Erişkin bireylerde siberkondri düzeyi ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge, attitude and behavior levels regarding pre-marital health screening among individuals applying to family health centers
- Tez No: 945755
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HABİBE İNCİ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Siberkondri, sağlık kaygısı, internet kullanımı, sağlık bilgisi arama davranışı, dijital sağlık okuryazarlığı, Cyberchondria, health anxiety, Internet use, online health information-seeking behavior, digital health literacy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bakanlığı
- Enstitü: Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Tıpta Uzmanlık Tezi ERİŞKİN BİREYLERDE SİBERKONDRİ DÜZEYİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Elif MUSELLİM Karabük Üniversitesi Karabük Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı Tez Danışmanı: Doç. Dr. Habibe İNCİ Haziran 2025, 103 sayfa Giriş ve Amaç: Bu çalışma, erişkin bireylerde siberkondri düzeylerini belirlemek ve siberkondri ile ilişkili demografik, davranışsal ve psikososyal faktörleri değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Günümüzde internet kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte, bireylerin sağlıkla ilgili bilgi arama davranışlarında artış gözlenmiş ve bu durum, sağlık kaygısının yeni bir boyutu olan siberkondri kavramını ön plana çıkarmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma, 01.05.2024-01.11.2024 tarihleri arasında Karabük Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği ile Karabük İl Sağlık Müdürlüğü'ne v bağlı çeşitli Aile Sağlığı Merkezlerine başvuran, 18-65 yaş aralığındaki 525 birey üzerinde kesitsel tanımlayıcı araştırma yöntemiyle yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak, katılımcıların sosyodemografik özellikleri, sağlıkla ilgili internet kullanım davranışları ve siberkondri düzeylerini ölçen yapılandırılmış bir anket formu kullanılmıştır. Veriler SPSS 29.0 programı ile analiz edilmiş; yüzde, ortalama, standart sapma, t-testi, ANOVA ve korelasyon analizleri uygulanmıştır. Bulgular: Katılımcıların büyük bir kısmı (%78,3) sağlıkla ilgili bilgi aramak için interneti aktif olarak kullandığını ifade etmiştir. Kadın cinsiyette erkek cinsiyete göre siberkondri düzeyleri anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p<0,05). Medeni hali boşanmış/dul olan kişilerin evli ve bekar kişilere göre siberkondri toplam puanları, zorlantı, aşırı kaygı ve içini rahatlatma alt ölçeklerinde siberkondri puanı yüksek bulunmuştur (p<0,05). Eğitim düzeyi düşük olan bireylerde aşırı kaygı ve zorlantı puanlarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0,001). Hekim önerisi dışında ilaç kullanan ve kendi kararıyla tetkik yaptıran bireylerde de siberkondri düzeyleri anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p<0,05). Tamamlayıcı ve alternatif tedavi yöntemlerine başvuran bireylerde aşırı kaygı puanlarının arttığı görülmüştür (p<0,05). Gelir düzeyi, cinsiyet ve medeni durum gibi değişkenlerin de belirli boyutlarda siberkondri üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Eğitim seviyesi ve sağlık okuryazarlığı arttıkça, bireylerin siberkondri düzeylerinde azalma eğilimi gözlenmiştir (p<0,05). Sonuç: Çalışmanın sonuçları, bireylerin sağlıkla ilgili internet kullanım davranışlarının yalnızca bilgi edinmeye yönelik olmadığını; aynı zamanda aşırı kaygı, güven arayışı ve kontrol etme ihtiyacı gibi psikolojik süreçleri de tetiklediğini ortaya koymuştur. Siberkondri düzeyinin yüksek olduğu bireylerde sağlık sistemine aşırı başvuru, yanlış bilgiye maruz kalma ve sağlık kaygısının artması gibi olumsuz sonuçlar ortaya çıkabilmektedir. Bu nedenle, dijital sağlık okuryazarlığının artırılması, bireylerin doğru bilgi kaynaklarına yönlendirilmesi ve sağlık kaygısını yönetmeye yönelik vi psikoeğitim programlarının yaygınlaştırılması önem arz etmektedir. Gelecekte yapılacak çalışmalarda farklı yaş grupları, kültürel arka planlar ve internet kullanım alışkanlıkları dikkate alınarak siberkondri fenomeni daha kapsamlı bir şekilde incelenmelidir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT Ph. D. Thesis EVALUATION OF KNOWLEDGE, ATTITUDE AND BEHAVIOR LEVELS REGARDING PRE-MARITAL HEALTH SCREENING AMONG INDIVIDUALS APPLYING TO FAMILY HEALTH CENTERS Elif MUSELLİM Karabük University Faculty of Medicine Department of Family Medicine Thesis Advisor: Assoc. Prof. Dr. Habibe İNCİ June 2025, 103 pages Objective: This study aimed to determine the levels of cyberchondria among adult individuals and to evaluate the demographic, behavioral, and psychosocial factors associated with cyberchondria. With the widespread use of the Internet, an increase in online health information-seeking behavior has been observed, leading to the emergence of a new dimension of health anxiety known as cyberchondria. Materials and Methods: This cross-sectional descriptive study was conducted between 01.05.2024 and 01.11.2024 with 525 individuals aged 18–65 years who applied to the Family Medicine Outpatient Clinic at Karabük University Training and Research Hospital and affiliated Family Health Centers. Data were collected using a structured viii questionnaire assessing sociodemographic characteristics, online health information-seeking behaviors, and cyberchondria levels. The data were analyzed using SPSS 29.0 software with descriptive statistics, t-tests, ANOVA, and correlation analyses. Results: A majority of participants (78.3%) reported actively using the Internet to seek health-related information. Cyberchondria levels were found to be significantly higher in women than in men (p<0.05). Cyberchondria scores were found to be higher in total cyberchondria scores, compulsion, excessive anxiety and comforting subscales of people with a marital status of divorced/widowed compared to married and single people (p<0.05). Lower education levels were associated with significantly higher levels of excessive anxiety and compulsive behaviors (p<0.001). Individuals who used medications without physician recommendation or underwent medical tests independently exhibited significantly higher cyberchondria scores (p<0.05). Furthermore, participants who utilized complementary and alternative medicine practices showed elevated anxiety scores (p<0.05). Variables such as income level, gender, and marital status were also found to influence cyberchondria to varying degrees (p<0,05). An inverse relationship was identified between education level and cyberchondria severity, suggesting that increased health literacy may reduce cyberchondria tendencies (p<0.05). Conclusion: The findings indicate that health-related Internet use among individuals is not solely aimed at gaining information but also reflects underlying psychological processes such as anxiety, reassurance seeking, and a desire for control. High levels of cyberchondria were associated with increased healthcare utilization, exposure to misinformation, and heightened health anxiety. Therefore, improving digital health literacy, guiding individuals toward reliable sources, and implementing psychoeducational interventions to manage health-related anxiety are essential. Future research should explore cyberchondria across different age groups, cultural backgrounds, and patterns of Internet use for a more comprehensive understanding. ix
Benzer Tezler
- Diyabetus mellitus'da gözlenen mikrovasküler komplikasyonların prostaglandinler ile olan ilişkisi
The Relation of microvaskular complications observed in diabetes mellitus with prostoglandins
CANAN NEBİGİL
Doktora
Türkçe
1985
Eczacılık ve FarmakolojiCumhuriyet ÜniversitesiFarmakoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YUSUF SARIOĞLU
- Akut lenfoblastik lösemide monoklonal antikorlarla fenotipik özelliklerin ve T-lenfotropik virus antikorlarının incelenmesi
Başlık çevirisi yok
HAYAT ERDEM
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
OnkolojiHacettepe ÜniversitesiTemel Onkoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. EMİN KANSU
- Kanser tanısı konmuş hastalara, tanılarının söylenip söylenmemesine ilişkin doktor, hemşire ve hasta görüşlerinin saptanması
Başlık çevirisi yok
NALAN BAŞARAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
HemşirelikHacettepe ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURAN AKDEMİR
- Hızlı ilerleyen periodontitis ve erişkin periodontitisli hastalarda plak antijenlerine karşı lökosit inhibitör faktör (LIF) cevabının incelenmesi
Başlık çevirisi yok
HAKAN AKINCIBAY
Doktora
Türkçe
1987
Diş HekimliğiHacettepe ÜniversitesiPeriodontoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜRHAN ÇAĞLAYAN
- Hacettepe Üniversitesi Erişkin ve Çocuk Hastanesi'nde çalışan servis sorumlu hemşirelerinin görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin durumları ile bilgi düzeylerinin saptanması
Başlık çevirisi yok
NEZAHAT DEDE
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
HemşirelikHacettepe ÜniversitesiHemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLTEN UYER