Muhammed b. Halef Vekî'in Ahbâru'l-Kudât eseri çerçevesinde Hicrî ilk üç asır kadılık kurumu ve kadı hükümleri
The institution of judicial authority and judicial decisions of the first three centuries of the Hijri within the framework of Ahbâru'l-Kudât by Muhammed b. Halef Vekî
- Tez No: 944415
- Danışmanlar: PROF. DR. MUHAMMED TAYYİB KILIÇ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ahbâru'l-Kudât eserleri, İslam Muhâkeme Hukuku literatürü arasında yer alan ve kadıları yaşadıkları dönem ve bölgelere göre ele alan eserlerdir. Bu eserler aynı zamanda başta Hulefâ-yi Râşidîn dönemi olmak üzere, ilk üç asır hukuk tatbikatını aktarmaları bakımından da oldukça önemli bilgiler ihtiva etmektedir. Mezheplerin henüz teşekkül etmeye başladığı bu dönemdeki ilk hukukî uygulamalar sonraki dönemler için bir örneklik oluşturmuş, kadı hükümleri de mezheplerin doktriner bir yapı kazanmasına etki etmiştir. Çalışmada, hicrî ilk üç asır Ahbâru'l-Kudât eserlerinde aktarılan kadı hükümleri içerik ve söylem analizi yöntemleri ile incelenmiştir. Fıkıh tarihinin ilk üç evresini kapsayan ve Hulefâ-yi Râşidîn ve Emevîler dönemleri ile Abbasîler'in ilk dönemlerini de kapsayan hicrî üçüncü asrın sonu sınır olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda Ahbâru'l-Kudât eserlerinden günümüze ulaşmış ilk eser olan Muhammed b. Halef Vekî'in (öl. 306/918) Ahbâru'l-Kudât'ı Muhammed b. Yûsuf el-Kindî'nin (öl. 350/961) Mısır kadılarına dair eseri Ahbâru Kudâtı Mısr eseriyle de mukayese edilerek detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bu çalışmada kadı hükümleri, şehir/bölge ve dönemler çerçevesinde irdelenerek fürû'-i fıkıh konularına göre tasnif edilmiştir. Ayrıca hükümlerin tarihsel süreç içerisindeki değişiminin ortaya konulması-ilgili eserlerdeki verilerin imkân vermesi ölçüsünde- çalışmanın hedefleri arasındadır. Kadıların birbirleriyle (yatay) ve kendilerinden önceki kadılarla (dikey) ilişkileri de incelemeye tabi tutulmuştur.
Özet (Çeviri)
Ahbāru'l-Qudāt works are part of the Islamic Judicial Law literature and focus on judges according to the periods and regions in which they lived. These works also contain highly significant information as they convey the first three centuries' legal practices, particularly the Khulafā' al-Rāshidūn period. The initial legal practices of this period, during which the madhāhib had not yet fully formed, served as a precedent for later periods, and judicial rulings issued by judges influenced the doctrinal development of these madhāhib. This study uses content and discourse analysis methods to examine the judicial rulings recorded in Ahbāru'l-Qudāt works from the first three centuries of the Hijrī. The study sets the end of the third Hijrī century as the boundary, covering the first three phases of the history of fiqh, including the periods of the Khulafā' al-Rāshidūn, the Umayyads, and the early Abbasids. In this context, the first surviving work from the Ahbāru'l-Qudāt collection, Muhammad b. Khalaf Waqi's (d. 306/918) Ahbāru'l-Qudāt and Muhammad b. Yūsuf al-Kindī's (d. 350/961) work on the judges of Egypt, Ahbāru Kudātı Miṣr have been identified as the primary sources and thoroughly examined. This study analyzes judicial rulings within the framework of cities/regions and periods and classifies them according to fiqh topics. Furthermore, one of the study's objectives is to reveal the changes in the rulings over the historical process, to the extent that the data from the relevant works allow. The relationships between judges (horizontal) and between judges and their predecessors (vertical) have also been examined.
Benzer Tezler
- Mustafa İbni Muhammed Ankaravi Yasin suresi tefsiri
Başlık çevirisi yok
NADİDE GÜRBÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET BİCAN ERCİLASUN
- Eşleme (coupled) yöntemiyle açıkta tozlanmış aspir döllerinin melezlerinde tohum verimi ve verim komponentleri üzerinde araştırma
Research on the seed yield and yield components in hybrids of open pollinated safflower off springs by the method of pairing (coupling)
AYTAN MUHAMMED AZİZ