Tıva Türkçesinin yazı dili olarak gelişiminde basının önemi (Şın Gazetesi örneği 1930-1940)
The importance of the press in the development of Tuvan Turkish as a written language (Şın Newspaper example, 1930-1940)
- Tez No: 944797
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA BALCI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: 322
Özet
Bu çalışma, Rusya Federasyonu'nun Güney Sibirya bölgesi Tıva Özerk Cumhuriyeti'nde yaşayan Kamlık ve Budizm inançlarına sahip Tıva halkının başlangıçtan günümüze kadar gelen basılı malzemeye dayalı basın yayın faaliyetleriyle, bu faaliyetlerin gelişmesinde önemli bir yeri olan Şın gazetesi üzerinden Tıva Türkçesinin gelişimini içermektedir. Tıva Türkçesi, yazılı olarak Şın gazetesinde göründüğü şekliyle değerlendirilecektir. Geçmişte Tıva halkı için Aratlar etnonimi kullanılmıştır. Aratlar etnonimi, göçebe hayat sürdüren Tıva halkı anlamına gelmektedir. Tıva'da basın yayının gelişmeye başladığı dönemde Tıva halkı için sadece Tıva Aratlar ifadesi kullanılmıştır. Yazı, Tıva halkının hayatına ilk olarak Eski Moğol alfabesiyle Moğolca olarak girmiş, bir müddet Latin esaslı alfabeye geçilmişse de, daha sonra günümüze kadar devam eden Kiril alfabesi kullanılmaya başlamıştır. Bu çalışmada, Tıva Türkçesinin yazı dili olarak gelişimi incelenirken, Tıva halkının basın yayın faaliyetleri yanında, yazılı materyal olarak sadece Şın gazetesi üzerinden Tıva Türkçesi ve Tıva halkının okuryazarlığının başlangıcı ele alınacaktır. Tıva Cumhuriyeti'nde ilk gazeteler 1925-1929 yılları arasında eski Moğol yazısıyla Moğolca, 1930-1940 yılları arasında Latin esaslı alfabe ile Tıva Türkçesinde basılmıştır. Daha sonra 1943 yılından bugüne kadar yayımlanan süreli yayınlar (gazeteler, dergiler) tamamen Kiril esaslı alfabeyle Tıva Türkçesi ve Rusça olarak yayınlanmaktadır. Tez çalışmamızda, özellikle 1930-1940 yılları arasında basın yayın organlarıyla ilgili genel bilgiler yer alacaktır. Söz konusu çalışmanın amacı Tıva Türkçesinin yazı dili olarak gelişmesinde Şın gazetesinin rolü incelenecektir.
Özet (Çeviri)
In the study, the development process of the Tyva language was evaluated through the Shın newspaper, which was the first published in Tyva, by touching on the development of press activities based on the material applied from the beginning to the present in the Tyva Autonomous Republic, which has the beliefs of Shamanism and Buddhism, living in the Southern Siberia region of the Russian Federation. The Tyvan language will be evaluated verbally and in writing as it appears in the Shın newspaper. The term Aratlar has been used for the people of Tyva from past to present. The ethnonym Arats means the Tyvan nation that leads a nomadic life. The people of Tyva first started their writing life with Mongolian, using the alphabet based on the Old Mongolian script. In the later period, a transition to the Latin-based alphabet was also observed. Today, the Cyrillic-based alphabet is used. While examining the development process of these written languages, the press activities of the Tyvan people will be evaluated and the beginning of the literacy of the Tyvan language and the Tyvan people, based solely on the Shın newspaper as written materials, will be discussed. The first newspapers in the Republic of Tyva were printed in the Mongolian language with the old Mongolian script between 1925 and 1929, and in the Tyvan language with the Latin-based alphabet between 1930 and 1940. Later, from 1943 until today, newspapers and magazines have been published in Cyrillic-based alphabet, in Tyvan and Russian. Our thesis will include general information about the media, especially in the years 1930-1940. Shın newspaper is the pioneer newspaper that started to be printed in Old Mongolian script. Different font types have been used since the year it was first published. The newspaper, which continues its publication life to this day, seems to be one of the biggest factors in the development and spread of the Tyvan language.
Benzer Tezler
- Sibirya Türk destanlarında kötülük kavramının incelenmesi
Analyze the concept of the badness in Siberian Turks epic
SADBERK ERSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AÇA
- Tuva atasözlerinde zıtlık içeren kavramlar
Contrasting concepts in Tuva proverbs
BÜŞRA ŞANLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DilbilimKastamonu ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DÖNE ARSLAN
- TİVA uygulanan günübirlik cerrahi hastalarında bis monitörizasyonu
Başlık çevirisi yok
ENDER KOCA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2004
Anestezi ve ReanimasyonGATAAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. ERCAN KURT
Y.DOÇ.DR. ALİ SIZLAN
- Rinoplasti olgularında TİVA (total intravenöz anestezi) ve inhalasyon anestezisinin tiyol/disülfit dengesi üzerine etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of TİVA (total intravenous anesthesia) and inhalation anesthesia on the thiol / disulphite balance in rhinoplasty cases
ZEYNEP NUR İNCEKARA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Anestezi ve ReanimasyonBezm-i Alem Vakıf ÜniversitesiAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAZIM KARAASLAN
- Total intravenöz anestezide yardımcı anestezik olarak ketaminin yeri
Başlık çevirisi yok
MUSA EZİCİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2002
Anestezi ve ReanimasyonFırat ÜniversitesiAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ÖMER L. ERHAN