Geri Dön

Ankara ili Yenimahalle ilçesinde aile sağlığı merkezine başvuran 65 yaş ve üzeri kişilerde ilaç kullanımı, polifarmasi ve kırılganlık arasındaki ilişki

The relationship between medication use, polypharmacy and frailty in individuals aged 65 and over presenting to a family health center in Yenimahalle district of Ankara province

PDF İndir

  1. Tez No: 944695
  2. Yazar: FURKAN AKYÜZ
  3. Danışmanlar: PROF. DR. DİLEK ÖZTAŞ
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Halk Sağlığı, Public Health
  6. Anahtar Kelimeler: ATC Sınıflaması, Birinci Basamak Sağlık Hizmeti, İlaç Kullanımı, Kırılganlık, Polifarmasi, Yaşlılık, ATC Classification, Primary Healthcare, Medication Use, Frailty, Polypharmacy, Aging
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışmanın amacı, Ankara ili Yenimahalle ilçesindeki birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran 65 yaş ve üzeri bireylerde ilaç kullanım profilleri, polifarmasi ile kırılganlık arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Kesitsel tipte planlanan araştırma, üç farklı Aile Sağlığı Merkezi'nde yürütülmüş ve toplam 300 yaşlı bireyden elde edilen veriler analiz edilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri, kronik hastalık varlıkları ve düzenli ilaç kullanımları sosyodemografik anket formu aracılığıyla sorgulanmıştır. Kullanılan ilaçlar, Dünya Sağlık Örgütü'nün Anatomik Terapötik Kimyasal (ATC) sınıflandırmasına göre gruplandırılmıştır. Kırılganlık durumu Fried'in Kırılganlık Fenotip Ölçeği ile değerlendirilmiş, fiziksel performans ise Yürüme Hızı Testi (YHT) ve Kalk ve Yürü Testi (KYT) ile ölçülmüştür. İstatistiksel analizler SPSS 25.0 programı ile gerçekleştirilmiş; değişkenler arası ilişkiler Pearson ki-kare testi, Spearman korelasyon analizi ve çok değişkenli lojistik regresyon modeli ile analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre katılımcıların %46,3'ü polifarmasi tanımına (≥5 ilaç) uymaktadır. Ortalama ilaç sayısı 5,57±2,72 olup, kronik hastalık sayısı 2,78±1,75 olarak bulunmuştur. Kırılganlık sıklığı genel örneklemde %67,3 olarak saptanmıştır. Kırılgan olan bireylerin %63,8'inde polifarmasi bulunmuştur. Kronik hastalığı olan bireylerde kırılganlık sıklığı %70,2 olarak bulunmuş; bu oran kronik hastalığı olmayanlara kıyasla anlamlı derecede yüksektir (p=0,001). Kırılgan bireylerde ileri yaş, düşük fiziksel performans (Kalk ve yürü testi süresi >10 saniye) ve çoklu kronik hastalık varlığı daha yaygındır. Spearman korelasyon analizi, toplam ilaç sayısı ile Fried kırılganlık skoru arasında pozitif ilişki olduğunu ortaya koymuştur (ρ=0,730; p<0,001); bu bulgu ilaç yükü arttıkça kırılganlığın da artış eğiliminde olduğunu göstermektedir. Çok değişkenli lojistik regresyon sonuçlarına göre, polifarmasi olan bireylerde kırılganlık riski anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (OR: 3,63). Kalk ve yürü testindeki zayıf performans (OR: 3,50) da kırılganlık için bağımsız risk faktörleri arasında saptanmıştır. Bu çalışma, ilaç kullanımı, polifarmasi ve kırılganlık arasındaki ilişkinin klinik açıdan önemli olduğunu göstermiştir. Birinci basamakta düzenli ilaç değerlendirmeleri ve kırılganlık taramalarının yaygınlaştırılması, yaşlı bireylerin sağlığını korumada önemlidir.

Özet (Çeviri)

The aim of this study is to investigate the relationship between medication use patterns, polypharmacy, and frailty among individuals aged 65 years and older who presented to primary healthcare services in the Yenimahalle district of Ankara, Türkiye. Designed as a cross-sectional study, the research was conducted in three different Family Health Centers, and data were collected from a total of 300 elderly individuals. Participants' sociodemographic characteristics, presence of chronic diseases, and regular medication use were assessed using a structured sociodemographic questionnaire. Medications were categorized according to the Anatomical Therapeutic Chemical (ATC) classification system defined by the World Health Organization. Frailty status was assessed using Fried's Frailty Phenotype Criteria, and physical performance was measured using the Gait Speed Test (GST) and the Timed Up and Go Test (TUG). Statistical analyses were conducted using SPSS version 25.0. Relationships between variables were examined using Pearson's chi-square test, Spearman correlation analysis, and multivariate logistic regression modeling. According to the findings, 46.3% of participants met the criteria for polypharmacy (≥5 medications). The mean number of medications used was 5.57±2.72, and the average number of chronic diseases was 2.78±1.75. The overall frailty prevalence in the sample was found to be 67.3%. Among frail individuals, 63.8% were identified as having polypharmacy. The prevalence of frailty among those with chronic diseases was 70.2%, significantly higher compared to those without chronic diseases (p=0.001). Frail individuals were more likely to be of advanced age, have poor physical performance (TUG duration >10 seconds), and multiple chronic conditions. Spearman correlation analysis revealed a positive association between the total number of medications and Fried's Frailty Score (ρ=0.730; p<0.001), indicating that increasing medication burden was associated with higher frailty levels. Multivariate logistic regression analysis showed that individuals with polypharmacy had a significantly increased risk of frailty (OR: 3.63). Poor performance on the TUG test was also identified as an independent risk factor for frailty (OR: 3.50). This study demonstrated that the relationship between medication use, polypharmacy, and frailty is clinically significant. Regular medication reviews and frailty screenings in primary care are important for protecting the health of older individuals.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    433439

    Ankara İli merkezinde görev yapan aile hekimlerinin, bildirimi zorunlu bulaşıcı hastalıklar ve bildirim sistemi hakkındaki bilgi düzeyi ve davranışları

    Family physicians', working in the central Ankara, knowledge level and behaviour about notifiable infectious diseases and surveillance

    YAĞMUR MURAT CEZAROĞLU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    Aile HekimliğiAnkara Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. AYŞE GÜLSEN CEYHUN PEKER

  2. Tez No

    347899

    Aile sağlığı merkezinde çalışan sağlık personelinin sağlığın geliştirilmesi uygulamalarına ilişkin görüşleri

    Opinions of health workers working in family health centers on health promotion practices

    ESMA KABASAKAL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2013

    HemşirelikHacettepe Üniversitesi

    Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. GÜLÜMSER KUBLAY

  3. Tez No

    870945

    Dijital aşı okuryazarlığı ölçeğinin geliştirilmesi

    Development of the digital vaccine literacy scale

    MERVE TOKATLI DOĞAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Halk SağlığıGazi Üniversitesi

    Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FATMA NUR BARAN AKSAKAL

  4. Tez No

    969660

    Ankara ili Yenimahalle ilçesinde ortaokul öğrencilerinin yaşam çevreleri ile fiziksel aktivite düzeyleri ve beslenme alışkanlıkları ilişkisi

    The relationship between living environments, physical activity levels, and nutritional habits of secondary school students in Yenimahalle district of Ankara

    GÖKÇE UĞURLU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Halk SağlığıHacettepe Üniversitesi

    Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. LÜTFİYE HİLAL ÖZCEBE

  5. Tez No

    172020

    Ankara ili Yenimahalle ilçesi Anadolu mahellesinde aile içi yaşlı istismarının saptanması

    Determination of domestic elderly abuse in Anadolu quarter in Yenimahalle district in Ankara

    FATMA İLHAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2006

    Halk SağlığıGazi Üniversitesi

    Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SEFER AYCAN

Geri Dön