Prosody in interpreting AI and human delivered speeches: The effect on output in simultaneous interpreting
Eşzamanlı çeviride yapay zeka ve insan konuşmacılarının prozodiye olan etkisi
- Tez No: 942127
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ŞEYDA KINCAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mütercim-Tercümanlık, Translation and Interpretation
- Anahtar Kelimeler: Sözlü Çevirinin Prozodisi, Yapay Konuşmacı, Eşzamanlı Çeviri, Sözlü Çeviride Yapay Zeka, Simultane çeviri, Sözlü çeviri, İnsan-yapay zeka etkileşimi, Prosody of Interpreting, Artificial Speaker, Simultaneous Interpreting, Artificial Intelligence in Interpreting, Interpretation, Human-artificial intelligence interaction
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mütercim Tercümanlık (ingilizce) Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İngilizce ve Türkçe dil çiftinde yapılan eşzamanlı çeviride yapay zeka konuşmacılarının prozodilerini ve yapay zeka konuşmacılarının prozodisinin çevirmenlerin çıktılarına olan etkisini araştırmaktadır. Bu dil çiftinde prozodi ve çeviribilim alanındaki çalışmalar kısıtlı olduğundan, tez kapsamında hem yapay zeka hem de insan konuşmacılarının olduğu metinler ve bu konuşma metinlerinin çevirileri prozodi bağlamında irdelenmiştir. İki aşamalı olan bu tez çalışmasına altı lisans öğrencisi ile altı profesyonel çevirmen katılmış; katılımcılardan insan ve yapay zeka konuşmacılarını iki dil yönünde de çevirmeleri istenmiş, son olarak da katılımcılara deney sonrası anket uygulanmıştır. Praat pro- gramı kullanılarak katılımcıların ses kayıtları tempo, ezgi, vurgu ve ritim açısından incelenmiştir. Deney, yapay zekanın kendine has prozodik özelliklerinin yanı sıra Türkçe ve İngilizce dil çiftine has bazı prozodik örüntüler ortaya çıkarmıştır. Profesyonellerin çıktıları konuşmacının türü değiştiğinde pek farklılık göstermese de öğrencilerin prozodileri konuşmacı değişince farklılaşmıştır. Öğrenciler konuşmacının üslubunu taklit etme eğilimi göstermiş, ritim, vurgu ve ezgi bulgularında sözdizimsel ve prozodik çeşitli anormallikler göstermiştir. Katılımcıların çevirilerindeki anormal ritim ve ezgi örüntüleri Gile'in Çaba Modellerinde ele aldığı Bellek İşleme Kapasitesinin sorunlarından kaynaklanmıştır. Yapılan ankette katılımcılar yapay zekanın robotik üslubuna, istikrarsız konuşma akışına ve duygusuzluğuna değinmiş, bunları çeviride birer zorluk olarak nitelendirmişlerdir. Bu tez çalışması, hem eşzamanlı çeviri hem de yapay zeka konuşma metinlerinin prozodisini ele alarak çeviribilim alanında prozodi, yapay zekanın kullanımı ve de çevirmen eğitimi konularında ileride yapılacak çalışmalara temel oluşturmakta, yapay zeka konuşmacılarının kullanımına dair öneriler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study explores the prosody of AI-delivered source text speeches and their effect on interpreters' output during simultaneous interpreting in English and Turkish language pair. Due to the research gap on prosody and interpreting in this language pair, this study analyses the prosody of both AI-delivered and human-delivered source text speeches with their interpretations. A two-stage experiment was conducted in which six undergraduate students and six professionals interpreted human and AI-delivered speeches into both language directions and took part in a post-experiment questionnaire. Using Praat, the participants' voice recordings were analysed by focusing on tempo, intonation, stress and rhythm. The findings of the experiment revealed not only AI-specific prosodic characteristics but also patterns specific to interpreting in Turkish and English. Though professionals' output did not vary significantly when the type of speaker changed, the students' prosody altered as the speaker did. The students demonstrated a tendency to imitate the style of speaker and interpret using a syntactically and prosodically anomalous rhythm, stress, and intonation. The participants' anomalous rhythm, intonation and final pitch movements derived from processing capacity problems listed under Gile's Effort Models. In the questionnaire participants remarked on AI's robotic style, inconsistent flow and lack of emotional sentiment which challenged them throughout the experiment. By providing insight into the prosody of not only interpreted speech but also AI-delivered source text speeches, this study lays the basis for further research on the use of prosody, AI in interpreting settings and interpreter training, and suggests potential ways of using AI-speakers.
Benzer Tezler
- Televizyon reklamlarının ses-söz uyumu (Prozodi) yönünden incelenmesi ve dilimizin müziğine etkileri
A study on the television advertisements from the point speech-sound harmany (prosody) and it's influence on the rhythm of our language
C. HAKAN ÇUHADAR
- Türkçe'de vurgu ve musikimizin sözlü eserlerinde prozodik uygulamalar
Başlık çevirisi yok
SAADET GÜLDAŞ
Doktora
Türkçe
1990
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürkoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MERTOL TULUM
- Lenkfahte bestelerin ayırıcı özellikleri
The Distinctive specifications of Lenkfahte beste
A.FERİDUN ÖNEY