10) etki büyüklüğünde olduğu bulundu. Meta-analiz boyunca çalışmalarda belirgin bir heterojenite gözlendi (BKİ: I² = 95%, τ² = 0.19, Q= 414,169, p <0.01; FA: I² = 94%, τ² = 0,312, Q= 174,427, p <0.01). Çalışmaların ortak kalite değerlendirme sonucu kaliteleri orta düzey (%71) bulundu. Yapılan analog ANOVA analizlerinde, BKİ üzerindeki etki büyüklüğünün yayın yılı ve kullanılan model türüne göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlendi. En yüksek etki büyüklüğü 2017 yılına ait çalışmalarda ve Sağlık Programı Modeli'nde (SPM) gözlendi (p<0,05). Fiziksel aktivite üzerindeki etki büyüklüğü ise yayın yılı, kilo durumu, program tipi ve araştırma türüne göre anlamlı farklılık gösterdi (p<0,05). Bu bulgular doğrultusunda, model temelli okul sağlığı müdahaleleri çocuklarda BKİ'yi ve FA'yi orta düzeyde etkilediği görüldü (p <0.01). Ayrıca BKİ-z ve bel çevresi üzerine küçük bir etki, yağ oranı üzerine orta derecede bir etkisi olduğu görüldü (p <0.01). Bulgular, model temelli okul sağlığı müdahalelerinin adölesanlar ve çocuklarda BKİ'yi azaltma ve fiziksel aktiviteyi artırmada istatistiksel olarak anlamlı ve klinik açıdan umut verici bir strateji olduğunu desteklemektedir.
Özet (Çeviri)
Model-based school health practices play a critical role in addressing the obesity problem faced by adolescents and children, both now and in the future. This systematic review and meta-analysis study was conducted to evaluate the effect of model-based school health nursing practices on obesity and weight control in children and adolescents and to examine the moderators. Twelve databases were searched, and the effects of 22 eligible intervention studies (n = 11176 participants) on Body Mass Index (BMI) and Physical Activity (PA) were analysed. The meta-analysis included randomised controlled and quasi-experimental studies. The analysis was calculated as d:-0.580 (95% CI: -0.332, -0.828) effect on BMI and d:0.725 (95% CI: 0.366, 1.084) effect on FA with the random effects model. The effect on secondary variables was found to be d:-0.264 (95% Cl: -0.42, -0.10) for BKİ-z, d:-0.525 (95% Cl: -0.98, -0.06) for fat percentage (%), and d:-0.299 (95% Cl: -0.49, -0.10) for waist circumference (cm). A significant heterogeneity was observed in the studies throughout the meta-analysis (BMI: I² = 95%, τ² = 0.19, Q= 414,169, p < 0.01; FA: I² = 94%, τ² = 0.312, Q= 174,427, p < 0.01). The quality of the studies was found to be moderate (71%) as a result of the common quality assessment. In the analogue ANOVA analyses, it was determined that the effect size on BMI differed significantly according to the year of publication and the type of model used. The highest effect size was observed in studies from 2017 and in the Health Programme Model (SPM) (p<0.05). The effect size on physical activity differed significantly according to publication year, weight status, programme type, and study type (p<0.05). In line with these findings, model-based school health interventions had a moderate effect on BMI and FA in children (p<0.01). In addition, there was a small effect on BMI-z and waist circumference and a moderate effect on body fat percentage (p<0.01). The findings support that model-based school health interventions are a statistically significant and clinically promising strategy for reducing BMI and increasing physical activity in adolescents and children.
Benzer Tezler
- Çocuklarda serum MOTS-c seviyesinin antropometrik ölçüm ve metabolik parametrelerle ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship of serum MOTS-c level with anthropometric measurements and metabolic parameters in children
ÖZGÜR AYLİN KOTAN YILDIRIR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Sağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Obezite cerrahisi geçirmiş bireylerde çocukluk çağı travmaları, olumsuz yaşam olayları ve psikopatoloji arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between childhood traumas, adverse life events, and psychopathology in individuals who have undergone obesity surgery
ESMA GÜMÜŞ ZENGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İstanbul Bilgi ÜniversitesiTravma ve Afet Çalışmaları Uygulamalı Ruh Sağlığı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
Yükleniyor...
- Şişman çocukların hidrasyon durumunun değerlendirilmesi
Evaluation of hydration status of obese children
AKİF ÇELİK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
İstanbul Bilim ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Ebeveynlerde yeme davranışı ile ebeveyn besleme tarzı arasındaki ilişki ve erken çocukluk çağı obezitesi üzerine etkisi
The relationship between parental behavior and parental feeding style in parents and effects on early childhood obesity
HANDE GÜRÜN
- COVİD-19 öncesi, kapanma dönemi ve post-COVİD dönemin çocukluk çağı obezitesi üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of pre-COVID-19, closure period and post-COVID period on childhood obesity
IRMAK TUNA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İzmir Katip Çelebi ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...