Direkt etkili oral antikoagülan kullanan hastalarda ilaç uyuncunun, yaşam kalitesinin ve ilaçla ilgili sorunların değerlendirilmesinde klinik eczacının rolü
The clinical pharmacist's role in evaluating medication adherence, quality of life, and drug-related problems in patients using direct-acting oral anticoagulants
- Tez No: 944556
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SONGÜL TEZCAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eczacılık ve Farmakoloji, Pharmacy and Pharmacology
- Anahtar Kelimeler: Direkt etkili oral antikoagülan, hasta eğitimi, ilaçla ilgili sorun, ilaç uyuncu, klinik eczacı, Direct-acting oral anticoagulants, patient education, drug-related problems, medication adherence, clinical pharmacist
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Eczacılık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Direkt etkili oral antikoagülanlar (DOAK'lar), kanama komplikasyonları ve ilaç etkileşimi riski başta olmak üzere çeşitli ilaçla ilgili sorunlara (İLİS) yol açabilmektedir. Çalışmamızın amacı, DOAK tedavisi alan hastalarda, klinik eczacılık hizmetinin ilaç uyuncu, yaşam kalitesi ve tedavi memnuniyeti üzerindeki etkisinin değerlendirilmesidir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Mayıs 2022 ile Şubat 2023 arasında bir kardiyoloji polikliniğinde yürütülmüştür. DOAK tedavisi alan hastalar iki gruba randomize edilmiştir. Kontrol grubu standart tedavi alırken, müdahale grubuna ise klinik eczacılık hizmetleri sunulmuştur. Hastalar 6 aylık bir süre boyunca izlenmiştir ve her grup için İLİS'ler Avrupa Farmasötik Bakım Ağı (Pharmaceutical Care Network Europe-CNE) tarafından geliştirilen sınıflandırma sistemi kullanılarak tanımlanmıştır. Her iki gruba, başlangıç, 3. ay ve 6. ayda Duke Antikoagülan Memnuniyet Ölçeği (DAMÖ), İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği (İUBÖ) ve Sağlıkta Yaşam Kalitesi Ölçeği (SYKÖ) uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmaya toplam 230 hasta dahil edilmiştir (kontrol:115, müdahale:115). İki grup arasında yaş, eğitim durumu, cinsiyet ve DOAK türü açısından istatistiksel bir fark bulunmamıştır. Çalışmanın başlangıcında, kontrol ve çalışma grupları arasında DAMÖ, İUBÖ, SYKÖ puanları açısından bir fark bulunmamıştır. Çalışmanın 3. ve 6. aylarında, müdahale grubunun DAMÖ, İUBÖ, SYKÖ sonuçlarının kontrol grubundan anlamlı derecede yüksek olduğu görülmüştür (p<0,001). Altı ay boyunca takip edilen her iki grupta hasta başına ortalama İLİS sayısı arasında anlamlı bir fark tespit edilmemiştir (kontrol= 6,36, müdahale= 6,43). Ek olarak, müdahale grubunda İLİS için toplam 1120 girişimde bulunulmuş ve bu girişimlerin %72'si hekim tarafından kabul edilmiştir. Sonuç: Çalışmamızın sonuçlarına göre, müdahale grubu altı aylık takip süresi boyunca ilaç uyuncunda, tedavi memnuniyetinde ve yaşam kalitesi puanlarında istatistiksel olarak anlamlı iyileşmeler göstermiştir. Ayrıca, klinik eczacının İLİS'leri yüksek bir oranda kabul edilmiştir. Bu bulgular, klinik eczacıların DOAK kullanan hastalarda tedavi yönetimine değerli bir katkıda bulunabileceğini hem hasta sonuçlarını hem de genel tedavi etkinliğini artırabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: Direct-acting oral anticoagulants (DOACs) are associated with various drug-related problems (DRPs), especially bleeding complications and drug interaction risk. This study aimed to evaluate the effect of clinical pharmacy services on medication adherence, quality of life and treatment satisfaction in patients receiving DOACs. Materials and Methods: This study was conducted in a cardiology outpatient clinic between May 2022 and February 2023. Patients on DOAC treatment were randomized into two groups: the control group received standard treatment, and the intervention group received clinical pharmacy services. Patients were followed for 6 months, and DRPs for each group were defined using the classification system developed by the Pharmaceutical Care Network Europe (PCNE). Both groups were administered the Duke Anticoagulant Satisfaction Scale (DASS), the Medication Adherence Reporting Scale (MARS), and the Healthcare Quality of Life Scale (HRQOL) at baseline, 3 months, and 6 months. Results: A total of 230 patients were included in the study (control: 115, intervention: 115). No statistical difference was found between the two groups in terms of age, education level, gender and DOACs type. At the beginning of the study, no significant difference was found between the control and study groups in terms of MARS, DASS, and HRQOL scores. In the 3rd and 6th months of the study, the DASS, MARS, and HRQOL results of the intervention group were found to be significantly higher than the control group (p<0.001). No significant difference was found between the average number of DRPs per patient in both groups followed up for six months (control= 6.36, intervention= 6.43). In addition, a total of 1,120 attempts were made for DRPs in the intervention group and 72% of them were accepted by the physician. Conclusion: In conclusion, the intervention group showed significant improvements in medication adherence, treatment satisfaction, and quality of life over the six-month follow-up. In addition, clinical pharmacists' interventions were highly accepted. These findings suggest that clinical pharmacists can make a valuable contribution to the management of patients using DOACs, improving both patient outcomes and overall treatment effectiveness.
Benzer Tezler
- Böbrek nakli alıcılarında antikoagülan ilaç kullanımı: Endikasyon, yan etki ve etkinlik araştırması
Use of anticoagulant agents in kidney transplant recipients: Indications, adverse effects and efficacy
MELİKE DEMİREL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
NefrolojiMarmara Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARZU VELİOĞLU
- Yeni nesil oral antikoagülan kullanan hastalarda serum ürik asit düzeyi ile gastrointestinal kanama sıklığı arasındaki ilişki
The relationship between serum uric acid level and gastrointestinal bleeding frequency in patients using new generation oral anticoagulants
EYYÜP ERKİZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
KardiyolojiBalıkesir ÜniversitesiKardiyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA ELÇİM YILDIRIM
- Akut pulmoner embolinin uzatılmış tedavisinde direk oral antikoagülanlar (DOAK) ile diğer antikoagülanların mortali başta olmak üzere major komplikasyonlar açısından karşılaştırılması: gerçek yaşam verileri
Comparison of direct oral anticoagulants (DOAC) and other anticoagulants in the extended treatment of acute pulmonary embolism in terms of major complications, particularly mortality: REAL-life data
MEHMET BURAK ÖZTÜRK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Göğüs Hastalıklarıİnönü ÜniversitesiGöğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TALAT KILIÇ
- Apiksabanın elektroanalitik incelemesi ve tayini
Electroanalytical investigation and determination of apixaban
ÜLFET ERDOĞAN UZUNOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eczacılık ve FarmakolojiAnadolu ÜniversitesiAnalitik Kimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAFİZ ÖNCÜ CAN
PROF. DR. HAYATİ ÇELİK
- Rat karotid arterlerinde yapılan anastomozlarda dabigatran eteksilat ve bemiparin sodyum maddelerinin trombolitik etkileri ve neointima üzerindeki etkilerinin karşılaştırılması
The comparison of bemiparin sodium and dabigatran etexilate substances after anastomosis which made in the rat carotid arteries on development on neointima ant thrombolytic efficacy
PINAR AYDIN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Sağlık EğitimiDicle ÜniversitesiBeyin ve Sinir Cerrahisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TEVFİK YILMAZ