Transhümanizm düşüncesinin Türk edebiyatındaki yansımaları (1980-2020)
Reflections of transhumanist thought in Turkish literature (1980-2020)
- Tez No: 943821
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ CANER SOLAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Transhümanizm, Posthümanizm, Sanat, Edebiyat, Manipülasyon, Transhumanism, Posthumanism, Art, Literature, Manipulation
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erzurum Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
19. yüzyıldan itibaren modernleşme süreciyle birlikte romanlar, bilim ve toplum arasındaki ilişkiyi yansıtarak teknolojik devrimlerin etkilerini ele almıştır. Bilim kurgu türü, teknolojinin edebi anlatıyı nasıl dönüştürdüğünü gözler önüne sererken transhümanizm düşüncesi de insanın teknoloji aracılığıyla sınırlarını aşma arzusunu ve bu sürecin etik, felsefi ve sanatsal boyutlarını sorgulamaktadır. Dijital çağda edebi eserler sanal platformlar üzerinden daha geniş kitlelere ulaşırken büyük veri ve yapay zekâ gibi teknolojik gelişmeler, edebi anlatılarda yeni temaların ortaya çıkmasını sağlamıştır. Bazı akademik yaklaşımlar, edebi üretimin tarih boyunca toplumsal yapı ve teknolojik ilerlemelerle doğrudan ilişkili olduğunu savunur. Moderniteyle birlikte akıl ve bilimi rehber edinen hümanizm, yerini insan ve teknoloji arasındaki derin ilişkiyi vurgulayan post-hümanizme bırakır. Sanat ve teknoloji ise daima birbirini besleyen güçler olmuştur. Günümüzde yapay zekâ, sanat eserlerini dönüştürerek yeni biçimler yaratır. Bu bağlamda, transhümanizm sadece biyolojik müdahaleleri değil, aynı zamanda sanatsal faaliyetlerde de yeni ve manipülatif etkileşimler oluşturur. Türk edebiyatı da bu etkileşimleri hissettiren ürünler ortaya koyarak edebiyat evrenine katkıda bulunmuştur. Bu tezde öncelikle transhümanizm düşüncesi genel bir çerçeve ile ele alınacak ve Türk edebiyatındaki yansımaları belli romanlar üzerinden analiz edilerek ortaya konmaya çalışılacaktır.
Özet (Çeviri)
Since the 19th century, with the process of modernization, novels have reflected the relationship between science and society, addressing the impacts of technological revolutions. The science fiction genre reveals how technology transforms literary narratives, while transhumanism explores humanity's desire to transcend its limitations through technology, questioning the ethical, philosophical, and artistic dimensions of this process. In the digital age, literary works reach wider audiences through virtual platforms, and technological advancements such as big data and artificial intelligence give rise to new themes in literary storytelling. Some academic approaches argue that literary production has historically been directly related to social structures and technological progress. With modernity, humanism—guided by reason and science—has given way to post-humanism, which emphasizes the deep relationship between humans and technology. Art and technology have always been mutually reinforcing forces. Today, artificial intelligence transforms artistic creations, generating new forms. In this context, transhumanism not only involves biological interventions but also fosters new and manipulative synergies in artistic activities. Turkish literature has contributed to the literary universe by producing works that reflect these synergies. This thesis will first provide a general framework for transhumanist thought and then analyze its reflections in Turkish literature through specific novels.
Benzer Tezler
- Zaman-mekan sıkışmasıyla oluşan aşırı-hareketli insanın, beden-mekan ilişkisinin dönüşümü
The body-space relation?s transformation of the over-mobile human made by the result of compression between time and space
DAMLA ONUR ÖZBEY
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MELTEM AKSOY
- Giyilebilir teknolojiler: İnsan ötesi ve gelecekteki uygulamalar üzerine bir çalışma
Wearable technologies: A study on post-human and future applications
ÜZEYİR ARDA ENER
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Endüstri Ürünleri Tasarımıİhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesiİletişim Tasarımı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. ANDREAS TRESKE
- Posthuman; bedenin toplumsal inşasının sonu bio - konstrüktif sanat
Posthuman; end of the social construction of the body bio - constructive art
GÖKHAN BALKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Güzel SanatlarIşık ÜniversitesiResim Ana Sanat Dalı
PROF. BALKAN NACİ İSLİMYELİ
- Trans/posthumanist themes in American science fiction novels
Amerikan bilim kurgu romanlarında trans/posthümanist temalar
HAZAL ÇOMAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2016
Amerikan Kültürü ve EdebiyatıEge ÜniversitesiAmerikan Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MURAT ERDEM
- Historical and political encounters with the nonhuman: Habitat II, the crisis of cohabitation, and the wit(h)nessing dogs
İnsan olmayanla tarihsel ve politik karşılaşmalar: Habitat II, ortak yaşamın krize uğraması ve tanıklık eden köpekler
EDA TARAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
SosyolojiBoğaziçi ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELTEM AHISKA