Ortaokul düzeyinde disiplinlerarası iklim değişikliği öğretim programının geliştirilmesi
Development of an interdisciplinary climate change curriculum at secondary school level
- Tez No: 942954
- Danışmanlar: PROF. DR. TURHAN ÇETİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Çevre eğitimi, Environmental education
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, ortaokul düzeyinde iklim değişikliği konusu etrafında disiplinlerarası bir öğretim programının geliştirilmesi amaçlanmıştır. Günümüzde iklim değişikliği, sadece çevresel değil, aynı zamanda sosyal, ekonomik ve politik etkileri olan çok boyutlu bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu karmaşık yapısı nedeniyle, tek bir disiplinin bakış açısıyla ele alınması yeterli olmamakta; sosyal bilgiler, fen bilimleri, matematik, Türkçe, medya ve bilişim teknolojileri gibi farklı disiplinlerin birlikte değerlendirilmesini gerektirmektedir. Bu gerekçeyle araştırmada disiplinlerarası bir yaklaşım benimsenmiş, teorik olarak programın geliştirilmesinde disiplinlerarası program geliştirme yaklaşımı kullanılırken uygulama aşamasında eylem araştırması yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın ilk aşamasında, iklim değişikliği eğitimiyle ilgili mevcut programlar ve literatür taranmış, ardından uzman görüşleriyle desteklenen disiplinlerarası bir öğretim programı tasarlanmıştır. Bu süreçte, çevre eğitimi ve çevre okuryazarlığı, kavram yanılgıları, aktif öğrenme stratejileri gibi kavramlara dayalı etkinlikler oluşturulmuştur. Program içeriğinde sosyal bilgiler, fen bilimleri, matematik, Türkçe, bilişim teknolojileri, görsel sanatlar, müzik gibi derslerin içerik ve yöntemleri yer almıştır. İçerik, iklim değişikliğiyle ilgili temel kavramlar ve konular, neden ve sonuçlar kapsamında üç ayrı döngüye ayrılmıştır. Programın geliştirilme sürecinde ilgili derslere ait alanlarda çalışan akademisyenlerin yanı sıra branş öğretmenlerinin, rehberlik ve program geliştirme uzmanlarının da katkıları alınmış ve geliştirilen içerik pilot uygulamaya tabi tutulmuştur. Asıl uygulamanın çalışma grubunu 2023-2024 eğitim öğretim yılında Isparta ili merkez ilçesinde yer alan bir ortaokulun yedinci sınıf şubesinde öğrenim gören öğrencileri oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak iklim değişikliğine yönelik tutum ölçeği, iklim değişikliği testi, kelime ilişkilendirme testi, çalışma kağıtları, araştırmacı ve öğrenci günlüğü ile görüşme kullanılmıştır. Bu araçlardan elde edilen verilerin analizi ise Wilcoxon işaretli sıralar testi ve içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda öğrencilerin iklim değişikliğine yönelik bilgi, tutum ve inançlarında olumlu yönde anlamlı değişiklikler belirlenmiştir. Öğrencilerin süreci genel olarak eğlenceli ve öğretici buldukları, bazı noktalarda sıkıldıkları belirlenmiştir. Araştırmacı günlüğünden yola çıkarak sürecin öğrenciler için katkı sağladığı, disiplinlerarası bir yapının dersi daha renkli hale getirdiği, daha fazla öğrencinin ilgili alanına hitap ettiği anlaşılmıştır. Araştırma sonuçlarından hareketle, farklı disiplinlerin entegre edildiği araştırmaların yapılması, farklı disiplinlerarası bütünleştirme yöntemlerinin uygulanması ve kurumsal kapasitenin işbirliği yoluyla artırılmasına dair öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study aimed to develop an interdisciplinary curriculum on climate change at the middle school level. Today, climate change is not only an environmental issue but also a multidimensional problem with social, economic, and political impacts. Due to its complex nature, addressing climate change through the lens of a single discipline is insufficient; instead, it necessitates the integration of multiple disciplines such as social studies, science, mathematics, Turkish, media, and information technologies. For this reason, an interdisciplinary approach was adopted in the research. While an interdisciplinary curriculum development approach was employed in the theoretical framework, the implementation phase was carried out through an action research method. In the first stage of the study, existing curricula and literature on climate change education were reviewed, and an interdisciplinary curriculum was designed based on expert opinions. During this process, activities were developed based on concepts such as environmental education, environmental literacy, misconceptions, and active learning strategies. The curriculum content incorporated the content and methods of subjects such as social studies, science, mathematics, Turkish, information technologies, visual arts, and music. The content was structured around three thematic cycles covering fundamental concepts and topics related to climate change, as well as its causes and consequences. During the curriculum development process, contributions were received from subject matter academics, branch teachers, guidance counselors, and curriculum development experts, and the designed content was subjected to a pilot implementation. The main implementation group consisted of seventh-grade students from a public middle school located in the central district of Isparta during the 2023–2024 academic year. Data collection tools included a climate change attitude scale, a climate change knowledge test, word association tests, worksheets, researcher and student diaries, and interviews. The collected data were analyzed using the Wilcoxon signed-rank test and content analysis. The findings revealed statistically significant positive changes in students' knowledge, attitudes, and beliefs regarding climate change. It was determined that students generally found the process enjoyable and educational, though some reported moments of boredom. Based on the researcher's diary, the process was found to contribute positively to students, with the interdisciplinary structure making the lessons more engaging and appealing to a wider range of student interests. Based on the results of the study, recommendations were made to conduct further research integrating different disciplines, apply diverse interdisciplinary integration models, and enhance institutional capacity through collaboration.
Benzer Tezler
- Dünyada ve Türkiye'de iklim değişikliği eğitimi'nin incelenmesi ve bir eğitim modeli önerisi
Analysis of climate change education in the world and Turkey and a proposal of educational model
BELMA BARAK
Doktora
Türkçe
2018
Eğitim ve Öğretimİstanbul ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BARBAROS GÖNENÇGİL
- 21.yüzyıl yaygın eğitim ve öğretimde ilköğretim çağı başlangıç seviyesi piyano eğitiminde bütüncül yaklaşım
21st century informal education primary school age holistic approach in beginner level piano education
ANİ SAZAK ARSU
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. NİLGÜN DOĞRUSÖZ DİŞİAÇIK
DOÇ. DR. MEHMET ALİ ÖZDEMİR
- Ortaokul öğretmenlerinin küresel ısınma konusunda bilgi düzeyleri ile iklim değişikliğine yönelik farkındalıklarının incelenmesi
An examination of middle school teachers' knowledge levels on global warming and their awareness of climate change
ADA GÖK TEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAlanya Alaaddin Keykubat ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN KARAARDIÇ
- Ortaokul düzeyinde çevre eğitimi ile ilgili yapılan makalelerin bibliyometrik ve metin madenciliği analizi
Bibliometric and text mining analysis of articles on environmental education at the middle school level
TUĞBA TURUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULKADİR ÖZKAYA
- Climate change communication for meaningful youth engagement: Insights from Turkish youth
Gençliğin anlamlı katılımı için iklim değişikliği iletişimi: Türk gençliğinden içgörüler
ÖMÜR GÖZDE SEVİMLİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Bilim ve Teknolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiBilim, Teknoloji ve Toplum Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. ASLI ÖĞÜT ERBİL