الآثار الفكرية لسيد قطب في النّخبة الدّينية الأويغورية
SEYYİD KUTUB'UN UYGUR DİNİ ELİTLER ÜZERİNDEKİ FİKRİ ETKİSİ
- Tez No: 940246
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA TEMİMİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Seyyid Kutub, İslami düşünce, davet, cihad, Uygur toplumu, Doğu Türkistan, Seyyid Qutb, Islamic thought, da'wah, jihad, Uyghur community, East Turkistan
- Yıl: 2025
- Dil: Arapça
- Üniversite: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Seyyid Kutub, yirminci yüzyılın önde gelen İslam düşünürleri ve davetçilerinden biri olarak, edebiyat, eleştiri, reformist düşünce, siyaset ve hareket gibi birçok alanda eserler kaleme almış ve çağdaş İslam toplumlarının fikrî uyanışında önemli bir rol oynamıştır. Onun düşünceleri, yalnızca Arap-İslam dünyasında değil, farklı kültürel ve coğrafi bağlamlarda da etkisini göstermiştir. Bu çerçevede, Uygur toplumu da Seyyid Kutub'un fikirlerinden etkilenen topluluklardan biridir. Özellikle davet ve cihad konularındaki düşünceleri, yirminci yüzyılın sonlarına ve yirmi birinci yüzyılın başlarına gelindiğinde Doğu Türkistan'da yayılmaya başlamış; bu düşünceler özellikle Uygur gençliği arasında geniş yankı bulmuştur. Bu durum, bazı gençlerin Kutub'un cahiliye düzenlerine karşı direnme ve cihad yoluyla özgürlüğe ulaşma fikrinden ilham alarak Çin işgaline karşı direniş faaliyetlerine katılmalarına zemin hazırlamıştır. Bununla birlikte, bazı bireyler ise Kutub'un fikirlerini yanlış yorumlayarak radikal ve aşırı yönelimler benimsemişlerdir. Bu araştırma, Seyyid Kutub'un edebî, eleştirel, siyasal ve davetçi yönlerini ele alarak onun İslami reform düşüncesini ve toplumu uyandırma amacı taşıyan temel kavramlarını analiz etmektedir. Aynı zamanda, Kutub'un düşünsel etkilerinin Uygur dini elitleri üzerindeki yansımalarını incelemekte ve bu etkileşimin söz konusu elitlerin dinî ve fikrî yönelimlerini nasıl şekillendirdiğini ortaya koymaktadır. Zira bu elit kesim, toplumdaki dinî anlayışın oluşumunda önemli bir rol oynamaktadır. Ancak, Kutub'un düşüncelerinin Uygur dini elitleri üzerindeki etkisini doğrudan belgeleyen yazılı kaynakların eksikliği, araştırmanın önündeki en büyük engellerden biridir. Çin hükümetinin dini içeriklerin belgelenmesi veya yayılması konusundaki baskı ve cezalandırma politikaları nedeniyle, bu etkilerin yazılı belgelerle ortaya konması oldukça güçtür. Bu nedenle araştırmacı, nitel araştırma yöntemine başvurarak, rastgele olmayan bir örnekler üzerinden veri toplamıştır. Araştırmada, konuya dair mevcut durumu tanımlamak ve analiz etmek amacıyla betimsel yöntem benimsenmiş; Türkiye'de ikamet eden ve Doğu Türkistan halkı nezrinde saygınlığa sahip, eğitim ve davet alanında etkin rol oynayan Uygur dini elitlerle gerçekleştirilen mülakatlar yoluyla veriler toplanmıştır.
Özet (Çeviri)
Seyyid Qutb is regarded as one of the most prominent Islamic thinkers and da'wah figures of the twentieth century. His works span a variety of fields including literature, criticism, reformist thought, politics, and activism, playing a pivotal role in the intellectual awakening of contemporary Islamic societies. Qutb's ideas have transcended the Arab-Islamic world and influenced diverse cultural and geographical contexts. In this regard, the Uyghur community is among the groups influenced by Seyyid Qutb's thoughts. In particular, his views on da'wah and jihad began to spread in East Turkistan during the late twentieth and early twenty-first centuries. These ideas resonated deeply with Uyghur youth, some of whom were inspired by Qutb's advocacy for resisting“Jahiliyyah Ssystems”and achieving freedom through jihad, leading them to participate in resistance activities against the Chinese occupation. However, some individuals misinterpreted Qutb's ideas and adopted radical or extremist tendencies. This study examines Qutb's literary, critical, political, and da'wah-oriented dimensions, analyzing his core concepts aimed at Islamic reform and societal awakening. It also investigates the reflections of Qutb's intellectual influence on Uyghur religious elites and explores how this interaction shaped their religious and intellectual orientations. As these elites play a vital role in shaping the religious understanding of society, such influence carries broader societal implications. Nevertheless, the lack of written sources documenting the direct influence of Qutb on Uyghur religious elites presents a major challenge for the study. Due to the Chinese government's repressive policies—including detention and punishment—against the documentation and dissemination of religious content, it is extremely difficult to provide written evidence of such influence. Therefore, the researcher adopted a qualitative research methodology, collecting data through a non-random sampling method. In order to identify and analyze the existing situation, a descriptive approach was employed, and interviews were conducted with Uyghur religious elites residing in Turkey, who are respected within the East Turkistan community and actively engaged in education and da'wah activities.
Benzer Tezler
- تخريب الآثار التأريخية والبيئية في شمال العراق بين سنة1921-1991
1921- 1991 yıllarında Kuzey Irakın doğal çevre ve tarihî eserlerinin tahribi
AHMED MOHAMMED MAWLOOD SYAN
Yüksek Lisans
Arapça
2017
Kamu YönetimiYüzüncü Yıl ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. RAHMİ TEKİN
- الآثار الاقتصادية لنوازل إيرادات الأموال السلطانية في الإسلام
İSLAM'DA KRALİYET PARA GELİRLERİNİN ÇAĞDAŞ SORUNLARININ EKONOMİK ETKİLERİ
MOHAMMAD SABER CHEIKHMOUS
Yüksek Lisans
Arapça
2020
DinOmdurman Islamıc Unıversıty (oıu)İslam Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. MUTASİM SEYİT AHMET
- الآثار السياسية والاجتماعية التراكمية للتهجير القسري على الفلسطينيين – مخيم اليرموك نموذجًا
Filistinlilerin Zorla Göç Ettirilmesinin Kümülatif Siyasal ve Toplumsal Etkileri: Yermuk Kampı Örneği
BAYAN ALMALEH
Yüksek Lisans
Arapça
2026
Siyasal BilimlerMardin Artuklu ÜniversitesiKudüs ve Filistin Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ İSA ABDULLAHOĞLU
- أثار التنافس الأمريكي الإيراني في الشرق الأوسط الساحة العراقية نموذجاً 2003-2022
Ortadoğudaki ABD İran rekabetinin etkileri (2003_2022) yılları arasındaki Irak örneği
MUSTAFA NEAMAH KHARBAT
Yüksek Lisans
Arapça
2022
Uluslararası İlişkilerKarabük ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMAT MAHAMAT OUMAR
- الوقف ودوره في معالجة اثار الجوائح
Vakıfların doğal afetlerle mücadeledeki rolü
AHMET BEYATLI
Doktora
Arapça
2024
Ekonomiİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİslam İktisadı ve Hukuku Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. OSAMA AL HAMWI